Ákim esebine jetistikter ǵana arqaý bola ma?

Jyldaǵy ádetten jańylmaǵan jıynda oblystaǵy oń kórsetkishter týraly sóz basymdyq alyp, synı sıpattaǵy máselelerge asa mańyz berilmegendeı áser qaldyrdy. Ras, buqara tarapynan tutqıyldan suraq qoıylǵanymen, saýaldyń tolymdy jaýaby da taban astynda aıtyldy. Ákimge aýyldaǵy aýyzsý sapasy men jóndelmegen jol, apatty jaǵdaıdaǵy mektep qurylysy men jańadan ashylatyn Narynqol aýdany jaıly ózekti saýal­darmen qatar, úı surap, bank aldyndaǵy nesıesin óteýge qolushyn sozýǵa ótinish bildirgender de boldy. 

 Jalpy, Jetisý óńiri negizinen agrarly aımaq sanatynda. О́tken jyl ishinde osy salanyń damýy boıynsha elimizdiń basqa oblystary arasynda oq boıy ozyq shyǵyp, jalpy ónim kólemi boıynsha top jaryp otyr. О́tken jyly bul kórsetkish 3,3 paıyzǵa ósip, 648 mlrd teńgeni quraǵan. Al aýyl­sharýashylyq daqyldarynyń al­qap­tary 15,6 myń gektarǵa ulǵaıyp, 948 myń gektarǵa jetti. Kórsetkishterdiń kóńil­degi­deı nátıje berýine agrosaladaǵy tıimdi tásilderdi qoldanysqa engizýdiń yqpaly bar. Máselen, 161 myń gektar alqaptan jo­ǵary ónimdilikke qol jetkizý ylǵal únem­deý tehnologııalary engizilgennen keıin múmkin bolyp otyr. Nátıjesinde, jetisýlyq dıqan, sharýa ótken jyldy 1,3 mln tonna astyq, 293 myń tonna maıly daqyldar, 1,8 myń tonna kartop pen basqa da jemis, kókónis óndirip, aıtarlyqtaı qorytyndylaǵan. Oblystaǵy maqtanyshpen aıtylatyn istiń biri – óńirdegi qant qyzylshasyn ósirýdiń keń óris alýy. Tátti túbir egistiginiń kólemi 9,2 myń gektardan asyp, 334 myń tonna qyzylsha jınalyp, odan 31 myń tonna taza qumsheker óndirilgen eken.

Agrarlyq salanyń bir qanaty – mal sharýashylyǵy. Aımaqta memlekettik baǵ­dar­lamalar aıasynda mal basyn kóbeıtý­ge, tuqymyn asyldandyrýǵa mańyz berilip keledi. Mysalǵa, 2017 jyly «Sybaǵa» baǵ­dar­lamasy 147 paıyzǵa, «Altyn asyq» baǵ­dar­lamasy 159 paıyzǵa, «Qulan» baǵ­dar­lamasy 127 paıyzǵa oryndalǵan. Bul mal basynyń orta eseppen 3,5 paıyzǵa ósýin qamtamasyz etti. О́kinishke qaraı mem­lekettik baǵdarlama boıynsha mal satyp alýǵa berilgen nesıeni sýbsıdııalaý boıynsha oblystaǵy keıbir sharýanyń jergilikti bılikke aıtar ókpe-nazy bar eken. Oblystyń aýyl sharýashylyǵyna jaýapty sheneýnikterdiń túsindirý jumystaryn óz deńgeıinde júrgizbeýi men salǵyrttyǵynyń kesiri jeke sharýanyń jumysyna kedergi bolyp otyrǵanǵa uqsaıdy. Biz aldaǵy kúnderi «Egemen Qazaqstanǵa» ótinish arqa­lap kelgen sharýalardyń ýájine arnaıy toq­talyp, taqyrypty indetetin bolamyz...

