Kıno • 16 Qańtar, 2018

Kórermen az dep qashanǵy aldaıdy?

292 ret kórsetildi

Ataqty Pixar stýdııasynyń kezekti týyndysy «Kokonyń qupııasy» anımasııalyq fılmi qazaq tiline dýblıajdaldy degendi estip, jumystan shyǵa sala keshke qaraı taıly-tuıaǵymyzben kınoteatrǵa aǵylǵanymyz bar. «Baqsaq baqa eken» demekshi, fılmniń qazaq tilindegi seanstary keshki ýaqyttarda kórsetilmeıtin bolyp shyqty. Al fılmniń orys tilindegi seansy arasyna saǵat salyp samsap tur. Bul ózge óńirlerdi aıtpaǵan kúnniń ózindegi, megapolıs sanatyndaǵy Astana men Almaty qalalaryndaǵy jaǵdaı. Osy oraıda el aýmaǵynda kórsetiletin fılmderdiń prokat tili jaıynda jáne qazaq tilindegi fılmderdiń kınoteatrlardaǵy kórsetilimine baılanysty kórermen narazylyǵy jyl ótken saıyn údep keledi. Al qazaq tiline dýblıajdalǵan týyndynyń kınoteatrlarda keńinen kórsetilmeýiniń sebebin árkim árqıly túsindiredi.

Kinopark Theatres: qazaqsha fılmge suranys joq

Ortalyq Azııadaǵy iri jeliniń biri Kinopark Theatres kompanııasynyń Qazaqstan aýmaǵynda búginde 62 zaly jumys isteıdi. «Egemen Qazaqstan» tilshisi kompanııa ákimshiligine habarlasyp, qazaq tiline dýblıajdalǵan fılmderdiń seansyn kóbeıtip, keshkilik ýaqytqa qoıylýy úshin ne isteý kerek degen saýal joldaǵan edi. Kınoparktiń qoǵammen baılanys bólimi naryq suranysynyń yńǵaıyna saı jumys isteý kompanııanyń basty maqsaty ekenin alǵa tartty.

«Suranys az bolsa, qazaq tilindegi seanstardy alyp tastaımyz. Kez kelgen fılmdi kemi eki apta kóleminde kórsetemiz. Al fılm seanstarynyń ýaqyty prokat kompanııalarymen jasalǵan shart boıynsha kelisiledi. Otandyq fılmderge qoldaý kórsetkimiz keledi, tegin jarnama da jasaımyz. Biraq kommersııalyq uıym bolǵandyqtan tabys aldyńǵy orynǵa shyǵady», degen kompanııa menedjeri qazaq tilindegi fılmderdiń kórsetilimi tikeleı suranysqa baılanysty ekendigin ańǵartty.

Jaıshylyqta orys tilindegi fılmderdi zalda 4-5 adam ǵana otyryp tamashalap júremiz. Sonda suranys az dep, basy aýyrǵan eshkim bolmapty. Qazaq tilindegi fılmderdiń seansyn suranystyń azdyǵy dep jyly jabý shyndyq pa, álde jeleý me? О́z elińde otyryp týǵan tilińde kıno kóre almaý degendi qandaı qısynmen túsindirýge bolatynyn aıta alasyz ba? Iá, qazaqtildi kórermender de jurt qatarly, adam sııaqty kınoteatrǵa baryp fılm kórgisi keledi. Áýelgide qazaq tilinde fılm joq dep syltaýrattyq, endi bar fılmdi jurt qatarly kınoteatrdan kóre alar emespiz. Bolmasa óz tili men diline jany ashıtyn jastar elimizde joq emes, bar. Biraq olardyń óz quqyǵyn talap etken úni áregidik estilip qalyp jatqany bolmasa, beıǵam qoǵamda jappaı talap etý mádenıeti áli de qalyptasa qoımaǵany baıqalady.

43 883 kórermen. Az ba, kóp pe?

