Qazaqstandyq barystyń qaryshty qadamy

Astana qalasynda «Jańa ındýstrııalandyrý: qazaqstandyq barystyń qadamy» ulttyq telekópiri ótti. Dástúrge aınalǵan alqaly jıynǵa Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev qatysty. Shara aıasynda elimizdiń barlyq óńirimen tikeleı baılanys ornatylyp, Indýstrııalandyrý kartasynyń eń mańyzdy nysandary kórsetildi. Olardyń qatarynda metallýrgııa, ónerkásip, qurylys materıaldary, mashına jasaý, kólik jáne logıstıka salalary boıynsha 25 joba bar. 

Jetistikterdi zerdelep, olqylyqtardy synady

Prezıdent jalpyulttyq telekópirde sóılegen sózinde aýqymdy ındýstrııa­landyrý baǵytyn ustanǵanymyzdyń durys bolǵanyn jáne onyń ýaqyt talabyna saı ekenin aıtty. Sonymen qatar ekonomıkany ártaraptandyrý úshin ınfraqurylymdy damytýdyń mańyzy zor ekenin atap ótip, «Nurly jol» baǵdarlamasy aıasynda Eýrazııalyq mýltımodaldyk kólik dáliziniń iske qosylǵanyn jáne «Batys Eýropa – Batys Qytaı» halyqaralyq kólik dálizi qurylysynyń aıaqtalǵanyn atap kórsetti. «Osy jyldar ishinde 2 myń shaqyrym temir jol, 5 myń shaqyrym avtomobıl joly salyndy. Teńiz jáne áýe aılaqtaryna qaıta jóndeý jumystary júrgizildi. Quryq portynda temirjolǵa jáne avtomobılge arnalǵan parom kesheni iske qosyldy. «Qorǵas – Shyǵys qaqpasy» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵy jáne Lıanıýngan teńiz porty jobalaryn júzege asyrý nátıjesinde Azııa-Eýropa baǵytynda Qazaqstan arqyly jóneltiletin konteınerlik júk tasymalynyń kólemi jyl saıyn eselenip keledi. Bul 2020 jylǵa qaraı elimizdiń tasymaldaýdan túsetin tabysyn 5 mıl­lıard dollarǵa deıin arttyrýǵa múmkindik beredi», dedi Elbasy.

Nursultan Nazarbaevtyń sózinshe, ındýstrııany da, ınnovasııany da jasaý úshin tıisti qarajat, bilikti mamandar qajet ári memleket daıyn bolýy kerek. Biz buǵan 2010 jyly ǵana daıyn boldyq. «2008-2009 jyldary dúnıejúzilik daǵdarystan, qarjy daǵdarysynan, ekonomıkalyq daǵdarystan shyqtyq. Munaıdyń baǵasy barreline 10 dollarǵa túskenin kórdik. Onyń ári-beri aýytqyp turatyndyǵyna kóz jetkizdik. Shıkizat baǵasy bir orynda turmaıdy, keıde kóteriledi, keıde túsedi. Al adam ómiri ondaı emes. Máselen, búgin biz halyqqa 300 myń teńge jalaqy tóleıtin bolsaq, erteń «munaıdyń baǵasy tómendedi» dep 100 myń teńge bere almaımyz», dedi Prezıdent. 

Tabystyń kózi aqyl-oı bolýy tıis

Memleket basshysy munaı men gazdyń aýmaly-tókpeliligin tómendetý úshin ne isteý kerektigin de aıtty. «Búkil álemdegi sııaqty ekinshi ekonomıka jasaýymyz kerek. Zerdelep qarasańyzdar, aldyńǵy qa­tarly memleketterde, Ońtústik Koreıada munaı men metall turmaq bir túıir kómir de joq. Sıngapýrda qandaı kómir, temir nemese munaı men gaz bar? Shveısarııada, Germanııada ne bar? Biraq aqylmen, oımen aldyńǵy qatarly elderdiń leginde kele jatyr. Sondyqtan biz bilektiń kúshimen jerdi qazyp, qoparyp, kendi dalaǵa shyǵaratyn ǵana qazaq bolmaı, jurt sııaqty aqyl-oımen, parasatpen aqsha tapqanymyz jón. 

