Astanaǵa álemniń bilim salasyndaǵy aıtýly spıkerleri keldi

Eki kúnge sozyl­ǵan jıynda álemniń ár túk­pirinen kelgen ǵalymdar men lektorlar zamanaýı irgeli bilim berý máseleleri týraly oı-pa­ıymdaryn ortaǵa saldy. Kon­ferensııaǵa AQSh, Uly­brıtanııa, Sıngapýr, Reseı, Aýstralııa, Shveısarııa, О́zbek­stan jáne basqa da elder men Qazaqstannyń barlyq óńirinen myńnan astam ǵalymdar men muǵalimder keldi. Aldymen esimderi álemge tanys sınga­pýr­lyq On Sen Tan, amerı­ka­lyq Pası Salberg, fran­sııa­lyq Iýrı Belfalı, kana­da­lyq Gordon Nıýfeld sııaq­ty beldi spıkerlerdiń dáris­teri­men bastalǵan konferen­sııa jumysy ártúrli for­mattaǵy prezentasııalar men paneldik pikirtalastarǵa, poster-sessııalarǵa, dóńgelek ústelderge jalǵasty. Sondaı-aq bilim berý resýrstarynyń kórmesi usynyldy. Al «Rý­ha­nı jańǵyrý» baǵdarla­ma­syna Parlament depýtattary­nyń qatysýymen arnaıy bólim uıymdastyryldy. Konferensııanyń betashary bolǵan Atyraý qalasyndaǵy Nazarbaev zııatkerlik mektebi oqýshylarynyń «Kóleńkeler» teatrynyń qoıylymy qazaq halqynyń ulttyq dástúri men qarapaıym tirshiligin jáne bilimge umtylǵan balanyń almaıtyn asýy, shyqpaıtyn bıigi joq izgi de qýatty tulǵaǵa aınalatynyn sheber beıneleýimen kóńilden shyqty.

Jıyndy ashqan «Nazarbaev Ýnıversıteti» DBBU prezıdenti Shıgeo Katsý balalardyń ósip-órkendeýi, ornyqty mine­­zi bar, taldaý men saralaý qabileti zor jáne jeke tulǵa re­tinde kommýnıkatıvti, zııat­ker­lik daǵdylarǵa ıe adam qalyp­tastyrý úshin bilim be­rý­degi qundylyqtardyń qoǵam ómi­rinde basymdyqqa ıe ekenin jetkizdi. 

