Bul másele óńir turǵyndary men ata-analar arasynda jáne qoǵamdyq ortada árqıly pikirlerdiń óristeýine ákelip soqtyrýda. Balıǵat jasyna tolmaǵan, sana-sezimi ári tolyq qalyptasyp úlgermegen búldirshin qyzdar oramal taǵýdyń túpki mánisin túsine ala ma? Álde otbasylyq qarym-qatynastar men ata-anasynyń yqpalynan, perzentteriniń mektepke oramal taǵyp barýyn qup kórýinen týǵan is-áreket pe? Bul joramaldardyń qaı-qaısysyn da joqqa shyǵarý qıyn-aq.
Qarshadaı qyzdar mektepke oramal jamylyp kelip, oqý ǵımaraty ishinde basynan sheshpegen jaǵdaıda pedagogıkalyq ujym jáne oqý ornynyń basshylary ne isteýi kerek? Árıne, eń aldymen oqýshyǵa ári olardyń ata-analaryna tıisti eskertýler jasaıtyny belgili. Munyń mánisi – ár mekteptiń tıisti ishki tártibi men erejesi jáne jarǵysy, buǵan qosa Bilim jáne ǵylym mınıstriniń arnaıy nusqaýy men buıryǵy bar ekeninde. Aıtalyq, osyndaı sheshim Bilim jáne ǵylym mınıstri tarapynan 2016 jyldyń 14 qańtarynda qabyldanyp, úsh aı ótken soń taǵy da ózgerister engizilgen. Munda oqýshylar mektep formasyn saqtaýy kerektigi aıtylyp, mektep formasyna túrli konfessııalarǵa qatysty kıim elementterin qosýǵa bolmaıdy delingen.
Sondaı-aq mektep formasynda mektep ishinde bas kıimmen júrý, onyń ishinde oramal nemese jaýlyq tartyp júrý tártipteri qarastyrylmaǵan. Soǵan qaramastan Aqtóbe oblysynyń mektepterinde tıisti ókiletti organdardan alynǵan málimetterge qaraǵanda, 340 oqýshy bul tártip pen erejeni belinen basqan. Buǵan kim kináli? Árıne bul arada birinshi kezekte ata-analar perzentteriniń aldyndaǵy jaýapkershiligin tereń sezinbegen syńaıly. Tipti olardyń birqatary qyzdarynyń mektepke oramal baılap barýyn qup kórýge yńǵaı tanytatyny da anyq baıqalady.
Aıtalyq Aqtóbe qalasyndaǵy orta mektepterdiń birinde oqıtyn qyzdarynyń mektepke oramal tartyp júretin qylyǵyn aqtap alǵysy kelgen ata-analardyń biri «Orta bilim berý uıymynda «hıdjab», «nıkab», «býrka» jáne «párenji» sekildi dinı kıimderdi kııýge tyıym salynǵan. Alaıda munda «qazaqtyń oramaly – dinı element», sondyqtan ony taǵyp kelýge bolmaıtyny týraly tyıym salynbaǵan» dep málimdeme jasapty. Bul bylaısha alyp qaraǵanda durys pikir sekildi kórinedi. Onyń ústine halqymyzdyń o bastaǵy uǵym-túsinigi boıynsha aq oramaldyń qadir-qasıeti men kıesi bar ekenin de otandastarymyz jaqsy túısinetin bolsa kerek. О́ıtkeni oramal qaýip pen qaterdiń aldyn alýǵa septigin tıgize alatyn qasıeti bar dep eseptelgen. Alǵa oramal tastalsa, ony eshkim qııa kesip óte almaǵan. Mine, ejelgi salt-dástúrimizdiń bir úzigi osyndaı.
Solaı bola tursa da mekteptiń aty – mektep. Oqýshynyń mektep formasyn saqtaýy aınymas qaǵıda ekenin ata-analar tereń túsine alsa ári ul-qyzdarynyń zańdy ókili retinde mekteptiń ishki tártibine qulaq asýy, oǵan baǵynýy qajet ekenin uǵyna alsa, joǵaryda aıtylǵan teris kórinister joıylar edi degen oı keledi. Bul kúnderi óńirde ata-analarmen júrgizilgen tıisti jumystardyń nátıjesinde 123 oqýshynyń ata-anasy mektep talaptarynyń oryndy ekenimen kelisken. Bul týraly Aqtóbe oblysy ákiminiń orynbasary Erbol Nurǵalıev málimdedi. Sondaı-aq mektep formasyn saqtaý máselesine mektepterdiń qamqorshylyq keńesteri men azamattyq qoǵam ókilderi de bir kisideı ún qossa, mektep oramal nemese jaýlyq tartyp keletin oryn emes ekenin júrekterge jetkizse, bul teris kórinistiń tamyry da tartyla túspek. Buǵan qosa aýzy dýaly, el ishinde abyroı-bedeli bıik aqsaqaldar da mundaı saýaby mol isten syrt qalmaǵanyn qalar edik.
Qalaı degende de ata-analardyń elimizde qalyptasqan, bir izge túsken mektep formasyna qatysty talapqa túsinistikpen qaraýy mańyzdy. Jas bala jas shybyq sekildi. Qalaı maıystyrsań solaı ıiledi. Sondyqtan olarǵa oń baǵyt-baǵdar berý, ata-analar men pedagogter qaýymynyń jáne qalyń jurtshylyqtyń basty paryzy bolyp qala bermek. Olardyń ózara túsinistigi kózdegen nátıjege jetýge alǵyshart qalaıtyny kámil.
Temir QUSAIYN,
«Egemen Qazaqstan»
AQTО́BE
