Qazaqstan halqynyń barlyǵy memlekettik tilde sóıleýi kerek, men solardyń biri ǵanamyn deıdi qazaq tilin jetik meńgergen moldavan qyzy Alla Platonova

«Táýelsizdik ne berdi»  degen  suraq qa­zir jıi qoıylady. Táýelsizdik al­dymen óz jerinde ógeı baladaı esikten qarap qalǵan  qazaq tilin tórge oz­dyr­dy. Qazaqstannyń  memlekettik tili – qazaq tili boldy. Táýelsizdik tustas­tarynyń búginde memlekettik tilde bilim alyp, memlekettik tildi ana tilim dep esepteýi de eli­mizdiń  uly bostandyǵynyń jemisi. A.Baıtursynov atyndaǵy Qostanaı memlekettik ýnıversıteti Gýmanıtarlyq-áleýmet­tik fakýltetiniń  úshinshi kýrs stýdenti Alla Platonova memlekettik til  jóninde ótken  oblystyq, respýblıkalyq talaı saıystardyń júldegeri. Ol qazaqstandyqtardyń barlyǵy memlekettik tildi bilýi kerek esepteıdi. – Alla, oblystyq telearnada telejúrgizýshi bolyp júr­genińdi baıqaǵandar seniń qazaq tilin jetik meńgergenińe súısinip otyratyny ras. Qa­zaq aýylynda óstiń be? – Qudaı-aý, tildi qalaı jetik meńgermeıin, qazaq mektebin bitirgen joqpyn ba?! Amangeldi aýdany men Arqalyq qalasy ortasynda jatqan Tasty degen aýyl­da óstim. Ol Amangeldi aý­danyna qaraıdy. Biraq meniń bala kezimde bul taza qazaq aýyly bolǵan joq. Onda  túrli ult ókilderi aralas turatyn, soǵan qaraı aýylda aralas mektep bolatyn. Ras, keıingi jyldary aldymen  orystar údere kóshti, sosyn qazaqtar da qalaǵa ketti. Qazir aýylymyz shaǵyn ǵana eldi meken bolyp qaldy. – Seni qazaq mektebine bergen ata-anań da qazaq tilin meń­gergen be? Ol kisilerdiń mamandyǵy qandaı? – Meniń  qazaq mektebine ba­rýyma ata-anamnyń qatysy az. Menimen  tildeskenderdiń bar­ly­ǵy da ata-anasy muǵalim shy­ǵar dep  oılaıdy.  Ákem Sergeı aýyldaǵy «Tabys» sharýa qoja­lyǵynda dánekerleýshi, anam Ekaterına  dúkenshi bolyp isteıdi.  Mal ustap, sonyń  tabysy­men kún kórip otyrǵan jandar. Olar meni  o basta qalada oqyt­qylary kelipti. О́ıtkeni,  90-shy jyldary   aýyldyń jaǵdaıynyń qalaı bolǵany kópshilikke belgili  ǵoı. Barlyǵy da qolaıly oryn tapsa, kóship jatty. Kim bilsin, meniń ata-anamda da sondaı oı bolǵan shyǵar. Men Tasty mektebindegi oryssha daıyndyq synybyna bardym. Ony bitirgen soń  ary qaraı orys synybyna barýym kerek qoı. Alaıda, men jylap otyryp alyppyn, qazaq  synybyna baramyn dep. Sony­men  ata-anam balasynyń kóńilin qaıtarmaı, qazaq synybyna jetelep barypty.  