Osy arada 2011 jyldan beri «Bolashaq» korporatıvtik qorynyń «Meloman» jáne «Disney» kompanııalarymen birlesip, reıtıngi joǵary gollıvýdtyq fılmderdi aýdaryp júrgenin aıta ketkenimiz oryndy bolmaq. Qazaq tiliniń qoldanysyn keńeıtýdi maqsat etken «Bolashaq» qory osy kúnge deıin 23 sheteldik kınotýyndyny qazaq tiline dýblıajdaǵan. Máselen, qordyń sońǵy ári jarqyn jumysynyń biri «Kokonyń qupııasy» fılmi sapaly aýdarmasymen kópshiliktiń zor yqylasyna bólendi.

Alaıda fılm seansynyń yńǵaıly ýaqytqa qoıylmaǵanyna narazy jurt túrli sıpattaǵy jazbalarymen áleýmettik jeliler arqyly pikir bildirip jatqanyna ózimiz kýámiz. Atalǵan qordyń joba menedjeri Perızat Kenjınanyń aıtýynsha, álemdik blokbasterlerdiń bıýdjeti orta eseppen 200 mln dollarǵa jete-qabyl. Dýblıaj jumysynyń qyrýar qarjyny qajet etetin sebepti, qordyń endigi maqsaty – Qazaqstanda Disney-diń keńsesin ashý. «Bul – qazaq tildi azamattardyń quqyqtary men talabyn qoldaý maqsatynda qolǵa alynǵan áleýmettik joba. Dýblıajdalǵan týyndylardy halyqqa jetkizý úshin medıa jáne óner juldyzdaryn aldyn ala kórsetilimge shaqyrý arqyly jarnamalaımyz. Kınoteatrlarda qazaq tilindegi fılmderdi bir aptadan eki aptaǵa deıin kórsetedi. Kınoteatrlar qazaq tilindegi seanstarǵa asa kóńil bólmeıdi, biz osy máselemen únemi jumys jasaımyz. Áleýmettik joba retinde qandaı múmkindik bar, sonyń barlyǵyn meıilinshe qarastyramyz», deıdi joba menedjeri «Egemen Qazaqstan» tilshisine bergen suhbatynda.

Perızat Kenjınanyń sózinshe, qazaq tilindegi fılmderdiń naryqtaǵy úlesi, kórermender suranysyna qatysty naqty bir zertteýler júrgizilmegen. Áıtsede, 2016 jyly «Djýnglı kitaby», «Alısa aınanyń arǵy betinde», «Moana», «Kúresker bir. Juldyzdy soǵystar. Hıkaıalar» atty qor dýblıajdaǵan fılmderdi 43 883 kórermen tamashalapty. Bul – orta eseppen bir fılmdi 10 myńǵa jýyq adam kórgen degen sóz. Shamalaıtyn bolsaq, eldegi orta sanatqa jatatyn aıadaı ýnıversıtettegi stýdent sanynyń ózi 10 myńnan asyp jyǵylady. Al halyq sany 18 mıllıonnan asqan Qazaqstan úshin bul kórsetkish az ba, kóp pe? Árıne, «Bolashaq» qorynyń atqaryp otyrǵan sharýasy quptarlyq, barlyǵy tamasha, keremet, alaıda qyrýar qarjy jumsalyp qazaqsha aýdarylǵan fılm halyqqa aqyry jetpeıtin bolsa, qur maqtan men aýyz toltyryp aıtýdan ne paıda?

«Mınıstrlik máseleniń sheshimin qarastyrady»

Qazirgi kezde «Mádenıet týraly» zańda fılmderdi «ulttyq» dep tanýǵa, prokattyq kýálikter berýge, olardy ındeksteýge, túpnusqa materıaldaryn saqtaý túrleri men prokat tiline baılanysty alty bap kózdelgen. Alaıda bul kınematografııany damytýdyń qazirgi zamanǵy talaptaryna tolyq jaýap bermeıtindigin Mádenıet jáne sport mınıstrligi ózderi de moıyndap otyr. Qazaq tiline dýblıajdalǵan fılmderdiń kınoteatrlardaǵy kórsetilimine qatysty mınıstrlikke joldaǵan saýalymyzǵa mınıstrlik tarapynan «Zańnyń atalǵan normasy búgingi tańda deklaratıvti sıpatta qalyp otyr. Sebebi qoldanystaǵy zańnamada dýblıajdalǵan fılmderdi prokattaý tártibi, sondaı-aq bul normanyń oryndalýyna jaýapkershilik Ákimshilik quqyq buzýshylyq kodeksinde kózdelmegen. Osyǵan oraı bul normany oryndaýdy prokattaý kompanııalarynan talap etý múmkindigi shekteýli bolyp otyr» dep jaýap berildi. Sondaı-aq mınıstrlik tarapynan ázirlenip, búginde Parlament Májilisi qaraýyna engizilgen «Kınematografııa týraly» jáne «QR keıbir zańnamalyq aktilerine kınematografııa máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobalary aıasynda atalǵan máseleniń sheshilýi qarastyrylatynyn jetkizdi.

