Jýyrda oblys ákimdiginde kópten kútken jylý máselesiniń jaıy talqylandy. Jylý qaıda ketip jatyr? Turǵyndardy mazalaıtyn másele – osy. Saqyldaǵan sary aıazda oblys ákiminiń mindetin atqarýshy Ulan Jazylbek jylý maýsymyna jaýapty oryndarmen kúndelikti jaǵdaıdy jiti baqylaýǵa alý kerek edi. Alaıda oblys ákiminiń birinshi orynbasary energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq salasyna jaýapty bolsa-daǵy bul máselege nazar aýdarmaǵany belgili boldy. Sondyqtan óńir basshysy Bolat Baqaýov jumysqa shyǵysymen-aq jylý jáne elektr qýatymen qamtý boıynsha jedel sharalar qabyldaýdy tapsyrdy. Oblys ákimi jıynda óziniń jeke blogyna turǵyn úılerdegi jylý temperatýrasynyń tómendeýine baılanysty shaǵymdar túsip jatqanyn jetkizdi.
«Mysaly, Tolstoı kóshesindegi №82 úıdiń turǵyndary páterdegi temperatýra 14-16 gradýs deńgeıinde ǵana turǵandyqtan jylytqyshtarmen jylynyp otyrǵandaryn jazýda. Qalalyq turǵyn úı ınspeksııasy bul jaǵdaıdy bilse de esh áreket jasamaı otyr. Kýtýzov kóshesindegi 291-shi úıdiń turǵyndary aıazdyń kesirinen lıftiniń toqtap qalý qaýpi bar ekenin jetkizdi. Kataev kóshesindegi №12 úıdiń páterlerindegi temperatýra 18 gradýs», dedi B. Baqaýov.
Jylýsyz qalǵan turǵyn úıler sanyn ári qaraı tize berýge bolady. Mysaly, Estaı, Qamzın, Kataev, Esenálıev, Bestýjev, Shókın jáne 2-shi Pavlodar aýmaǵyndaǵy Chkalov, Mútkenov, Zaslonov kósheleri boıyndaǵy úılerdiń turǵyndary jazǵan shaǵymdardy oblys ákimdiginiń resmı saıtynan kórýge bolady. Báriniń de aıtatyny bir – kún aıaz, páterler sýyq, jylý ortalyqtary jylýdy tolyq deńgeıinde jetkizbeýde.
Byltyr tamyz aıynda Pavlodar qalalyq turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq, jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary bólimi 2017-2018 jyldardaǵy jylý berý maýsymyna barlyq úı ázir. «Pavlodar jylý jelileri» JShS jylý jelileriniń 8,606 shaqyrymy, ıaǵnı 90 paıyzyna kúrdeli jóndeý jumystaryn júrgizdi. Sonymen birge №1, №2, №3 jylý berý ortalyqtaryna gıdravlıkalyq synaq ótkizdi, dep habarlaǵan bolatyn. Jalpy, oblys ortalyǵynda 1217 turǵyn úı men 132 PIK tirkelgen. Eger úıler jylý maýsymyna daıyn bolsa, onda oblys ákimi aıtqan Kataev kóshesindegi №12 úıde, Tkachev kóshesindegi №9 úıde jylý toraptary bitelip qalmas edi. Iаǵnı munda jylý júrmegendikten 18 gradýstan ári qaraı jylyta almaıdy. Jylý jelileriniń gıdravlıkalyq jylýdy kótere almaı otyrǵany qaladaǵy birqatar páterlerdiń basyndaǵy jaǵdaı.
Jıynda «Pavlodar jylý jelileri» JShS bar kináni páter ıeleri koopertıvterine ıterdi. Al PIK jetekshileri bar másele jylý ortalyqtarynda deıdi. Eki arada tutynýshy ań-tań. Aıtalyq, jylý ortalyqtary páterlerdiń batareıalaryna 10 jyldan beri jóndeý júrgizilmegendikten jylý temperatýrasy tómendeıtinin aıtady. Biraq qazir eki páterdiń birinde jańa batereıalar ornatylǵan, bul máselede eshqandaı aqaý joq. О́ıtkeni soltústiktiń árbir turǵyny qys qaharynda jylý batareıasynyń jarylyp, sýyqta qalǵanyn qalamaıdy. Al qysqa daıyndyq kezinde jertóleni birlese tazalap, jóndep turý turǵyndar moınynda bolsa, PIK-ter bul iste belsendilik tanytýy qajet.