Alaıda, men bala bolsam da, anamnyń eskertýi áli kúnge deıin jadymda. «Allochka, erteń seniń sabaǵyńa kim kómektesedi? Men de, papań da, aǵań da  qazaqsha bilmeımiz. О́ziń qalaı oqısyń?» degen edi. Bala­myn ǵoı, betimnen qaıtpaı, ózim oqıtynymdy aıttym. Ákem men sheshem ekeýi ara-tura moldavan tilinde sóıleskeni bolmasa, negizinen oryssha aralasamyz,  otba­sy­myzdaǵy balalardyń tili oryssha shyqqan. Shynynda, oqýy­ma ata-anam  kómektesken emes, men  shashym jalbyrap, qol­tyǵyma kitabymdy qysyp, kórshilerdiń úıinde júredi ekenmin. Meniń baǵyma qaraı,  jaqyn turatyn orys kórshilerimiz kó­ship ketti de, olardyń úıine qazaqtar keldi. Mektep qasıetti oryn emes pe, kóp uzamaı qazaq tilinde ózge balalar sııaqty saırap kettim. Bastaýysh synyp­tarda, qudaı-aý, otyzdan asa bala oqydyq. Keıin joǵary  synyp­tarda azaıdy. Alǵashqy ustazym Saqypjamal apaı Jumabaeva: «Alla, sen  úı tapsyrmasyn jat­tap alatynsyń, sabaq sura­ǵan­da úndemeı qalmaıtyn ediń,  qate bolsyn, durys bolsyn jaýap beretinsiń. Talabyń erekshe boldy» dep aıtyp otyrady. Men qazaq mektebinde oqyǵandyqtan ba, álde aýyldy qımady ma, qy­zyn qalada oqytýdy arman­daǵan ata-anam áli Tastyda turady. – Aýylyń qazir qalaı?   – Mal men  astyq bar jer jaman bolmaıdy ǵoı. Biraz  aýyl­dastarymnyń  kóship ketkenin aıttym. Olardan qalǵan buzyl­ǵan  úılerdiń qabyrǵasyn kór­gende júregim aýyrady, árıne. Biraq ózim ósken jer, týǵan jer bolǵan soń,  búıregim buryp turady. Tasty aýyly oıda orna­lasqan.  Men úshin Torǵaı dala­synyń keńdigine, sulýlyǵyna je­ter nárse az.  Jazǵy dema­lys­ta  barǵan saıyn aýyldyń topy­raǵyn jalańaıaq basamyn. Tas­tynyń topyraǵy erekshe ystyq, janymdy baýraıdy. Aýyldyń aýasynyń da, sýy­nyń da,  shyq túsip turatyn shó­biniń de tazasyn aıtsańyzshy! Aýyldyń aınalasynan birinshi, ekinshi, úshinshi dep  aýyldastar  nómir­lep qoıǵan Torǵaı ózeniniń salalary  aǵady. Shaǵyn ózender ǵoı.  Solardyń jaǵasyna baryp otyrǵannyń ózi qandaı keremet. Jazda mal sýdyń jaǵasynda  ıirilip jatady. Jap-jazyq dalada qulyndary shapqylap, jylqylar jaıylyp júredi, kún ystyqta olar da sýatqa kelip shybyndap turady. Sol kórinis qalada júr­sem de  kóz aldymnan ketpeıdi. Tań­erteń  mal mańyrap, qustar shý­lap, ıt úrip, kishkentaı aýyl azan-qazan bolyp oıanady. Kórshi­ler maldy óriske qosady,  áıel­der gúmpildetip sıyr saýyp ja­tady. Daladaǵy oshaqqa pisiretin súttiń ıisin aıtsańshy! Nesin aı­tasyz, aýyldy saǵynyp kettim! О́zim de oqyımyn dep kópten beri bara almaı júr edim, saǵyny­shym­dy tipti qozdatyp jiberdińiz ǵoı!..(Allanyń júzi qyzylshy­raı­­­lanyp, syqylyqtap kúlip aldy). – Tildiń nárin aýyldan, bilimniń dánin mektepten aldym deseńshi, Alla. – Dál solaı! Oǵan tárbıeni qosyńyz! Mektepte jaqsy oqy­dym, jaqsy bitirdim. Grantpen Arqalyq pedagogıka ınstıtýty­nyń shet tilder fakýltetine tús­tim. Men mektepte júrgende óte belsendi boldym. Bastaýysh sy­nypta oqıtyn kezimde Naýryz merekesinde Saqypjamal apaıym meni  «Ana» degen ánmen sahnaǵa alyp shyqty.