Senatorlar 2014 jylǵy 29 mamyrdaǵy Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq jónindegi shartqa Qyrǵyz Respýblıkasynyń qosylýy týraly 2014 jylǵy 23 jeltoqsanda qol qoıylǵan sharttyń jekelegen erejelerin qoldaný týraly hattamany ratıfıkasııalady.
Osy máselege baılanysty Ulttyq ekonomıka mınıstri Tımýr Súleımenov baıandama jasady. Vedomstvo basshysynyń aıtýynsha, qujattyń negizgi maqsaty – EAEO memleketteriniń bajdardy bólýdegi birdeı tásilin qamtamasyz etý jáne múshe elder úshin kedendik ákelý bajdarynyń somalaryn bólý normatıvterin qaıta qaraý.
«Hattamany iske asyrý kedendik ákelý baj salyǵynyń somasyn bólý normatıvin azaıtady. Boljam boıynsha, respýblıkalyq bıýdjetten ketetin shartty shyǵynnyń somasy 2018 jyly 1,9 mıllıard, 2019 jyly eki mıllıard teńgeni quraıdy. Hattamany ratıfıkasııalaý birdeı tásildi jáne EAEO memleketteriniń bıýdjetterine bajdardy turaqty bólý men esepke jatqyzýdy qamtamasyz etýge múmkindik beredi», dedi T.Súleımenov.
Senatorlar zań jobasyndaǵy keıbir tustardy naqtylaý úshin mınıstrge suraq qoıdy. T.Súleımenov atalǵan máselelerge qatysty jan-jaqty jaýap berdi. Budan keıin Ekonomıkalyq saıasat, ınnovasııalyq damý jáne kásipkerlik komıtetiniń múshesi Muratbaı Joldasbaev qosymsha baıandama jasap, zań jobasynyń mańyzdylyǵyna toqtaldy.
Ulttyq ekonomıka mınıstri «Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe memleketterdiń ónerkásiptik taýarlarǵa qatysty ózindik erekshelikti sýbsıdııalardy Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııaǵa erikti kelisý jáne EAEO-ǵa múshe memleketterdiń ózindik erekshelikti sýbsıdııalardy berýine baılanysty talqylaýlardy EAEK júrgizý tártibi týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy jóninde de baıandama oqydy.
Mınıstrdiń sózine qaraǵanda, 2017 jylǵy 26 mamyrda Qazan qalasynda qol qoıylǵan kelisim Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe memleketterdiń ekonomıkasyn turaqty ári tıimdi damytýdy qamtamasyz etýge, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe memleketterdiń arasynda ózara saýda men adal básekeni qarqyndatýǵa arnalǵan.
Qujat Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe memleketterdiń jáne Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııa arasyndaǵy ónerkásip taýarlaryna qatysty ereksheligi bar sýbsıdııalardyń berilýine baılanysty quqyqtyq tetikterdiń ózara is-qımylyn retteıdi. Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııanyń ózindik ereksheligi bar sýbsıdııalardy múshe memleketterge berilýiniń erikti kelisý tártibi, sondaı-aq Komıssııanyń ózindik erekshelikti sýbsıdııalardyń múshe memleketterge berilýine baılanysty talqylaýlardy júrgizý tártibi túzildi.
Kelisim Komıssııanyń qabyldanǵan sharttarǵa baılanysty ereksheligi bar sýbsıdııalarǵa qol jetkizý nemese qol jetkizýge bolmaıtyny týraly sheshimderdi qabyldaý tártibin bekitedi. Qol jetkizý sharttary Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy qazirgi sýbsıdııalaý tájirıbesine saı keledi. Komıssııanyń basqa múshe memleketter bergen ereksheligi bar sýbsıdııalardyń ulttyq ekonomıka salasyna zııany týraly dálel bolǵan jaǵdaıda, oǵan qatysty talqylaý júrgizýge haqy bar.