Rasynda turǵyndarda qalyptasyp qalǵan ádet pe, jertóleniń jaǵdaıymen isi joq. О́z páteriniń jyly bolǵanyn ǵana oılaıtyn kelte túsinik bar. Sondaı-aq jylý berýshilerdiń aıtýynsha, turǵyn úılerge qoıylatyn jylý eseptegish quraldardyń paıdasy az emes. Qalalyq turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq bólimi úshin bul josparly jumys. Al jylý berýshiler jylý kóp berilse, shyǵyn da kóp jumsalatynyn, eseptegish qural jylýdy únemdeýge kómektesetinin, únemdelgen jylýdy qymbat baǵaǵa kórshi Reseıge satýǵa bolatynyn aıtady.
Byltyr qala ákimdigi «oblys ortalyǵynda 914 kóp qabatty úıge jylý energııasyn esepteıtin quraldar ornatylady. Bul kommýnaldyq shyǵyndy 30 paıyzǵa únemdeýge múmkindik beredi» dep habarlady. Tipti turǵyn úı salasyn damytý qory men «Jylý júıeleri» JShS jáne «Aventıs Grýpp» JShS arasynda úshjaqty kelisim jasaldy. 2018 jyly taǵy 210 úıge 386 qural ornatylyp, kórsetkish 100 paıyzǵa jetedi dedi. Jylý energııasyn esepteıtin quraldyń baǵasy – 700 myń teńge. Turǵyndarǵa bólip tóleý múmkindigi – 42 aı. Biraq kópqabatty úılerdiń 30 paıyzǵa jýyq turǵyny jylý esepteıtin qural ornatýdan bas tartty. Tipti PIK-terdiń kópshiligi ólsheý quralyn ornatýǵa kelispedi. О́ıtkeni atalǵan qurylǵy durys ornatylmasa, jylýdyń páterlerge qalypty taraýyna kedergi keltiretin kórinedi.
Qala ákimi Nurjan Áshimbetovtiń aıtýynsha, qazir jylytý baǵytyndaǵy jumystar júrgizilip jatyr. «Qalalyq turǵyn úı ınspeksııasy turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy qyzmetkerlerimen birlese shaǵym túsken úılerdi aralady. Jylý qubyrlarynyń keıbir parametrleri sáıkes kelmeıtinin kórdik. Bul aqparat «Jylý jelileri» JShS-na berildi. Qazir qoǵamdyq densaýlyqty qorǵaý basqarmasyna tekseris júrgizý týraly tapsyrma berdim. Eger jylýdy tıisti kólemde jetkizbeý derekteri anyqtalsa, PIK-ter jetkizilmegen jylý boıynsha tólemaqyny qaıta eseptetýleri kerek», deıdi shahar basshysy.
Biraq 22 qańtarda №3 jylý ortalyǵy jylý qazandyǵynyń qosymsha peshi apatty jaǵdaıda jumysyn toqtatty. Qazir qalpyna keltirý jumystary júrgizilip, qosymsha qazandyqtar iske qosyldy. Iаǵnı, páterlerdiń salqyn bolýy batareıadan emes ekenin qarapaıym halyq biledi. Sonymen birge shaǵymdanǵan Esenálıev kóshesindegi №1 úıdegi turǵyndardyń aıtýynsha, jaqyn jerden boı kótergen saýda úıleri de páterlerdegi jylýdyń azaıýyna sebepker. Árıne, oblys ortalyǵynda jańa qurylystar kóptep salynyp, saýda ortalyqtary kóbeıip keledi. Biraq bul ortalyqtar qaınap tur. Tipti edenderinen de jylý shashyp tur. Qyzmet kórsetý ortalyqtary da jyp-jyly. Al páterlerdiń jylýy qaıda ketedi? О́ńirde bul máseleni zertteýge qabiletti mamandardyń joqtyǵy da baıqalýda. Taıaýda Ekibastuz qalasynyń turǵyndary úılerge jylýdyń durys berilmeıtini jóninde qalalyq máslıhatqa shaǵymdandy. Depýtattar «Ekibastuz jylý jelileri» JShS kásiporny nysandarynda ornalasqan jylý nasostarynyń qajetti deńgeıde iske qosylmaı turǵanyn anyqtady. Biraq jylýǵa jaýapty kásiporyn basshylary depýtattardyń aýmaqqa ruqsatsyz kirgenin aıtyp, sotqa beretinderin jetkizdi. Jalpy, jylý máselesinde turǵyndardyń kommýnaldyq mekemeni sotqa berýge de quqy bar ekeni belgili.
Qazir qatty aıaz. Al pavlodarlyq turǵyndar páterlerin túrli tásildermen jylytyp álek. Biri elektrjylytqysh, biri jeldetkishtiń jyly aýasyn qosady, tipti ystyq sý quıylǵan bótelkelerdi paıdalanyp jatqandar bar. Bul – qyp-qyzyl shyǵyn.
Farıda BYQAI,
«Egemen Qazaqstan»
avlodar
