Jıyrma jyldyń ishinde atqarylǵan ıgi isterdiń arqasynda árbir óńirimiz ózgerip, ómirimiz jaqsaryp keledi. «Egemen Qazaqstan» gazeti osyndaı órkendi ózgeristerdi beıneleıtin materıaldardy turaqty jarııalap turady. Tómende Soltústik Qazaqstan oblysyndaǵy «ZIKSTO» zaýytynan materıaldar berilip otyr.
OTANDYQ О́Z VAGONYMYZ BAR
Qazaqstan halqy bıyl Táýelsizdigimizdiń 20 jyldyǵyn keńinen atap ótýde. Osy dataǵa oraı Prezıdentimiz N.Nazarbaev mereıtoıymyzdyń basty uranyn belgilep berdi. Ol «Beıbitshilik pen jasampazdyqtyń 20 jyly» dep atalyp, jer-jerlerde keń aýqymdy sharalar júrgizildi. El shejiresindegi aıtýly beleske «ZIKSTO» AQ-tyń jumysshy-qyzmetkerleri de tolymdy tabystarmen kelip otyr. Kásiporyn ekonomıkasynyń odan ári jańǵyrtylýy, ınvestısııalyq jobalardyń qarjylandyrylýy zor qarqynmen júrgizilip, otandyq ónimdermen ishki suranysty qamtamasyz etýge basa nazar aýdaryldy. Eksportqa baǵdarlanǵan óndiristerdi damytý baǵytynda naqty básekege qabiletti ónimder men taýarlar shyǵarý tájirıbesi qalyptasty.
Qazir sózdiń emes, istiń ýaqyty. Jedeldetilgen ekonomıkalyq jańartýlarǵa súıenbeıinshe údemeli ınnovasııalyq-ındýstrııalandyrý baǵdarlamasyn sátti jalǵastyrý múmkin emestigine Memleket basshysy bıylǵy Joldaýynda kózimizdi taǵy aıqyn jetkizdi. Tyń mindetter, bıik mejeler aýyr ónerkásip salasyn ulǵaıtýǵa qozǵaý saldy. Ujymda 1500-ge jýyq adam eńbek etedi. Kásiporynnyń tarıhy ótken ǵasyrdan bastaý alady. Onyń irgetasy Máskeý qalasynda qalanǵan. 1941 jyly el basyna aýyr kún týǵan kezeńde odaqtyq zor mańyzy bar zaýyt toǵyz joldyń torabynda ornalasqan Petropavl qalasyna kóshirilgen. Keńes Odaǵy ydyrap, egemendik alǵanǵa deıin Kýıbyshev atyndaǵy mashına jasaý zaýyty qorǵanys-ónerkásiptik keshenniń jetekshi kásiporyndarynyń birinen sanalǵan.
О́tpeli kezeń zaýyttyń óndirisin qaıta jańǵyrtýdyń, materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn jaqsartýdyń alǵysharttaryn qalyptastyryp, tájirıbe-synaqtardyń sátti qorytyndysy ispettes boldy. Barlyq úlgidegi júk vagondaryn jóndeý túrleri ıgerilip bolǵannan keıin osy zamanǵy qural-jabdyqtar qoıylǵan temir jol dońǵalaqtary jubyn jóndeý sehy iske qosyldy. Al, 2007 jyl óz jańalyqtaryn ala keldi. Zaýyttyń tolyqqandy vagon qurylysy óndirisin naqty jolǵa qoıý jónindegi qarymdy qadamdary osy kezeńnen bastalady.
2008 jyldyń 16 jeltoqsany – Táýelsizdik merekesi kúni TMD jáne Baltyq elderiniń temir jol kóligi keńesiniń vagon sharýashylyǵy mamandarynyń komıssııasy zaýytqa jartylaı vagondar shyǵarýǵa ruqsat berý týraly sheshim qabyldady. Osy kúndi qazaqstandyq vagon jasaýdyń bastaýy desek, ábden jarasady. Sóıtip, eki jyl boıy ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy aıasynda jumys istep, ındýstrııalandyrý kartasy boıynsha eki joba úlgileri ázirlendi. Onyń biri astyq tasýǵa laıyqtalǵan jabyq vagon-hopper bolsa, ekinshisi konteıner tasyǵysh arnaıy platforma edi. Vagonnyń bul túrleri TMD jáne Baltyq elderi temir jol ákimshiliginiń aqparattyq esepteý ortalyǵynyń tizimine engizildi. Iri konteınerler tasymaldaıtyn 13-9852 úlgidegi vagon-platformanyń jáne astyq tasýǵa arnalǵan 19-9871 jabyq vagon-hopperdiń tehnıkalyq qujattamalary túzildi. Bul jumystarǵa memleket tarapynan aıryqsha qoldaý kórsetilip, arnaıy baǵdarlamalar sheńberinde atqaryldy. Aýqymdy jobalardy júzege asyrý tasymal jumystaryn konteınerlendirýge barynsha yqpal etip, Prezıdenttiń ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý saıasatymen úndestik tapty.
Aldaǵy mindetter tipti aýqymdy. Kásiporyn tolyq qýatynda jumys isteýge kóship, ozyq tehnologııalardy keńinen paıdalanady. Byltyr 4,5 mıllıard teńgeniń ónimderi shyǵarylsa, bıyl tapsyrystar qorjyny 8 mıllıard teńgeni qurap otyr. Eksportqa baǵdarlanǵan jańa rynokqa umtylysymyz da jemissiz emes. Búginde ınnovasııalyq óndiristiń kósh basynan kórinip kele jatqan kásiporyn júk vagondarynyń konteınerler, astyq, sement tasıtyn 4 túrin ázirlep, El Táýelsizdiginiń 20 jyldyq mereıtoıy qarsańynda 1000-shy vagondy qurastyrýdy mejelep otyr.
_______________________
Daıyndaǵan «Egemen Qazaqstan» gazetiniń Soltústik Qazaqstan oblysyndaǵy menshikti tilshisi О́mir ESQALI.