Ústimde aq kóılek, aıaǵymda aq týflı, shashyma taq­qan  qyzyl bantıkpen  sahnada tu­ryp, qazaqsha án aıtqanym, aýyl­dastardyń barlyǵy dúrsildete qol shapalaqtaǵany esimde. Osy joly sahnaǵa shyǵýym meni qanat­tandyryp jiberdi bilem. Mektepte ótip jatatyn sharalardyń bar­lyǵynyń ortasynda men júretin edim. Bala emespin be, ylǵı sah­naǵa shyqqym, án aıtqym kelip turatyn. Amangeldi aýdanynda jyl saıyn «Atameken» degen aýyl festıvali ótip turady. Aýyl­dar sonda ózara jarysady.Sol festıvalden qalǵan kezim joq shyǵar. Tastynyń namysyn qoldan bergen joqpyz.  Oǵan jyl saıyn kostıým tiktiremiz. Ustaz­darym men ata-anama bul ǵumy­rymda alǵysym sheksiz. Mektepte ustazdarym  jetelemese, úıde  áke-sheshem durys tárbıe bermese men ne bolar edim?  Qazir úıde  osy kúnge deıin túrli baıqaý­lar­dan, festıvalderden alǵan maqtaý qaǵazdarym, dıplomdarym jınalyp tur. Qudaı-aý, sany qyryq shaqty bolady. – Jastar arasyndaǵy, so­nyń ishinde  memlekettik til jónindegi oblystyq, respýb­lı­kalyq baıqaýlarǵa  qatysyp, óz aýdanyń men oblystyń maq­tanyshyna aınalyp júrsiń. О́ziń úshin solardyń  qaısy­synyń ereksheligi boldy?  – Men 2009 jyly oblystyq «Qyz synyna» qatysyp, bas  júl­deni alyp ketkenmin. Osy ta­bysym kóńilime qonady. Sebebi, men osy baıqaýda qazaq tilimen qatar, qazaq dástúr-saltyn qansha­lyqty biletinimdi, ony shynaıy meńgergenimdi dáleldedim dep  esepteımin. Men ózimdi halyqtyq dástúrde  tárbıelengen qyzbyn dep  bilemin. Men negizi mektep qabyrǵasynan bastap  sondaı belsendi oqýshy boldym dedim ǵoı. Osy ádet ósken saıyn  meniń ómirimniń mánine aınalyp bara jatyr. Qazir bala kezdegideı  ási­reqyzyl qyzyǵýshylyqpen emes, ár baıqaýǵa tyńǵylyqty daıyn­dalyp baramyn. Qarap otyrsam, til jónindegi oblystyq, aýdandyq baıqaýlardyń barlyǵynan tek bas júldelerdi alǵan ekenmin. Al 2009 jyly qazaq tilin jetik biletinderdiń «Til-halyq janyn tanýdyń kilti»,  bıyl ótken «Mem­le­kettik tildi bilý – paryz» atty  respýblıkalyq  baıqaýlar­dan ekinshi jáne úshinshi oryndy ıelendim. Bir jaǵynan meniń múmkindigim bul  oryndardan jo­ǵa­ry edi, men ózime senimdi edim. Sońǵy baıqaýda  Súgirdiń termesin, Lázzattyń anasynyń joq­taýyn obrazǵa kirip oryndadym, dombyra tartyp berdim jáne eń bastysy ózim jazǵan monolo­gymdy oqydym. Biraq eshkimge ókpem joq, sonsha adamnyń ishinde osy oryndarǵa  jetkenime de shúkirlik etemin. – Monologyń memlekettik