Saýalnamanyń basty maqsaty tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý salasynyń qazirgi jaǵdaıyn anyqtaý bolatyn. Oǵan elimizdiń 14 oblysynan, sondaı-aq, Astana men Almaty qalalarynan bas-aıaǵy 2500 adam qatysty.
Respondetterdiń 73%-y elimizde tutynýshylardyń quqyǵy jıi buzylatynyn meńzedi. Bul jaıt ásirese, Mańǵystaý men Soltústik Qazaqstan oblystarynda jıi bolyp turady eken (85%). Eń tómengi kórsetkish Astana qalasynda tirkelgen. Qatysýshylardyń 70%-y osy nusqany tańdady.
Sapasyz taýarlar kóp jaǵdaıda kıim, tehnıka sekildi ónerkásiptik ónimderge qaraǵanda azyq-túlik taýarlarynda jıi kezdesedi eken (78%). Oblystar arasynda sapasyz azyq-túlikti tutyný boıynsha Mańǵystaý men Qostanaı kósh bastap tur (84%). Al eń azy Jambyl oblysynda tirkelgen (67%).
Qazaqstandyq tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý qorynyń habarlaýynsha, elimizde myna máselelerde zańbuzýshylyq jıi kezdesedi: chek pen baǵanyń sáıkessizdigi (34%), qyzmet kórsetýshilerdiń dórekiligi (25%), taýar sapasy men kórsetilgen qyzmettiń sáıkessizdigi (24%), sondaı-aq satyp alýshylarǵa qosymsha taýarlardy engizý (28%).
Saýalnama qorytyndysy boıynsha, tutynshýlardyń quqyǵy jıi buzylatyn uıymdar da anyqtaldy. Bul tusta dúkender men bólshek saýda jelileri alda tur (14%). Odan keıin qoǵamdyq tamaqtaný oryndary (12%) ekinshi orynda tur. Al úshtikke qoǵamdyq kólik, bazarlar jáne páter ıeleriniń kooperatıvteri endi (9%).
Respondetterdiń basym bóligi (35%) óziniń tutynýshylyq quqyǵy buzylsa da, eshqaıda shaǵymdanbaı, jaǵdaıdy dabyra etpeı, jyly jaýyp qoıa salatynyn alǵa tartty. Al 25%-y túsinbeýshilik bolsa ortaq kelisimge kelip, ózara til tabysýǵa tyrysatyn kórinedi.
Budan bólek, saýalnama arqyly respondetterdiń 58%-ynyń memleketke degen senimi artqany anyqtaldy.
О́z kezeginde sarapshylar men tutynýshylar tarapy da pikirleri men usynystaryn bildirdi. Mysalǵa, saýalnama qatysýshylarynyń 36%-y tutynýshylardy telekommýnıkasııalyq arnalar, ıaǵnı ınternet, áleýmettik jeliler arqyly saýatyn arttyryp, aqparattandyryp otyrý kerektigin aıtty. Al 14%-y baspa ónimderi men áleýmettik jarnamalar arqyly nasıhattap, aqparattandyrýdy jón kóredi eken. Keıbiri tipti, qoǵamdyq oryndarda túrli aksııalar pen tanystyrylymdar ótse nemese tegin semınarlar uıymdastyrylsa degen usynystaryn bildirdi.
Ekonomıka baǵytyn damytýdy yntalandyrýda mańyzdy qadamdardyń biri tutynýshylar quqyǵyn qorǵaý bolyp esepteledi. Osy oraıda sońǵy jyldarda QR «Tutynýshylar quqyǵyn qorǵaý týraly» zańyna aıtarlyqtaı ózgerister engizilgenin atap ótken jón. Engizilgen normalar satýshylardyń, qyzmet kórsetýshilerdiń jaýapkershiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan.