– Bul bilim alýshylar men otbasy tarapynan ózindik bir tár­tipke baǵdarlanýdy, barlyq máseleni jumyla qarasty­rýdy talap etedi. Biz osy qundylyqtar ári qaraı damýy úshin balalarǵa aıryqsha serpin be­rýimiz kerek. Osyǵan oraı túrli tehnologııalyq-ınnovasııalyq ádistemeler arqyly balalardy shynaıy ómirge daıyndaımyz. Olardyń órkendeýin qamtamasyz etý úshin etıkalyq, rýhanı tárbıe jaǵyna da zer salý kerek. Osy keshendi tásil salamatty ómir saltyn ıgerýge múmkindik beredi. Oqýshylardyń sana-sezimine ǵana yqpal etip qoımaı, júrekterine jol taba bilý kerek, – dedi ol. Al «Nazarbaev zııat­kerlik mektepteri» DBBU basqarma tóraıymy Kúlásh Shám­shıdınova dástúrli konfe­rensııanyń qazaqstandyq já­ne sheteldik pedagogıka mamandarynyń arasynda yn­tymaqtastyq ornatyp, úzdik táji­rıbelermen bólisýge negiz bolyp otyrǵanyn, álemniń qarqyndy túrde ózge­rýi eko­no­mıkaǵa, saıasatqa, máde­nıetke, bilim berýge qatysty jańa úrdisterdi týyndatyp otyrǵanyn atap ótti. Jahandaný, tehnologııalyq ınnovasııalar, klımattyq, demografııalyq jáne basqa da ózgerister adamdar men qoǵam tıimdi ıkemdelýi tıis jańa talaptar qoıyp, jańa múmkindikterge jol ashady. Álemniń ózgerýi – balalardyń ózgerýi. Qazirgi balalardyń ómiri týa tirshiligine dendep engen qýatty tehnologııalarǵa baılanysty burynǵy áleýmettik mańyzdy ınstıtýttardyń biri bolǵan aýlalardy joǵaltýdan bastalady. Olar áleýmettik jelilerde ózderine tán talqy­larmen, ázilderimen, sóıleýimen ómir súre bastady, dedi bas­qarma tóraıymy. Osy rette K.Shámshıdınova sarapshylar men pedagogterdiń aıtýynsha, búgingi balalardyń aldyńǵy býynǵa qaraǵanda kóp ózgergenin jetkizdi. Iаǵnı qabyldaýy jyl­damyraq, este saqtaýy azyraq, izdeý men tabýdy biletin, azdaǵan aqparattardy bólise alatyn, ortaǵa tez qosylatyn, oıyn ba­tyl jetkizýge qoryqpaıtyn urpaq ósip keledi. Sondaı-aq olar áleýmettik jelilerde qa­laı jaqsy tabys tabý týraly da jetik biledi. Osy ispetti ózgerister zamanynda mektepter oqýshylardy ómirge daıyndap úlgere me degen saýal týýy zańdylyq. Bul qoǵamnyń da, jumys berýshilerdiń de kókeıinde turǵan másele. Osy sııaqty kúrdeli jaıttardyń sheshimin izdeýdegi halyqaralyq zertteýlerdi tilge tıek etken Kúlásh Noǵataıqyzy zııatkerlik mektepterdiń maqsaty ózgeriske tez beıimdelýge qabiletti tulǵa tárbıeleý ekenin aıtty. Qazirgi kezde zııatkerlik mektepterde negizgi bilim berý baǵdarlamasy qosymsha elektıvti kýrstarmen jáne sabaqtan tys tárbıe sharalarymen tolyqtyrylǵan. Arnaıy jobalarǵa negizdelgen jáne oqýshylardyń qyzyǵýshylyǵyna saı túrli úıirmeler men klýbtar, áleýmettik tájirıbeler men aksııalar balalarǵa týǵan jerdiń tarıhy men mádenıetin, ádet-ǵurpy men salt-dástúrin tanýǵa, elimizdiń ár saladaǵy jetistigin bilýge shaqyrady. Bul oraıda «Týǵan elge – taǵzym», «100 kúıdiń tarıhy», «Eki apta aýylda», «Qazaq ánderi» syndy jobalar sátimen júzege asyrylýda. Taratýǵa laıyq ıdeıalar retinde «TEDx» alańy, dombyra kýrstary, ǵalamtordaǵy qazaq tilindegi kontentti arttyrýǵa baǵyttalǵan «Ýıkıpedııa» klýby suranysqa ıe. Osy jobalar aıasynda ólketaný ekspedısııalary uıymdastyrylyp, bes jylda 20-ǵa jýyq marshrýt bo­ıynsha tarıhı-tanymdyq zertteý jumystary júrgizildi. 

AQSh-tyń Arızona shtaty ýnıversıtetinen kelgen sarapshy Pası Salberg óz sózinde 2007-2008 jyldardan bastap zertteýshilerdiń AQSh, Ulybrıtanııa, Germanııa sııaqty aldyńǵy qatarly elderdiń álemdik reıtıngte úzdik nátı­jeler kórsete almaıtyny jó­ninde másele qoıa bastaǵanyn aıtty. О́ıtkeni álemdegi kóp­tegen bilim júıeleri mektepter arasyndaǵy jarysty alǵa jyljýdyń eń tıimdi joly dep biledi eken. Bul rette AQSh-ty mysalǵa keltirýge bolady. Al Fınlıandııa, Kanada, Japonııa sııaqty elderde bilimniń ozyq júıesi basymdyqty mektepter men muǵalimder, oqýshylar arasyndaǵy áriptestikke súıeıdi. Sondaı-aq damyǵan elderdiń arasyndaǵy qatelikterdiń biri – reformalarǵa qumarlyq pen jekeshelendirý ıdeıasyna tym berilip ketý, dedi ol. 

Konferensııadaǵy osy sııaqty sheteldik saraptaýlardyń nátıjesine qarasańyz, tabystyń kepili mektepterge degen senim, balalardyń bilimge teń jaǵdaıda qol jetkizýi, jumysqa tek joǵary bilikti mamandardy tartý, muǵalim men oqýshy jáne ata-ana úshtaǵanynyń bıliktiń aldynda emes, qoǵam men bir-biriniń aldynda ja­ýapty bolýy, bilimniń taýarǵa emes qoǵam ıgiligine aınalýy, mektepterdiń jaqsy dostar men durys tamaqtanýy jolǵa qoıylǵan baqytty meken bolýy sııaqty kóptegen faktorlar áser etetinin baıqaýǵa bolady.