Belarýs elindegi jumys saparynyń ekinshi kúnin Qazaqstan Prezıdenti Mınskiniń sımvoly sanalatyn Jeńis monýmentine gúl shoqtaryn qoıýdan bastady.
Sonymen qatar Mınskide UQShU sammıti aıasynda Nursultan Ábishuly Qyrǵyzstannyń jańa saılanǵan basshysy Sooronbaı Jeenbekovpen ekijaqty kezdesý ótkizip, qazaq-qyrǵyz shekarasyndaǵy jaǵdaıdy talqylady. Elbasy S.Jeenbekovti Qyrǵyzstannyń Prezıdenti bolyp saılanýymen quttyqtap, «Biz baýyrlas halyq retinde, kórshi memleketter retinde respýblıkalarymyz arasyndaǵy tyǵyz qarym-qatynasty damyta beremiz», degen Elbasy eki el arasyndaǵy týystyq-baýyrlastyq qatynasty tutastaı qalpyna keltirý qajet ekenin atap kórsetti.
Memleket basshysy eki eldiń úkimetteri arasynda júzege asyrylatyn jol kartasyn talqylaý qajettigine toqtaldy. «Bul – eki halyqtyń múddesi. Men Sooronbaı Sháripulyn Qazaqstanǵa resmı saparmen kelýge shaqyramyn. Sol kezde eki el úkimetteriniń jumys toptary jol kartasy boıynsha jumys istep, oǵan qol qoıatyn bolady. Sodan soń qyrǵyz tarapynyń ótinishi boıynsha Qazaqstan men Qyrǵyzstan shekarasyndaǵy qazirgi máseleler óz sheshimin tabady», dedi Elbasy.
Prezıdenttiń aıtýynsha, Qazaqstan tarapynan da, Qyrǵyzstan tarapynan da shekaraǵa baqylaý qoıý týraly sheshim qabyldanǵan. Sonymen qatar Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq tarapynan da shekaradan ótetin júkterdi qadaǵalaý júzege asyrylatyn bolady.
Qyrǵyz basshysy óz kezeginde «Barlyq problemalar boıynsha sóılesip, bir sheshimge keldik. Eki eldiń úkimetteri jol kartasyn jasaıdy. Sheshilmeıtin problema bolmaıdy. Kóp másele bar, olardy eki tarap birlese otyryp sheshemiz dep oılaımyn», dep atap kórsetti.
Sondaı-aq Elbasy N.Nazarbaev Mınskide Ujymdyq qaýipsizdik keńesiniń mereıtoılyq sessııasyna qatysty. Jıynǵa Armenııa Respýblıkasynyń Prezıdenti Serj Sargsıan, Belarýs Respýblıkasynyń Prezıdenti Aleksandr Lýkashenko, Qyrǵyz Respýblıkasynyń Prezıdenti Sooronbaı Jeenbekov, Reseı Federasııasynyń Prezıdenti Vladımır Pýtın jáne Tájikstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Emomalı Rahmon qatysty. Sammıtte atalǵan memleketter basshylary uıym jumysyn, halyqaralyq jáne aımaqtyq qaýipsizdiktiń mańyzdy máselelerin talqylady.
Sonymen qatar jıynda Koreı túbegindegi, Aýǵanstandaǵy jáne Sırııadaǵy máseleler týraly da aıtyldy. Kezdesý barysynda UQShU-ǵa múshe memleketter basshylary Astana kelissózderiniń mańyzyn erekshe atap ótti. Mınsk sammıtiniń qorytyndysy boıynsha Qazaqstan 2018 jyly UQShU-ǵa tóraǵalyq etetin boldy.
Sonymen qatar kelesi jyly Ujymdyq qaýipsizdik keńesiniń sessııasy Qazaqstanda ótetini aıtyldy. Uıymnyń mereıtoılyq sessııasynda sóz sóılegen Nursultan Nazarbaev Belarýs Respýblıkasy men onyń Prezıdenti Aleksandr Lýkashenkoǵa qonaqjaılylyǵy men otyrysty joǵary deńgeıde ótkizgeni úshin alǵys bildirdi. Qazaqstan basshysy sol sııaqty jıynǵa alǵash qatysyp otyrǵan Qyrǵyz Respýblıkasynyń jańa Prezıdenti Sooronbaı Jeenbekovke tabys, al qyrǵyz halqyna birlik pen yntymaq tiledi. Sonymen qatar ujymdyq qaýipsizdik jónindegi kelisimniń 25 jyldyǵymen jáne uıymnyń 15 jyldyǵymen quttyqtady.
Shaǵyn quramda ótken otyrysta biz álemdegi qazirgi jaǵdaıdy talqyladyq, ujymdyq qaýipsizdikti kúsheıtýdiń sharttaryn belgiledik, kún tártibindegi máselelerdi qarastyrdyq. Sondaı-aq barlyq daıyndalǵan qujattarǵa kelisetinimizdi málimdedik, dedi Nursultan Nazarbaev.
Elbasy óz sózinde Qazaqstannyń mereıtoılyq deklarasııany qoldaıtynyn aıta kelip, ony ótken ýaqyt aralyǵynda birlese otyryp jetken jetistik dep baǵalady. Sonymen qatar qaýipsizdik sharalary týraly uıymnyń kózqarasy aıqyndalǵanyn, al shaǵyn quramda ótken otyrysta aqparattyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý turǵysynda kelisim jasalǵanyn jetkizdi. Kún tártibinde turǵan barlyq qujattardy Qazaqstan tarapy qoldaıtynyn málimdedi.