tilge qatysty ma edi? – Oqyp bereıin be? – Iá, oqyp bershi. – Qysqartyp oqyp bereıin. Birde bir kisi bilimi kúshti bolsyn dep, balasyn qalaǵa aparyp oqýǵa beripti. Kanıkýlǵa kelgende ákesi balasyna: «Ulym, sen óskennen keıin úılenesiń. Sonda atalary­myz­dyń «Tabaǵyn kórip asyn ish, anasyn kórip qyzyn al» degen sózi esińde bolsyn» depti. «Papa, ne aıtyp otyrsyń, ıa ne ponıal» depti uly. Ákesi ári-beri aıtqanmen, uly túsinbeıdi. Sodan ákesi: «Smo­trı mamashý ı kýshaı kashý» dep  orysshalaýǵa májbúr bolyp­ty.  Sodan tamaqty tańdap iship, ilmıip júretin balasyna ákesi: «Ulym, shesheńniń asqan etinen  jeseıshi, sorpa ish. Atalarymyz­dyń  asy ǵoı. Sol atalarymyz: «et – etke, sorpa – betke» dep aıtyp ketken» dep ósıet aıtady. Sonda uly taǵy da  ákesiniń betine  túsinbeı ań-tań bolyp qarap­ty. Ákesi  kúıip-pisip: «Sen túsin­bediń be? «Mıaso – v kojý, sorpa – v rojý» degen» dep  orysshalap­ty. Mine, osydan keıin baryp, ákesi óz  qateligin túsinip; «Oıbaı, bulaı uıatqa batqansha, ulym, seni aýylǵa aparyp, bıyl qazaq mektebine bereıin» dep bir-aq kesipti. Sizderge aıtarym: óz  tilimizdi umytqanymyz – ultymyzdy qurtqanymyz dep bilińizder. Ana tilin saqtaý urpaq aldyndaǵy paryz ekenin umytpańyzdar! – dep qorytqan edim monologymda. – Áý basta Arqalyq  pedagogıka ınstıtýtyna oqýǵa túske­nińmen, qazir A.Baıtursynov atyn­daǵy Qostanaı memlekettik ýnıversıtetiniń úshinshi kýr­syn­da oqısyń. Nege bulaı sheshtiń? – Men bala kezimnen jýrnalıst bolýdy armandaǵan edim. Arqalyq pedagogıka ınstıtýty­nyń shet tilder fakýltetinen de tapqan zııanym joq. Onda aǵyl­shyn tilin biraz meńgerdim, qazir erkin oqyp,  jaýap qaıtara ala­tyn­­daı shamam, ıaǵnı bir qaǵarym bar.  О́zimniń  tilegim boıynsha Qostanaı ýnıversıtetiniń  jýrnalıstıka  bólimshesine aýystym. Qazir  osynda  úzdik oqımyn. Ár adam óziniń júrek qalaýymen jumys isteýi kerek qoı. Men qazaq tilinde oqydym, endi qazaq tilinde jazatyn jýrnalıst bolǵym keldi. Meni qoldaǵan rektor Asqar Nametovke, fakýltet dekany Aıdar Aıtmuhambetovke, kýratorym Gúl­­shat Marqabaevaǵa, basqa da ustazdaryma  rızamyn. – Alla, qazaq tilinde  bilim alý qıyn ba? Nege ózge jastar, onyń  ishinde qazaq jastary  mem­le­ket­tik tilde  sóıleýge,  bilim alýǵa  sal­qyndyq tanytady? – Bul pikirdi jalpy jastarǵa tańýdyń qanshalyqty durys ekenin aıta almaımyn. Men qazaq mektepteriniń bilimi nashar degen pikirdi de estip qalamyn. Ol pikirmen kelispeımin. О́zim qazaq mektebin bitirdim ǵoı, bilimim eshkimnen kem dep sanamaımyn. Jal­qaý adamǵa  qaı mektepte de bilim alý ońaı bolmaıdy. Qazaq, orys