Qazaqstan • 26 Aqpan, 2018

Eltaıdaǵy Salbýryn

435 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» maqalasynan keıin jer-jerde ulttyq muraǵa degen yqylas arta bastady. Osy maqsatta oblystyq «ádet-ǵuryp jáne salt-dástúr» ortalyǵy maýsymdyq merekelerdi el arasyna keńinen nasıhattap keledi. 

Eltaıdaǵy Salbýryn

Osy maqsatpen Túlkibas aýdanynyń tilderdi damytý jáne mádenıet bólimimen birlese ortalyq qyzmetkerleri «Salbýryn mereke ǵoı saıatshyǵa...» taqyrybynda etno­ta­nym­dyq shara uıymdastyrdy. Shara­nyń ashylýynda Túlkibas aýdanynyń ákimi Nurbol Turashbekov túl­ki­bas­tyń tastúlegi, «Alash» Halyq­ara­­lyq syılyǵynyń ıesi, jazýshy Mar­habat Baıǵut, ortalyq dırektory Jánibek Abdanbekuly men saıat-
shy Muhtar Atahan boldy.

Búrkit baptaý men qumaı tazylardy ańshylyqqa baýlý, ańǵa salý jaıynda oı-pikirler bildirilip, tájirıbe júzinde kórsetildi. Saıatshylyq pen ańshylyqtan qysqa metrajdy beınefılm túsirildi. Ońtústik óńirine belgili qusbegi Jomart Keýenov pen saıatshy Muhtar Atahan óz kásipteriniń qyr-syry týraly tyń maǵlumat berdi.

Salbýrynnyń máni mynada eken. «Ań aýlaý maýsymy kezinde ańshylar toptalyp, ańy mol jerlerge sapar shegedi. Jaqsy at, qyran búrkit, túzý myltyq – bári birdeı saılanady. Ańkós adamdar, bapker qusbegiler, bilgir sańlaq saıatshylar, quralaıdy kózge atqan mergender, elgezek atshy-qosshylar bas qosady. Olardyń ishinde ánshi, kúıshi, jyrshylar da bolady. Sany shektelmeıdi. Bir topta on-on bes búrkit, jıyrma-otyz adam bolýy da múmkin. Al eń az degende búrkitshi, qaǵýshy, atshy-qosshy, bylaısha aıtqanda, úsh-tórt adamnan kem bolmaıdy. El-jurttan aýlaq ıenge shyǵyp, qos tigip, aılap (ádette qarashadan aqpannyń aıaǵyna deıin) jatyp, ań aýlaıdy. Kúndiz jan-jaqqa bytyrap, ań aýlaýǵa ketedi de, keshkilik ot basyna jınalady. Bir jaǵynda túlki, qarsaq, qasqyrdyń terisine shóp, saban tyǵylyp jatsa, ekinshi jaǵynda qońyr ańdar soıylyp, tabaq-tabaq qara qýyrdaq, et tartylyp jatady. Qurt, súzbe qatylǵan qarsaq jon sorpany aıaq-aıaǵymen simirisedi. At-kólik otqa qoıylady, búrkit baptalady. Qaı búrkitti qalaı kútimge alý kerektigi jastarǵa úıretiledi. Salbýrynǵa shyǵýshylar áńgime-dúken quryp, ázil-syqaq aıtysyp, bir-birimen qusbegilik tájirıbelerimen bólisedi.

Salbýrynda olja teń bólinedi. «Ańshydan syralǵy, batyrdan oljany» salty osydan qalǵan.

Myrzabaı OMAROV,

Ádet-ǵuryp jáne salt-dástúr ortalyǵy, ǵylymı-ádistemelik bólim meńgerýshisi