Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev elordamyzdyń irgetasy qalana bastaǵan alǵashqy jyldardyń ózinde «Astana elimiz ekonomıkasynyń damý lokomotıvi bolady», dep atap kórsetken bolatyn. Ýaqyt qudireti Elbasy tujyrymynyń aqıqattyǵyn dáleldedi. Oǵan naqty kóz jetkizý úshin osy 20 jyl ishindegi elordanyń ósý, órkendeý deńgeıin sıfr tilimen sóıletip kóreıik.
Jıyrma jyl ishinde elordanyń jalpy óńirlik ónim óndirý kólemi 190 ese ósip, 5 trıllıon teńgege jetti. Qalamyzdyń ónerkásip óndirisi osy jyldarda 30 ese ulǵaıyp, qazaqstandyq ónerkásip óndirisiniń kóshbasshysyna aınaldy. Ekonomıkanyń qozǵaýshy kúshi bolyp tabylatyn elordalyq orta jáne shaǵyn bıznes sýbektileri 4,3 trıllıon teńgeniń ónimin óndirdi. «Astana – óte tıimdi ekonomıkalyq joba boldy. Astana el bıýdjetiniń esebinen kún kóredi degen sáýegeılik tujyrymǵa qarsy aıtarym, qalanyń memlekettik bıýdjetke aýdaratyn tólemderi 80 ese ósip, 1998 jylǵy 13 mıllıard teńgeden 2017 jylǵy bir trıllıon teńgege jetti», dep atap kórsetti qala ákimi Áset Isekeshev jaqynda ótken «Astana – ınnovasııalyq damýdyń 20 jyly» atty forýmda sóılegen sózinde.
Qalanyń qarqyndy damý úrdisinde ınvestısııaǵa birinshi kezekte basymdyq berilip otyrǵandyǵy zańdy. Qala ekonomıkasyna tartylǵan osy ınvestısııalar az ýaqyttyń ishinde Astananyń ózin-ózi tolyq qamtamasyz etip, sonymen birge respýblıkalyq donorlar qataryndaǵy elimizdegi sanaýly qalalardyń birine aınaldyrdy. Negizgi kapıtalǵa salynatyn jyldyq ınvestısııa kólemi 1997 jylmen salystyrǵanda 44 ese ósti. 20 jyl ishinde qalaǵa tartylǵan jalpy ınvestısııa kólemi 8 trıllıon teńge nemese 47 mıllıard AQSh dollaryn qurady. Bul ıgi úrdis EKSPO-2017 kórmesin ótkizý kezeńinde laıyqty jalǵasyn tapty. Tek 2017 jyly qalamyzdaǵy ónerkásip óndirisiniń kólemi 7 paıyzǵa ósip, 550 mıllıard teńgeni qurady. Bul jyly elorda ekonomıkasyna 945 mıllıard teńge ınvestısııa tartylsa, onyń 70 paıyzy jekemenshik ınvestorlardyń úlesine tıesili.
Astana qalasy óziniń jıyrma jyldyq damý shejiresinde shyn mánindegi ǵasyr qurylysy alańyna aınalǵany aqıqat. Osy ýaqytta tek elordamyzdyń turǵyn úı qurylysy salasyna 1,6 trıllıon teńge qarjy salyndy. 1265 kóp qabatty turǵyn úı keshenderi boı kóterip, 180 myń jańa páter paıdalanýǵa berildi. Tek sońǵy bes jyl kóleminde ǵana elordamyzda 9 mıllıon sharshy metrden astam turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Bul 300 myń turǵyny bar jańa oblys ortalyǵynyń boı kóterýimen para-par. Búginde Astanada zamanaýı qurylys salasynyń barlyq qurylymyn qamtıtyn elimizdiń jańa qurylys klasteri qalyptasty. 20 jylda qalamyzda 1172 óndiristik, mádenı-áleýmettik jáne qoǵamdyq ǵımarattar boı kóterdi. Olar: «Aqorda», «Astana trýımfy», «Báıterek», «Pıramıda», «Han Shatyr», «Qazaq eli» monýmenti, «Máńgilik el» arkasy jáne basqa da HHI ǵasyrdaǵy sáýlet óneriniń ozyq týyndylary bolyp tabylady.
Astananyń áleýmettik-ekonomıkalyq áleýetiniń ósýi elorda turǵyndary sanynyń jyldan-jylǵa eseleı artýyna múmkindik jasady. Jıyrma jyl ishinde qala halqynyń sany úsh ese ósip, 1997 jylǵy 298 myń adamnan 2017 jyly 1 mıllıon adamǵa jetti. Astanalyqtardyń ómir súrý uzaqtyǵy osy jıyrma jyl ishinde alty jasqa artyp, 69 jastan 75 jasqa deıin ulǵaıdy. 20 ishinde jańa jumys oryndarymen qamtylǵan qala turǵyndarynyń sany 136 myńnan 466 myńǵa deıin kóbeıip, 3,5 ese artty. Naq osy jyldarda qala aýmaǵy 258 sharshy shaqyrymnan 800 sharshy shaqyrymǵa deıin ulǵaıdy. Qala halqynyń eseleı artýyna shaǵyn jáne orta bıznes ıgi yqpal etýde. О́ıtkeni qalamyzdyń 316 myń turǵyny, ıaǵnı eńbekke qabiletti astanalyqtardyń 62 paıyzdan astamy shaǵyn jáne orta bıznes salasynda jumyspen qamtylǵan. Shaǵyn jáne orta bıznes salasynyń qala ekonomıkasyndaǵy úlesi 57,4 paıyzdy qurap, respýblıkamyzda birinshi orynǵa shyqty. 2017 jyldyń 9 aıynyń qorytyndysy boıynsha ǵana elordadaǵy shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileri 2,7 trıllıon teńgeniń ónimin shyǵarǵan eken.
Aldaǵy ýaqytta qalamyzda jekemenshik ınvestısııa esebinen 60 iri joba is júzine asyrylmaq. Bul jobalarǵa 3 mıllıard dollardan astam jekemenshik ınvestısııa salynady. Jekemenshik ınvestorlardyń ishinde 30-dan astam transulttyq kompanııalar bar. Endeshe erteńi ertegideı elordanyń eńsesi bıikteı bermek.
Jylqybaı JAǴYPARULY,
«Egemen Qazaqstan»