Nursultan Nazarbaev keler jyly UQShU-ǵa tóraǵalyq etý Qazaqstanǵa ótetinin zor yqylaspen qabyldap, óz rızashylyǵyn bildirdi. Sonymen birge Uıymǵa basshylyq etýge baılanysty qyzmettiń tıisti basymdyqtary ázirlengen birneshe baǵytty atady. Olardyń qatarynda UQShU-nyń terrorızmge qarsy áreket etýdiń halyqaralyq júıesin qalyptastyrýǵa qatysýy, uıymǵa múshe memleketterdiń birige otyryp kıberqaýipsizdikti qamtamasyz etýi, esirtkiniń zańsyz aınalymyna qarsy is-qımyldyń tıimdiligin arttyrý sekildi baǵyttar bar.
Sóz sońynda Qazaqstan Prezıdenti UQShU-nyń kelesi sessııasy Astanada ótetinin málimdedi.
Jalpy, Mınsk sammıtiniń qorytyndysynda memleketter basshylary 1 deklarasııa, 3 málimdeme, 2 halyqaralyq shart, 13 Ulttyq qaýipsizdik keńesiniń sheshimin jáne 2 hattamalyq sheshim qabyldady. Onyń qatarynda UQShU-nyń 15 jyldyǵy men UQK-nyń qurylǵanyna 25 jyl tolýyna oraı mereıtoılyq deklarasııa, «UQShU formatynda seriktestik ınstıtýtyn quqyqtyq resimdeý týraly» UQShU UQK sheshimi, «Sırııadaǵy jáne onyń tóńiregindegi ahýal týraly» UQShU-ǵa múshe memleketter basshylarynyń birlesken málimdemesi, «Taýly Qarabaq janjalyn retteý jónindegi EQYU Mınsk toby teń tóraǵalarynyń araaǵaıyndyq kúsh-jigerine qoldaý kórsetý týraly» UQShU-ǵa múshe memleketter basshylarynyń birlesken málimdemesi, «UQShU-ǵa múshe memleketterdiń qorǵanys áleýetin nyǵaıtý jónindegi birlesken sharalar týraly UQShU-ǵa múshe memleketter basshylarynyń birlesken málimdemesi, UQShU Bas hatshysynyń jyl saıynǵy baıandamasy týraly, UQShU-ǵa múshe memleketterdiń aqparattyq qaýipsizdik salasyndaǵy yntymaqtastyǵy týraly kelisim, «2025 jylǵa deıingi kezeńge arnalǵan UQShU-nyń ujymdyq qaýipsizdigi strategııasyn júzege asyrý jospary týraly» UQShU Ujymdyq qaýipsizdik keńesiniń sheshimi, «Zańsyz kóshi-qonǵa qarsy turý sharalaryn jetildirý týraly», «UQShU hatshylyǵynyń sany men qurylymy týraly», «UQShU-nyń emblemasy men týy týraly», «2016 jylǵy UQShU bıýdjetiniń oryndalý esebi týraly», «2018 jylǵa arnalǵan UQShU bıýdjeti týraly» UQShU UQK sheshimderi bar.
Bir aıta keterligi, bıyl Ujymdyq qaýipsizdik týraly shartqa qol qoıylǵanyna – 25 jyl, Uıymnyń qurylǵanyna 15 jyl toldy. Ujymdyq qaýipsizdik sharty uıymy – halyqaralyq jáne aımaqtyq qaýipsizdikti arttyrý, turaqtylyqty qamtamasyz etý maqsatynda 1992 jyly 15 mamyrda qurylǵan halyqaralyq uıym. Oǵan múshe elder qatarynda Qazaqstannan basqa Armenııa, О́zbekstan, Qyrǵyzstan, Tájikstan, Reseı, Belarýs memleketteri bar. Bul respýblıkalar arasynda memleketaralyq kelisim – Ujymdyq qaýipsizdik týraly shart jumys isteıdi. Kelisim bes jyl saıyn uzartylyp otyrady. Ujymdyq qaýipsizdik týraly shartqa qatysýshy memleketter memleketaralyq qatynastarda kúsh qoldanbaýǵa, áskerı odaqtarǵa nemese qandaı da bolmasyn basqa toptastyqtarǵa, sonymen qatar qatysýshy memleketterdiń basqalarǵa baǵyttalǵan áreketterine qatyspaýǵa mindetteme alǵan. Bir nemese birneshe qatysýshy memlekettiń aýmaqtyq tutastyǵyna jáne táýelsizdigi men qaýipsizdigine qater tóngen jaǵdaıda, basqalary birlesken keńes arqyly jumys isteıtin bolady. Ujymdyq qaýipsizdik týraly shartqa qatysýshy memleketterdiń joǵary saıası organy — Ujymdyq qaýipsizdik keńesi. Onyń quramyna Ujymdyq qaýipsizdik týraly shartqa qatysýshy memleketter basshylary, Syrtqy ister mınıstrleri, qorǵanys mınıstrleri jáne Ujymdyq qaýipsizdik keńesiniń Bas hatshysy kiredi.
Gúlnur QÝANYShBEKQYZY,
«Egemen Qazaqstan» –
Mınskiden (Belarýs)
Sýretter Prezıdenttiń baspasóz qyzmetinen alyndy