Men kórgen Izraılde, Tel-Avıvte turǵan zaýyt osy biz otyrǵan kishkentaı zal sııaqty. Jyl saıyn 10 mlrd dollar aqsha tabady... Biz keń dalamyzda kenniń bárin qazyp, shyǵaryp, qatyryp jatyrmyz dep oılaımyz. Sondyqtan qıyn bolsa da ındýstrııalyq baǵdarlamany qolǵa aldyq. Bul – bizdiń bolashaǵymyz. Bul – elimizdiń órkendegen memleketter qataryna qosylý joly. Bul – bizdiń kadr­lardy daıyndaýdyń máselesi. Endeshe, jastardy basqasha jumys isteýge daıyndaý kerek. Bir sózben aıtqanda, bul – qazaqtyń bolashaǵy. Osyny eske alyp, jolǵa túsý qajet. Biraq ne bolsa sony jasamaı, kerekti, básekege qabiletti dúnıelerdi shyǵarýǵa tıispiz», dedi Nursultan Nazarbaev.

Memleket basshysy sheneýnikter men kompanııalar basshylaryn sıfrlandyrý úderisine erekshe nazar aýdarýǵa shaqyrdy. «Úshinshi jańǵyrý baǵdarlamasy eńbek ónimdiligin aıtarlyqtaı arttyrýdy, bizdiń taýarlardyń eksportyn keńeıtýdi talap etedi. Indýstrııalyq saıasattyń negizgi baǵyty 4.0 tehnologııalaryn engizýge qatysty bolyp otyr. Bul baǵyttyń mán-jaıyn tyńǵylyqty túsiný kerek. Osyǵan baılanysty «Sıfrly Qazaqstan» baǵdarlamasy daıyn. Sondyqtan ony júzege asyrýǵa barlyǵy qatysýy kerek, ıaǵnı árbir mınıstrlik, ákimdik, sondaı-aq Qazaqstandaǵy ár kompanııa qamtylýy tıis», dedi Elbasy. Sonymen qatar Prezıdent jaqynda Astana sıfrlandyrý boıynsha aýqymdy forýmdy qabyldaıtynyn eske salyp, bul turǵyda Reseımen, Belarýspen jáne basqa eldermen ýaǵdalasqan qadamdar aıasynda aldaǵy EAEO forýmyn barynsha jemisti ótkizý mańyzdy ekenin aıtty. 

Nursultan Nazarbaevtyń aıtýynsha, sıfrly tehnologııalardy damytý aıasynda ǵylymǵa negizgi basymdyq beriledi. Osy oraıda Qazaqstannyń eki ǵylymı ortalyǵyna úlken senim artylyp otyr. «Men Nazarbaev Ýnıversıtetiniń zerthanalaryn aralaǵanda biraz zertteýlerdi kórdim, nátıjesi de joq emes. Al «Alataý» ınnovasııalyq tehnologııalar parki ne istep jatyr? Shynymdy aıtsam, oǵan qolym jetpeı júr. Qurǵanymyzǵa biraz ýaqyt boldy, qyrýar aqsha da jumsadyq. Alaıda nátıjesi kórinbeıdi», degen Prezıdent Úkimet pen Almaty ákimine «Alataý» ınnovasııalyq tehnologııalar parkin jan-jaqty tekserýdi tapsyrdy. 