tilderin jaqsy bilemin, aǵylshyn tilin de qajetime jarata alamyn. Ustazdar jalpy baǵyt beredi, al ony ary qaraı jalǵastyrý, odan belgili nátıje shyǵarý  adamnyń ózine baılanysty. Balaǵa úlgi otbasynan berilýi kerek. Mysaly, men qaladaǵy úılerdiń aýlasynda oınap  júrgen  kishkentaı búldir­shinderdiń  oryssha byldyrlap  sóılep júrgenin jıi baıqaımyn. Olar erteń balabaqshaǵa bar­ǵanda da oryssha sóıleý ádetinen aryl­maıdy. Odan keıin  mektepke ba­ra­dy,  bala jasynan oryssha sóı­legen bala, qazaq mektebinde bilimge nemquraıly qaraýy múmkin.  Sonyń barlyǵy da balany otba­synda  qadaǵalaýǵa baılanysty. Jańaǵy men aıtqan  aýlada oınap júrgen búldirshin oryssha sóı­legende oǵan anasy qarap oty­rady. Sol ata-ana balaǵa  qazaqsha sóıleýi, qazaqsha sóıle dep aıtýy kerek emes pe? Sábı mektepke bar­ǵansha ata-ananyń  baýyrynda ósedi. Balalyq shaqta tárbıe, ósken soń namys, patrıotızm degen bolmaı ma sanaly adamda.  Birde qalada  kele jatyp, súrinip qulap qala jazdadym. Anadaı jerde qyzymen qushaqtasyp turǵan jigit orys tilinde ázildegen bop, meniń  súringenimdi qaǵytty. Qyzy yń­ǵaısyzdanǵan bolyp, «ne obrashaı vnımanıe» dedi jigitine. Men qazaq tilinde oǵan: «Sen meni súıemeı-aq qoı, odan da qyzyń ekeýiń qazaq tilin úırenip alyń­dar» dedim. Meniń osy sózim ja­ńaǵy jigit pen qyzdyń sanasyna jetse bolar edi dep oılap bara jattym. Al olardyń  ne oıla­ǵanyn qaıdan bileıin... – Seniń otbasyńda olaı emes qoı? Olaı deıtinim, óziń qazaq mektebine bardyń,  al ata-anań qa­zaqsha sóılese almaıdy? Olaı bolsa, nege bar jaýapkershilikti otbasyna júkteısiń? – Men bul pikirimnen aıny­maımyn.  О́ıtkeni, báribir áke-she­shesiniń kózi qaıda qarasa, bala­nyń beti solaı aýady. Meniń ata-anam óz ana tili – moldavan jáne orys tilderinde sóılesedi. Biraq olardyń  qyzdary tańdaǵan qazaq tiline qurmetin, adal nıetin qaıda qoıasyz?  Men  bala kezimde  bir qalam nemese dápter, kitap kerek desem, anam sol kúni uıyqtamasa da taýyp beretin. Men mektep, aýyl sahnasyna shyǵyp, taqpaq, án aıtqanda ol bar jumysyn tastap, túsinbese de kelip tyńdap otyratyn. Bul balanyń  yntasyn oıatpaı ma?  О́zińizge suhbat ba­syn­da aıttym ǵoı, men mektepte júrgende qazaqtyń ulttyq kıimin, sahnalyq kostıýmderdi  jyl sa­ıyn tiktiretin edim. Iá, menen ata-anam eshteńe aıaǵan emes. Aǵam Fedıa oryssha oqyǵanmen, nıet qoıdy da, qazaq tilin úırenip al­dy. Árıne, onyń orfografııasy men meniń bilimimdi salystyrýǵa kelmes, biraq talabyn aıtsaıshy. Men týraly jaqynda «Qazaqstan» ulttyq arnasynan sýretteme kór­setti. Sony mamama habarlaǵan­myn. Sóıtsem, anam