Bul zań jobasyna qatysty Ekonomıkalyq saıasat, ınnovasııalyq damý jáne kásipkerlik komıtetiniń hatshysy Sársenbaı Eńsegenov qosymsha baıandama jasap, áriptesterin zań jobasyn qoldaýǵa shaqyrdy.
Budan keıin «Teńiz keme qatynasy qaýipsizdigine qarsy baǵyttalǵan zańsyz is-árekettermen kúres týraly konvensııaǵa 2005 jylǵy hattamany ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy tanystyryldy. Osy zań jobasy boıynsha Investısııalar jáne damý mınıstri Jeńis Qasymbek baıandama jasady.
Vedomstvo basshysynyń aıtýynsha, hattama teńiz kemelerine terrorlyq shabýyldardyń jıileýine baılanysty halyqaralyq terrorlyq aktilerdiń aldyn alý jáne boldyrmaý úshin halyqaralyq qoǵamdastyqtyń kúsh-jigerin kúsheıtýge shaqyrady. Qujat konvensııaǵa halyqaralyq teńizdegi keme qatynasynda halyqaralyq terror aktilerin boldyrmaýǵa jáne odan qorǵalýyna qatysty, sondaı-aq konvensııanyń tıimdiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan ózgerister men tolyqtyrýlar engizýdi kózdeıdi.
«Búginge deıin 40-tan astam memleket hattamanyń qatysýshysy bolyp tabylady. Olardyń ishinde Qara teńiz ben Baltyq teńizi mańyndaǵy barlyq memleket bar. Qazirgi tańda Qazaqstannyń saýda kemeleri ashyq teńizderdegi porttarǵa deıingi baǵyttardy belsendi túrde ıgere bastady. 2017 jyly Aqtaý portynan Túrkııa porttaryna deıin 35 myń tonna negizgi júkter tasymaldandy. Bıyl bul tasymaldyń kólemi úsh esege artady. Sonymen qatar bıyldan bastap Qara teńiz ben Baltyq teńizinen Teńizshevroıl zaýytynyń qurylysyna qajetti kólemdi emes jabdyqtardy tasymaldaý josparlanyp otyr», dedi J.Qasymbek.
Teńiz keme qatynasynyń qaýipsizdigine qarsy zańsyz is-árekettermen kúres týraly 1988 jylǵy negizgi konvensııany Qazaqstan 2003 jyly ratıfıkasııalaǵan bolatyn. 2005 jyly qazanda Londonda Halyqaralyq teńiz uıymynyń zańsyz is-árekettermen kúres týraly sharttardy qaıta qaraý jónindegi konferensııasynda Teńiz keme qatynasynyń qaýipsizdigine qarsy zańsyz is-árekettermen kúres týraly konvensııa hattamasyna qol qoıyldy.
Sonymen qatar qujatta laýazymdy jáne zańdy tulǵalardyń qylmystyq, ákimshilik, azamattyq-quqyqtyq jaýapkershiligi, sondaı-aq qatysýshylardyń aqparatty berý salasyndaǵy tyǵyz yntymaqtastyǵyn retteý týraly erejeler bar. Osy zań jobasyna qatysty Halyqaralyq qatynastar, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń múshesi Nurjan Nursıpatov qosymsha baıandama jasady.
Otyrys barysynda senator Darıǵa Nazarbaeva elimizdiń bank sektoryn memleket tarapynan qoldaý baǵdarlamasyn iske asyrýǵa qatysty másele kóterdi. Sondaı-aq Murat Baqtııaruly, Manap Kóbenov, Ańsar Musahanov, Ǵumar Dúısembaev, Sársenbaı Eńsegenov, Erik Sultanov, Nurjan Nursıpatov, Bekmyrza Elamanov jáne Narıman Tóreǵalıev ózderiniń depýtattyq saýaldaryn joldady.
Abaı ASANKELDIULY,
«Egemen Qazaqstan»