Elbasynyń paıymynsha, tehnolo­gııa­lyq jańǵyrtýdy oıdaǵydaı atqarý úshin adam kapıtalyn damytý qajet. Kásibı mamandardy jınamaı alǵa qoıylǵan maqsattardy iske asyrý múmkin emes. «Bizde bilim salasy da, ǵylym salasy da ındýstrııalandyrý maqsattaryna saı bolýy tıis. Kásibı ári bilikti mamandar bolmasa, eshqandaı ındýstrııalandyrý da, sıfrlandyrý da bolmaıdy. Al ondaı mamandardy tirnektep jınap, naqty maqsattarǵa jumyldyrý kerek. Olardyń oılap tapqan tehnologııalaryn qoldanysqa engizeıik. «Bolashaq» baǵdarlamasy da, Nazarbaev Ýnıversıteti de, jalpy barlyq ýnıversıtetter soǵan jumys isteýi kerek. Zııatkerlik mektepter daryndy balalardy iriktep jatyr. Negizi, qazir jumysty 25-30 jastaǵy azamattarǵa berý kerek. Odan qorqatyn eshteńe joq, bárimizdi alǵa jeteleıtin solar», dedi Memleket basshysy. 

Elbasy sózinde EKSPO tehnologııalaryn elimizde engizý jumystaryna baılanysty synı oıyn jetkizdi. Halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmede balamaly energetıkaǵa arnalǵan 140 ǵylymı joba tanystyrylǵan. Arada bar-joǵy eki-aq aı ótse de, mańyzdy sharany uıymdastyrǵanymyz umytyla bastaǵan syńaıly. «Birden aıtaıyn, men bul kórmeni umytpaımyn. EKSPO-ny ne úshin ótkizdik? Qyrýar jumysty ne úshin jasadyq? Biz álemniń balamaly energetıka salasyndaǵy tájirıbelerimen tanysýdy kózdedik. Qatysýshylar da keldi, biregeı jobalaryn kórsetti. Bul baǵyttarda mindetter qoıyldy. Al biz bolsaq, kelesi betti aýdaryp, EKSPO-ny jaba saldyq», degen Nursultan Nazarbaev mańyzdy sharada tanystyrylǵan tehnologııalardy júıeli túrde qoldanysqa engizý qajettigin tapsyrdy. Osyǵan baılanysty naqty jospar bolǵany jón. Shetelge baryp, tehnologııalardyń qalaı jumys istep jatqanyn kórip, óz jerimizde iske qosý qajet. Osy jumysqa tolyǵymen Úkimet jaýapty.

Telekópir kezinde Qazaqstannyń farmasevtıkalyq salasy damýdyń jańa kezeńinde turǵanyna toqtalǵan Memleket basshysy bul baǵyttaǵy kásiporyndarǵa halyqaralyq GMP standarttary engizil­genin atap ótti. Sonymen qatar saladaǵy el kom­panııalarynyń damýyna kedergi ja­sap otyrǵandardy synǵa aldy. «Otan­dyq farmasevtıkalyq salanyń damýyn te­jep júrgenderge taǵy eskertý ja­­saı­myn. Bul salanyń órkendeýine qa­jet­ti jaǵ­­daı jasalýy kerek. Atalǵan máse­le me­­niń jiti qadaǵalaýymda», dedi Pre­zıdent. 

Basqosýda Elbasy Úkimetke sheteldegi qarjyny qaıtarýǵa qatysty arnaıy zańnama ázirleýdi mindettedi. Onyń aıtýynsha, búginde 18 otandyq kompanııa 12,5 mlrd dollardy shetelde ustap otyr. Aıtalyq, «TeńizShevroıl» kompanııasy – 4,5 mlrd dollar, «QazMunaıGaz» ulttyq kompanııasy – 3 mlrd dollar, «QazMunaıGaz barlaý men óndirý» kompanııasy – 2 mlrd dollar, «Azııa gaz qubyry» JShS – 1 mlrd dollardan astam, «Beıneý – Shymkent» gaz qubyry» JShS – 100 mln dollar, budan bólek, «Shyǵys Sement», «Jaıyq Munaı», «Kaspıı qubyry konsorsıýmy» jáne basqa da kompanııalar shetelde qyrýar qarajattaryn ustap keledi. «Bul kompanııalar Qazaqstannyń resýrstaryn satyp, aqsha tabady. Al tabystaryn shetelde ustaıdy. Nege ol aqsha osynda aınalymǵa túsip, el ekonomıkasyna jumys istemeıdi? Jarty jyldyń ishinde memleketke qarasty kompanııalar sheteldegi qarjysyn 2 mlrd dollardan 6 mlrd-qa deıin ulǵaıtty», dedi Prezıdent. 