baıǵus ózi isteıtin dúkenge úıdegi televızordy kóterip barypty. Jumystan qa­lýǵa bolmaıdy  ǵoı, sonda turyp, men týraly habardy  kóripti. Aýyldastarǵa aıtyp, qýanyshtan jylapty. Endi olardyń úmitin aqtaýǵa qalaısha tyryspaısyń? Al bizdiń úı qonaq shaqyrǵanda  dastarqandy jerge jaıady. Kórpe­sheler tóseıdi. Et asý, soǵym soıý bizdiń otbasynyń dástúrine kirip ketken. Anamnyń sandyǵy bar, ishi tolǵan mata, oramal. Aýyl­daǵy qazaqtardyń úıge qonaq shaqyrǵanda  dastarqannan  syba­ǵa salyp  beretini, mata taratatyn salty  meniń anama da juǵysty boldy.(kúledi). – Úıde áke-shesheń  moldavan tilinde  sóılesedi dediń. О́ziń mol­davan tilin túsinesiń be? – Men eptep túsinemin. Kóp sózderdi bilemin. Anamnyń úıret­ken taqpaq, óleńderin áli umyt­qanym joq. Ultym  moldavan bol­ǵandyqtan, moldavan tili meniń týǵan tilim sanalady ǵoı. Ol tilge qurmetim úlken. Ádemi, sulý til. Biraq men  ózim úshin sonyń  barlyǵynan qazaq tilin joǵary qoıamyn. О́ıtkeni,  men Moldavııada emes, Qazaqstanda turamyn,  Qazaqstan Respýblıkasynyń  aza­ma­tymyn. Men memlekettik tildi bilýim kerek. Ekinshiden, qazaq tilin jan-júregimmen jaqsy bilemin, jaqsy bilgen soń da jaqsy kóremin, ári oıdy da qazaqsha oılaımyn. – Alla, sen áńgime arasynda aýyl tárbıe de berdi dediń.  Sol sózińe qaıtyp oralshy.  – Aýyl  –  ulttyq tárbıeniń de qaınar kózi. Meniń  áke-she­shem sonsha  kári emes,  orta jas­taǵy  kisiler. Anam moldavan halqynyń ulttyq dástúrinde tárbıelengen, ákem Qazaqstanda týyp-óskendikten, aýyldyń  tár­bıesin kórgen. Sodan bolar, meniń tárbıemdi de bos jibergen joq. Men  joǵary  synypta júr­genniń ózinde aýyldyń dıs­kotekasyna barǵan emespin, ashyq-shashyq, qysqa kóılek kıgen joqpyn.  Ákem unatpaıtyn. Ákege qarsy  kelmeısiń, sonyń  pikirine jyǵylatynmyn. Syra iship, temeki shegetin qyzdarǵa áli tańǵalyp kelemin. Olar «mun­da turǵan eshteńe joq, jastyqtyń qyzyǵy, ómirden qalyp qoıǵan joqpyz» deıdi. Al ishimdik ishpeıtin, temeki shekpeıtin qyzdardy «ýaqytqa ilese almaıtyndar» dep  túsinedi. О́zin osylaı jeńil ustaıtyn­darǵa meniń kózqarasym basqa. Aýyldyń tárbıesi degenim, aýylda ósken balalardyń bar­lyǵy da eńbekke jaqyn. Mektepten kelgen soń barlyq bala  úıdiń jumysyn isteıtinbiz. Men de bala kezden anama kómektesip, kúnine bes sıyr saýatynmyn.Ony seperatordan ótkizýdi, maıyn shaıqap alýdy da bilemin.Úıdegi tirliktiń barlyǵyn da  atqaramyn. Sonyń  jaqsy nátı­jesin  qazirden-aq  kóre bas­tadym. Qalada oqýdan bos kezimde jumys istep, qarjy tabamyn. Úıge salmaq sala bergim kelmeıdi.   