Bul rette Qazaqstanda shyǵatyn jáne sheteldik fılmderdi qazaq tiline dýblıajdaý, ıa sýbtıtrleý nemese kadr syrtyndaǵy aýdarmamen qamtý tásilderi qoldanylmaq. Keńes ókimeti tusynda prokat máselesin memleket óz tarapynan qoldap qana qoımaı, odaq keńistiginde shyqqan fılmderdiń sany kınoteatrlarda 30 paıyzdan kem bolmaýy tıis degen zańy arqyly prokatqa úlken jaǵdaı jasaǵany esimizde. Ásirese, balalar taqyrybyndaǵy kınoshyǵarmalardyń estetıkalyq tárbıe turǵysynan múmkindikteri árkez joǵary baǵalanyp keldi. Tabıǵı shynaılyqqa qurylatyn mundaı taqyryp aıasyndaǵy izdenis jalǵasyn taba beredi-aý, tek kınoteatrlardan qazaqsha fılmdi emin-erkin qalaǵan ýaqytymyzda kóretin kún bola ma, joq pa? Mine, bizdi mazalap otyrǵan saýal da, másele de osy ǵana.

Endeshe ulttyq fılmderdiń sapasy men básin arttyrý, halyq úshin kınokórsetilim qyzmetiniń qoljetimdiligi tárizdi qordalanǵan máseleler ýaqyt ozdyrmaı kınematografııa salasyndaǵy qoǵamdyq qatynastardy retteıtin derbes zań qabyldaý qajettigin kórsetip otyr. Memlekettik tildiń jan-jaqty damýyn qamtamasyz etý, onyń halyqaralyq bedelin nyǵaıtý fýnksııasy negizgi mindetine kiretin Mádenıet mınıstrligi bul máselege kózjumbaılyq tanytpaýy tıis. Kıno – ıdeologııa quraly ekenin bárimiz bilemiz, biraq asyǵar emespiz. Nege?

Aıa О́MIRTAI,

«Egemen Qazaqstan»

Sońǵy jańalyqtar

Elordadaǵy JEO-3 bıyl iske qosylady

Elorda • Búgin, 11:10

Almatyda epıdahýal kúrdelenip barady

Koronavırýs • Búgin, 11:00

«Omıkronnyń» bastapqy belgileri qandaı?

Koronavırýs • Búgin, 10:50

Dúısenbige arnalǵan aýa raıy boljamy

Aýa raıy • Búgin, 09:25

«Sary» aımaqta Túrkistan oblysy tur

Koronavırýs • Búgin, 09:10

Oıyn-saýyq ortalyqtary jumysyn toqtatty

Koronavırýs • Búgin, 09:00

Jetisýda juqpaly indettiń ekpini qatty

Koronavırýs • Búgin, 08:57

Koronavırýs qaıta kúsheıdi

Koronavırýs • Búgin, 08:54

Ońtaılysy – onlaın oqý

Aımaqtar • Búgin, 08:53

Qyzmet túrleriniń tizbesin keńeıtti

Ekonomıka • Búgin, 08:50

Sapa artpaıynsha, sýbsıdııa joq

Aımaqtar • Búgin, 08:45

Koronavırýs qaıta órshidi

Álem • Búgin, 08:42

Antıbıotıkti orynsyz qoldaný qaýipti

Medısına • Búgin, 08:35

Vırýs juqtyrý azaımaı tur

Koronavırýs • Búgin, 08:30

Asyǵys sheshim

Qazaqstan • Búgin, 08:15

Kómek kórsetiledi

Qoǵam • Búgin, 08:10

Qor strategııasy ázirlenedi

Qazaqstan • Búgin, 08:00

Uqsas jańalyqtar