Áleýmettiń nazaryndaǵy bilim salasy­nyń jaıy da oblys ákiminiń esebine arqaý boldy. Qazir 3 pen 6 jas aralyǵyndaǵy ba­lal­ardy mektepke deıingi tárbıemen 100 pa­ıyz qamtý jónindegi Elbasy tapsyrmasy tabysty oryndalyp jatyr. О́tken jyly bul qamtý deńgeıi 95 paıyzdan assa, bıyl 98 paıyzǵa jetpekshi. Apatty mektepter men úsh aýysymdy oqytý máselesi oń sheshilýde. О́tken jyly 47 mektep salýǵa jáne jańǵyrtýǵa 26 mlrd teńge bólingen. Osy saldaǵy 24 nysan kúrdeli jóndeýden ótip, oǵan 5,2 mlrd teńge jumsalǵan. Aımaq ustazdary úshin jaǵymdy habar da aıtyldy. «Muǵalimniń jalaqysy jańartylǵan mazmun boıynsha 1 qańtardan bastap 30 paıyzǵa nemese ortasha 135 myń teńgege deıin ósti», dedi Amandyq Batalov. Biraq oblystaǵy bilim salasyna jasalyp otyrǵan erekshe jaǵdaıǵa qaramastan, aımaqtyń bilim berý sapasy kóńil kónshitpeıdi. Byltyrǵy jyldyń qorytyndysy boıynsha bul kórsetkish 54,5 paıyzǵa zorǵa jetip, respýblıka boıynsha tómengi oryndardan kóringen eken. Ulttyq biryńǵaı testi­leý nátıjesi boıynsha da oblys tómen­gi tizimde qalyp, on úshinshi orynda tur...

Aıtpaqshy, Almaty oblysynyń ákimi Amandyq Batalovtyń ótken jylǵy esep berý jıynynda turǵyndar tarapynan ózekti taqyrypqa 11 saýal qoıylǵan eken. Búgingi kúnge deıin kóterilgen máseleler­diń barlyǵy tolyqtaı qanaǵattandyrylǵan. Munyń syrtynda aýdan, qala jáne aýyl­dyq okrýg ákimderiniń esepti kezdesý­leri boıynsha ázirlengen is-sharalar, da engen 352 másele de oń sheshimin tap­qan. Mysal­ǵa, Aqsý aýdany Ashybulaq aýyly or­ta­l­yqtan­dyrylǵan aýyz sýmen qam­tylyp, Qara­saı aýdany Bereke aýylyndaǵy jek­e­men­shiktegi mádenıet úıi satyp alyndy. Jambyl aýdany Qaraqastek aýylynda dárigerlik ambýlatorııa salynyp, Ile aýdandyq ortalyq aýrýhanasy janynan 125 tósektik perzenthananyń qurylysy bas­talǵan. Panfılov aýdany boıynsha, Úlkenshyǵan aýylyndaǵy mektepke japsarlas qurylys júrgizilip, Úshtóbe qalasynyń ishki joldary kúrdeli jóndeýden ótti. Sol sııaqty eldi mekenderdiń aýmaǵynda ornalasqan túrli deńgeıdegi 382 shaqyrym avtokólik jolyna jóndeý jasaldy. Talǵar aýdany Nura aýylyndaǵy «Tóle bı» jáne «Báıdibek» shaǵyn aýdandary elektr júıesimen qam­tyldy. Taldyqorǵan qalasyndaǵy jańa shaǵyn aýdandarǵa jol tóselip, jeke tur­ǵyn úı salynatyn turǵyn aýdandarda sýmen qamtý men sý tartýdyń biryńǵaı syrt­qy jú­ıesiniń, qalaishilik gazben qamtý júıe­leriniń qurylysy júrip jatyr.

Demek, Amandyq Batalov bir jyl buryn­ǵy esepti kezdesýde aıtylǵan áleýmet­tiń ótinishin aıaqsyz qaldyrmaı, ýáde údesinen shyǵyp otyrǵany anyq. Al aımaqtaǵy aýqymdy isterdiń bıylǵy nátıjesi men tur­ǵyn­dardyń talap-tileginiń júzege asqanyn kórýdi ýaqyt enshisine qaldyrdyq.

Qalmahanbet MUQAMETQALI,
«Egemen Qazaqstan»

Almaty oblysy