Ilkimdi jobalar iske qosyldy

«Jańa ındýstrııalandyrý: qazaqstandyq barystyń qadamy» atty jalpyulttyq telekópirde Memleket basshysy elimizdiń ár óńirinde ornalasqan jańa ındýstrııalyq-ınnovasııalyq, ınfraqurylymdyq, energetıkalyq jáne agroónerkásiptik jobalardy onlaın rejimde iske qosty. Qazaqstan ekonomıkasyna tyń serpin beretin jańa zaýyttar men óndiris oryndarynyń legin Aqmola oblysyndaǵy altyn óndirý zaýyty bastady. Jobany Prezıdentke tanystyrǵan «Qazaqaltyn» TMK» aksıonerlik qoǵamynyń bas dırektory Balamır Mahanov bul quramynda baǵaly metaldary bar tehnogendik mıneraldy túzilisterdi óńdeıtin TMD-daǵy alǵashqy kásiporyn ekenin aıtty. «Joba alǵashqy kezde Dore qorytpasymen 4 tonna altyn, 2 tonna kúmis óndiretin bolady. Baǵaly metaldar ári qaraı Astanadaǵy Affınaj zaýytynda óńdeledi. Mundaı óndiris elimizdegi altyn qoryn tolyqtyrýǵa múmkindik beredi», dedi bas dırektor. 

О́z kezeginde Memleket basshysy atalǵan kásiporyn Qazaqstan úshin iri óndiris orny ekenine mańyz berdi. «Búgingi kúni altyn bizdiń valıýtamyzdyń negizi bolyp otyr. Qazaqstannyń ár jerinde 150-den astam ken orny bar. Sonyń barlyǵyn otandyq kompanııalar ıgeretin bolsa, elimizdiń baılyǵy odan ári eselene túsetini sózsiz. Bul óndiris orny tórt tonna altyn shyǵarady. Demek, óte iri joba», dedi Elbasy. Aıta keterligi, dál osyǵan uqsas óndiris oryndaryn Aqmola oblysynyń Bestóbe jəne Jolymbet kentterinde de iske qosý josparlanǵan. Jobanyń quny shamamen 30 584,8 mıllıon teńgeni quraıdy.

Metall óndiretin taǵy bir zaýyt Pavlodar oblysynda ashyldy. Naq­ty­raq aıtsaq, bul óńirde qospaly alıýmı­nıı óndirisi men osy alıýmınııden avto­mobıl dıskilerin shyǵaratyn «Gies­senhaus» JShS óndirisi jumysyn bas­tady. Bul joba jylyna 36 myń tonna qos­paly alıýmınııdi shyǵarýǵa qabiletti. «FORWOLL GROUP» kompanııalar toby­nyń bas dırektory Rýslan Lıtvınov zaýyt mundaı qospaly metaldardy otan­dyq ári sheteldik kásiporyndarǵa jetkizýge daıyn ekenin málimdedi. «Qara ári tústi metaly bar el retinde bizge bul resýrstardy óndirýmen qatar, olardy óńdep, qajetti buıymdardy jasaý da mańyzdy. Men únemi alıýmınııdi óńdelgen kúıinde shyǵarýdy talap etip kelemin. Endi alıýmınııden basqa da zattardy shyǵarýǵa erekshe nazar aýdarý kerek», dedi Prezıdent. 

Memleket aýylsharýashylyq ónim­derin shyǵaratyn kásiporyndardy da erekshe qoldaýda. Qazaqstandyqtardy qaýipsiz ári sapaly ónimdermen qamtamasyz etetin úsh birdeı kásiporyn bıylǵy telekópirde tusaýyn kesti. Onyń birinshisi – «Mas­lodel» JShS ashqan Soltústik Qazaqstan oblysyndaǵy sút zaýyty. Joǵary tehno­logııalyq qondyrǵylarmen jabdyq­talǵan kásiporynnyń ónimderi básekege qa­biletti bolýǵa ábden laıyq. О́zderiniń ónimderi týraly áńgimelegen «Maslodel» JShS dırektory Pavel Selıvanov jańa otandyq zaýyttyń ónimderi Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq naryǵynda sapa jaǵynan básekelesýge tolyqqandy daıyn ekenin málimdedi. 