Eshqandaı jumystan  tar­tyn­ǵan emespin. Aýylda sonsha sıyr ustap otyryp, qurtty kórshilerden suraǵan uıat emes pe, ózim qurt jaıatynmyn. Áje­lerdiń «tehnologııasy» jetedi ǵoı. Men jasaǵan qurtty úıde talasyp jeıtin edik. – Qurtty qalaı jasaıtyn ediń? – Súzbe qurtty aıtaıyn. Súttiń maıyn aıyrmaı uıy­tamyn da, ashyńqyraǵan soń, sál ǵana qaınatyp, iritip, qaltaǵa quıyp qoıamyn. Kók sýy aǵyp ketken soń,  tuzdap, jaıamyn. Bi­raq eshqashan ony keptirýge úlgert­ken emespiz, tez jep qoıatynbyz. Maıly, súzbe qurt, shirkin, onyń dámin aıtsańyz­shy! Aýzymnyń sýy aǵyp ketti ǵoı. (Alla ekeýmiz de kúlip aldyq) . – Alla, sen bala jastan án aıttyń. Ánshilik ónerińdi ush­tap júrsiń be? – Bala jastaǵy áýestený ǵoı bári de. Biraq ózim kásipqoı ánshi bolamyn dep maqsat qoıǵanym joq. Meniń bar maqsatym – jýrnalıst, telejýrnalıst bolý. Qa­zaq estradasyn jaqsy kóremin. Roza Rymbaeva osy ónerdiń shy­ńynda júrgen kisi  ǵoı, ol án aıt­qanda men teledıdar aldy­nan ketip qala almaımyn. Sosyn estradanyń qazirgi ókilderi ara­synan Zattybektiń  salǵan án­deri, onyń daýysy unaıdy. Qa­zaq mýzykasyn, onyń ishinde kúı tyńdaǵandy keremet unatamyn. Dombyrany men tek aspap emes, qasıetti nárse dep uǵamyn. Kúı tyńdaǵanda keremet oılarǵa berilemin. Dombyra «sóılep» jat­qandaı kórinedi.  Respýblıkalyq baıqaýǵa qatysqanymda Arqa­lyq pedagogıka ınstıtýtynda qyzmet isteıtin aıtys aqyny Aıbek Qalıev aǵaı maǵan óziniń dombyrasyn bergen edi. Men sol dombyrany tarttym. Kúmbirle­gen qońyr úni qandaı keremet. Al dúkenderde  satylatyn dom­byra, dombyra emes qoı, solar­dy aqsha úshin jasaı salatyn sheberlerge ókpem qara qazandaı. – Seniń qazaqsha saırap turǵanyńa  qatarlas qurbyla­ryń qyzyǵyp qaraıtyn bolar. – О́miri kórmegen aǵylshyn, arab, qytaı  tilderin  az ýaqytta úırenip alyp, shet  elderde qyz­met istep jatqandar  jetkilikti  ǵoı. Endi qazaqtardyń arasynda, tildik ortada júrip, memlekettik tilde  sóılegenim sonshalyqty  jańalyq emes  shyǵar.  Biraq tań­ǵalatyndar bar. О́ıtkeni, po­ıyzda, basqa da kólikterde jol júrgenimde, nemese bir bas­qosýlarǵa barǵanymda qa­zaqsha sóılesem,  aınalam­daǵy­lar  betime tańdanyp qarap qa­la­dy. Oǵan ózim yńǵaısyz­danamyn.  Úlken kisiler  aına­lyp, batasyn berip jatady. Al keıbir jastar, balalar dereý menimen sýretke túseıik deıdi. Sol jerde meni «juldyz» etip qoıady. Biraq ózimdi esh ýaqytta «juldyz» sezingen emespin. Meniń túsini­gimde, Qazaqstan­nyń barlyq halqy memlekettik tilde  sóı­lesýi kerek. Men solar­dyń biri ǵanamyn. – Alla, áńgimeńe rahmet. Bolashaq áriptes retinde ózińe tabys tileımin.

Názıra JÁRIMBETOVA.

Qostanaı.