Al ekinshi jańa joba – Shyǵys Qazaq­standaǵy «Shyǵys-Sút» JShS-niń sút kesheni. Bas dırektory Seıiljan Saı­laýbaev seriktestiktiń óndiris oshaǵy Qazaq­stan Prezıdentiniń ındýstrııalandyrý saıasatynyń jemisi ekendigin aıtyp, joba jylyna 40 myń tonna sút óńdeıtinin jetkizdi. Búginde osy zaýyt­tyń arqasynda 245 jańa jumys orny ashylǵan. Sút kesheniniń quramynda 4 taýarly sút fermasy, 10 sút qabyldaý pýnkti, 18 fırmalyq saýda núktesi bar. Zaýyt basshylyǵy sút ónimderin shet mem­le­ketterge eksporttaýǵa daıyn.

Úshinshi joba – Batys Qazaqstan obly­syndaǵy «Jaıyq Agro LTD» JShS-niń qus fabrıkasy. Dırektory Temirǵalı Eskendirov barlyq aýyl sharýashylyǵy mamandary atynan Elbasyna alǵysyn bildirip, «Elimizdiń batys, shyǵys jáne soltústigindegi 3 jańa taǵam óndirisi – bıznes pen aýyl sharýashylyǵy keshenin damytýǵa baǵyttalǵan memlekettik baǵ­dar­lamanyń jemisi. Biz de agrarlyq sala­nyń órkendeýine ózindik úlesimizdi qosa­tyn bolamyz», dedi. О́ndiris orny­nyń jumystaryna sáttilik tilep, óndi­risti bastaýǵa ruqsat bergen Elbasy «Ag­rarlyq sala Qazaqstannyń órkendeý, ósý jolyndaǵy ekonomıkasynyń negizine aınalyp keledi. Sebebi qazir dúnıe júzinde halyq sany ulǵaıa túsýde. Osyǵan baılanysty taǵam tutyný deńgeıi de artqan. Sondyqtan taǵam ónimderin shyǵaratyn óndiristerdi jolǵa qoımaı, alǵa ilgerileý múmkin emes», dedi.

Sondaı-aq telekópir kezinde Jambyl jáne Almaty oblystarynyń aýmaǵynda ornalasqan shaǵyn jáne orta bıznes ny­sandary da iske qosyldy. Jańa ınno­vasııalyq tehnologııalar eńbek jaǵdaıyn jaq­sartyp, ónimdilikti arttyrady. «О́ni­mimizdiń 60 paıyzy Reseı men TMD el­derine jetkiziledi. Biz eksporttyq kórset­kishterimizdi kóterýge nıettimiz», dedi «ORGSTROI» JShS bas dırektory Qalı Ǵylymhan.

Qazaqstan sońǵy jyldary eskirgen kólikterdi joıýǵa, sol arqyly qorshaǵan ortany lastanýdan saqtaýǵa erekshe den qoıyp keledi. Osy salada jańa jobalardy júzege asyrý – ekonomıkanyń bas­ty salasynyń biri. Endi mine, keshe­gi telekópirde jurtshylyq kópten kút­ken jańa zaýyt – eski kólikterdi óńdeı­tin kásiporynnyń ashylǵanyn kórdi. Qara­ǵandy oblysynda ornalasqan óndiris oshaǵy – Qazaqstandaǵy mundaı baǵyt­taǵy alǵashqy joba. 

Jańa zaýytty Elbasyna tanys­tyrǵan «Recycling Company» JShS Qam­qorshylyq keńesiniń múshesi Aıdyn Nurahmetov joba jylyna 50 myń avtokólikti óńdeýge qaýqarly ekenin jetkizdi. Sonyń arqasynda 20 myń tonnadan astam qara jáne tústi metall óndirýge jol ashylmaq. «Barlyq tehnologııalyq úderis qorshaǵan ortaǵa esh zııanyn tıgizbeıdi. Prezıdent myrza, biz óńir men barsha eldiń damýy úshin eleýli úles qosýǵa ýáde beremiz. О́ndiristi iske qosýǵa ruqsat berińiz!», dedi ol. О́z kezeginde Prezıdent eli­mizde jeńil avtokóliktiń 18 túri quras­ty­ry­latynyn aıta kele, mundaı iri joba el eko­nomıkasyn eleýli úles qosaty­ny­n atap ótti. Eski kólikterdi qaıta óńdep, kádege jaratatyn jobaǵa sáttilik tiledi. 

Telekópir barysynda taǵy bir áleý­et­ti joba iske qosyldy. Ol – Ortalyq Azııadaǵy ushaq jón­deı­tin iri kásip­oryn. Ja­ńadan jumysyn bastaǵan «Eır Astana» avıasııalyq tehnıkalyq orta­lyǵy óz avıalaınerleri men basqa da áýe kompanııalarynyń ushaqtaryna tehnı­kalyq qyzmet kórsetedi.

Tehnıkalyq qyz­met kórsetý Eýropalyq avıasııalyq qaýip­sizdik agenttiginiń standarttaryna sáıkes júrgiziledi. Ortalyqtyń mundaı qaýqary Astanany áýe haby retinde damytýǵa yqpal etpek. 

Jalpyulttyq telekópir barysynda Mańǵystaýdaǵy «Aqtaý – Beıneý» avto­jol jobasynyń «Aqtaý – Shetpe» bóli­gi iske qosyldy. Bul «Astrahan – Aty­raý – Aqtaý – Túrikmenstan shekarasy» ha­lyqaralyq tranzıttik dáliziniń quramyna kiredi ári Reseı men Shyǵys Eýropany Ortalyq Azııa elderimen baılanystyratyn eń qysqa jol. Júk tasymalynyń kólemi jylyna 3 mıllıon tonnany quraıtyn joba Aqtaý men Quryq teńiz porttarynyń múmkindigin arttyrmaq. 

Buǵan qosa Shymkentte iri kólik-logıstıkalyq ortalyǵy ashyldy. «Biz Shymkent qalasynda mýltımodaldy kó­lik-logıstıkalyq ortalyqtyń qurylysyn aıaqtadyq. Onyń júk ótkizgishtigi – jylyna 1 mln tonna. Bizdiń ortalyq – Shyǵys-Batys, Ońtústik-Soltústik aǵynyna qyzmet etetin keden aımaǵy men tolyq servıstik jelisi qamtylǵan zamanaýı keshen», dedi «Qazaqstan temir joly» UK» AQ vıse-prezıdenti Sanjar Elýbaev. О́z kezeginde Elbasy Nursultan Nazarbaev bul jobalardy iske asyrý qyrýar jumysty qajet etetinin aıtyp, mundaı serpindi jobany iske qosý arqyly kásiporyn el ekonomıkasyna eleýli úles qosyp otyrǵanyn atap ótti. 

Prezıdenttiń qatysýymen ótken tele­kópir barysynda Mańǵystaý obly­synda Quryq portynyń paromdyq termınaly ashyldy. Qazaqstannyń tranzıttik áleýetin damytý jáne Eýrazııa qurlyǵyndaǵy logıstıkalyq torapty qurý jobasyn iske asyrý maqsatyn kózdegen joba – Transkaspıılik kólik dáliziniń negizgi bóligi. Bul arqyly bıyl 1,2 mln tonna júk ótkizilgen. Jańa avtomobıldik-paromdyq keshen jyl saıyn qosymsha 2 mln tonna júk tasymaldaıdy. Osy keshenniń iske qosylýymen Túrkııaǵa jáne Eýropa elderine jańa baǵdarlar ashylyp otyr. 

Shara barysynda Elbasyna tanys­ty­rylǵan taǵy bir jańa joba munaı-gaz qurylǵylaryn EAEO men Qytaı naryǵyna shyǵaratyn jańa zaýyt boldy. «Kásiporyn ujymy elimizdiń munaı-gaz ónerkásibine arnalǵan mashına jasaý salasyn damytýdy maqsat tutady. Zaýytymyz ashylǵaly 120 jumys orny quryldy, 5,5 mlrd teńge kóleminde ınves­tısııa tartyldy. Endi óndirilgen ónimniń 20 paıyzyn EAEO men Qytaı naryǵyna eksporttaýdy josparlap otyrmyz», dedi «Munaı qurylǵylarynyń qazaqstandyq zaýyty» JShS dırektory Anar Kashlaev. Memleket basshysy Aqtóbe oblysynda oryn tepken zaýyttyń jumysyna sáttilik tilep, ony iske qosty. 

Osy jobamen qatar, Aqtóbe oblysynda taǵy bir óndiris oshaǵy jumysyn bastady. Ol – «Bozoı» qoımasynda gaz­dy keptirý qondyrǵysy. Jobanyń arqa­synda Reseı, Qytaı, О́zbekstanǵa tasy­maldanatyn tranzıttik jáne eks­porttyq gazdyń kólemi artady. Jalpy, «Bozoı» jerasty gaz qoımasy elimizdiń energetıkalyq qaýipsizdigin qamtamasyz etýde strategııalyq mańyzdy nysan ekeni belgili. Endi jańa qondyrǵy ónimdilikti arttyryp, gaz alýdy táýligine 27 mln tekshe metrge deıin jetkizbek. Bul qondyrǵynyń ereksheligi sol, gaz sapasyn arttyryp, onyń quramyndaǵy bógde qospalardy, ylǵaldy tazartady, jumystyń ónimdiligi men qaýipsizdigin arttyrady. Osylaısha, gazdyń sapasy jaqsaryp qana qoımaı, ony jer astyna jiberý jáne qaıta alý ýaqytyn 200 kúnnen 150 kúnge deıin qysqartady.

Bıylǵy ulttyq telekópir barysynda Almaty men Astanada da erekshe jobalar iske qosyldy. Almaty qalasyndaǵy «In­no­vasııalyq Tehnologııalar Parkinde» derbes klasterlik qordyń «Sıfrly zert­hanasy» ashyldy. Bul jobanyń artyq­shylyǵy, málimetterdiń úlken jıyntyq qoryna tereń saraptama júrgizip, óndiris jelilerin avtomattandyrýdy, oǵan sıfr­landyrý tehnologııalaryn engizýdi kóz­deıdi. Negizinen joba óndiristerge «Indýstrııa 4.0» elementterin damytýdy bas­ty nysanasyna alǵan. Onyń quny – 350 mln teńge. 

Astanadaǵy Nazarbaev Ýnıver­sı­tetinde robot-tehnıkasynyń zerthanasy ashylady. Sondaı-aq bilim ordasynyń ǵalymdary adam ómirin uzartýǵa septigin tıgizetin ónim shyǵarǵanyn súıinshiledi. «Búginde bizdiń zertteýlerimiz bıznes tarapynan suranysqa ıe bola bastady. Bir jobamyz naqty zertteýden bastap óndiriske deıingi kezeńdi qamtıtyn uzaq joldan ótti. Qazirgi jańa ónimimiz «Nár» dep atalady. Bul – ınnovasııalyq ónim», dedi Nazarbaev Ýnıversıtetiniń vıse-prezıdenti Qanat Baıǵarın. Atalǵan ónimdi «Rodına» agrofırmasy» JShS arqyly shyǵarý josparlanyp otyr eken. Kompanııa basshysy Ivan Saýerdiń aıtýynsha, «Nár» adamnyń ımmýnıtetin kóterip qana qoımaı, ómirdi de uzartady. 

Telekópir barysynda Ońtústik Qazaq­stan oblysynda «Hımfarm» AQ-tyń dári­lik zattardyń qatty túrin shyǵaratyn taǵy bir sehy iske qosyldy. Onyń qaý­qary jylyna 200 mln tabletka shyǵarýǵa jetedi. Joba aıasynda 60 adam jumyspen qamtylǵan. Kompanııanyń bas dırektory Ijı Ýrbanes osymen úshinshi sehtyń ashylyp otyrǵanyn jetkizdi. «Jańa sehty iske qosqannan keıin biz eksporttyq áleýetimizdi 1,5 mlrd teńgege jetkize alamyz», dedi Ýrbanes. 

Altyn sapaǵa laıyqtylar marapattaldy

Jalpyulttyq telekópir barysynda Elbasy Nursultan Nazarbaev Qazaqstan Prezıdentiniń «Altyn sapa» syılyǵyn tabys etti. «Úzdik ındýstrııalyq joba» syı­lyǵy – «Giessenhaus» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi dırektorlar keńe­siniń teń tóraǵasy V.Lıtýevke, «Úz­dik ınnovasııalyq joba» syılyǵy – «Re­cycling Company» jaýapkershiligi shek­teýli seristestiginiń joba jetekshisi A.Rıa­bınınge, «Sapa kóshbasshysy» syı­lyǵy – «Qazfosfat» jaýapkershiligi shek­teýli seriktestigi basqarmasynyń tór­aǵasy M.Esenovke, «Úzdik azyq-túlik taý­arlaryn jáne aýylsharýashylyq ónim­derin shyǵaratyn kásiporyn» syı­lyǵy «Abzal jáne Kompanııa» tolyq seriktestiginiń dırektory M.Eralıevke berildi. «Paryz» baıqaýynyń gran-prı júldesi Eýrazııalyq toptyń jetekshisi A.Mashkevıchke tabys etildi. Bıznesti júrgizý jeńildigi jónindegi óńirler men qalalardyń reıtıngi nátıjesi boıynsha arnaıy syılyq Astana qalasynyń ákimi Á.Isekeshevke berildi. 

Indýstrııalandyrý kúni sheńberindegi jıynda Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaev bıznestiń úzdik ókilderine tıisti syı-sııapatyn tabystady. Prezı­denttiń «Altyn sapa» syılyǵynyń «О́ndi­ris­tik maqsattaǵy úzdik kásiporny» ataly­mynda iri kásipkerlik sýbektiler ara­synda – Atyraý oblysynyń «Raýan­Nalko» JShS, orta kásipkerlik sýbek­tiler arasynda – Mańǵystaý oblysy­nyń «Kaskor-Mashzavod» AQ, shaǵyn kásip­ker­lik sýbektileri arasynda Soltústik Qazaq­stan oblysynyń «AVAGRO» JShS laýreat atandy. 

«Halyqqa arnalǵan taýarlar shyǵa­ra­tyn úzdik kásiporyn» atalymynda iri kásipkerlik sýbektiler arasynda – Alma­tynyń «Almaty ónimderi» JShS, orta kásipkerlik sýbektiler ara­synda – Al­maty oblysynyń «Jar­kent krahmal zaýyty» JShS, shaǵyn kásip­kerlik sýbektiler arasynda Ońtústik Qa­zaqstan ob­lysynyń «Planta» JShS jeńim­paz dep tanyldy. Al «Qyzmet kórsetetin úzdik kásiporyn» atalymynda iri kásipkerlik sý­bektileri ishinen Astananyń «Me­dı­ker-óndiristik medısına» JShS, orta kásipkerlik sýbek­tiler arasynda Qaraǵandy obly­synyń «Defektoskopııa» JKS, shaǵyn kásip­kerlik sýbektileri arasynda Astananyń «Skýlbas» JShS úzdikter qatarynan kórindi.

Ashat RAIQUL,
Qymbat TOQTAMURAT,
«Egemen Qazaqstan»

Sýretter Prezıdenttiń baspasóz 
qyzmetinen alyndy