28 Naýryz, 2018

Elishilik ıgi ister álemdik bedeldi arttyrady

206 ret kórsetildi

Qazirgi tańda Qazaqstan óziniń syrtqy saıasattaǵy saýatty da salıqaly bastamala­rymen ǵana emes, ishki tirshiligine qatys­ty qolǵa alynǵan aýqymdy sharalarymen de álemdik qoǵamdastyq aldyndaǵy bedelin ósirip otyr. 

Jalpy, elimizdiń damý baǵyty, halyqtyń ál-aýqatyn arttyrý úshin naqtylanǵan negizgi mindetter, ýaqyt aǵymyna saı týyndaǵan ózekti máselelerdi sheshý joldary Elbasynyń dástúrli joldaýlary men úndeýlerinde atap kórsetiletini belgili. Memleket basshysy tarapynan usynylǵan bul asa mańyzdy qujattar tek el ishinde, ıaǵnı óz halqymyzdyń arasynda ǵana emes, álemdik aýqymda qyzý talqylanyp júr. Kúni keshe talaılarǵa belgisiz bolyp kelgen, keıbireýler álem kartasynan ázer tabatyn Qazaqstan osylaısha álemdik qoǵamdastyq qyzyǵýshylyqpen qadaǵalaıtyn elge aınaldy. Elimizdiń árbir basqan qadamyna barsha dúnıeniń oıly kózben qaraýy Qazaqstannyń álemdik deńgeıdegi yq­pal­dy, maqsaty aıqyn, mańyzdy rólge ıe memleket bolyp qalyptasqanyn ańǵartsa kerek.

Qaı memleket bolsyn óziniń qarym-qaty­nas ornatyp otyrǵan elderiniń syrtqy saıası ustanymdarymen qatar, onyń ishki múmkindikterin de basty nazarda ustaıtyny belgili. Naqtylaı aıtqanda, ekijaqty jáne kópjaqty yntymaqtasý isinde turaqtylyq pen ornyqty damý kórsetkishteri, ekonomıkalyq kózir, ishki tirshiligi yrǵaǵynyń álemdik standarttarǵa sáıkestigi sheshýshi ról atqarady. Osy oraıda memleketter basshylary usynǵan reformalar, aýqymdy baǵdarlamalyq qujattar tereń zerdelenetini sózsiz. Máselen, basqasyn bylaı qoıǵanda, Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń ústimizdegi jyldyń 5 naýryzynda jarııalaǵan «Prezıdenttiń bes áleýmettik bastamasy» atty Úndeýi el ishinde ǵana emes, álemdik qoǵamdastyq tarapynan da keńinen talqylanyp, talaı áńgimeniń arqaýy boldy.

Tarata aıtar bolsaq, birinshi kezekte álemdegi tanymal buqaralyq aqparat qu­ral­dary, olardyń ishinde mıllıondaǵan oqyr­man­y men kórermeni bar portaldar men telearnalar ózderiniń jáne elimizdiń belgili sarapshylarynyń pikirlerin negizge ala otyryp kóptegen materıaldar jarııalady. Olardyń negizgi mazmunyna qaraǵanda, Úndeýde atap kórsetilgen áleýmettik bastamalar Qazaqstan halqynyń turmys deńgeıin arttyrýǵa, eldiń ýaqyt talabyna saı damýyna keńinen jol ashady.

Sondaı-aq jarııalanǵan bul materıaldarda, ásirese jastardyń joǵary bilim alýyna jaqsy jaǵdaı jasaý, halyqty baspanamen qamtý, eldiń ortalyq jáne soltústik óńirlerin gazdandyrý máselelerine qatysty bastamalarǵa erekshe mańyz berilgen. Máselen, Neweurope.eu aqparattyq portaly: «Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Qazaqstannyń ońtústigindegi Qyzylordadan el ortalyǵy Astana qalasyna deıin jańa gaz qubyrynyń qurylysyn bastaýdy tapsyrdy. Osy oraıda Prezıdent 5 naýryzda Parlament palatalarynyń birlesken otyrysynda: «Qazir elimizdegi turǵyndardyń 50 paıyzǵa jýyǵy gazben qamtamasyz etilgen. 9 oblysqa gaz tartylǵan. Degenmen ortalyq jáne soltústik óńirler áli de gazsyz otyr. Biz Qaraózek (Qyzylorda oblysy) – Jezqazǵan – Qaraǵandy – Temirtaý – Astana baǵytynda magıstraldy gaz qubyryn salý jobasyn jú­zege asyrýymyz kerek», dedi. 1991 jyly Keńes Odaǵy ydyraǵannan beri bul elde gaz óndirisi jyl saıyn 8-den 52 mlrd tekshe metrge deıin artty, bul jyl saıynǵy ósim­ge jetetin kórsetkish. N.Nazarbaev el Úki­metine ınvestısııalyq qorlardy, onyń ishin­de halyqaralyq qarjy ınstıtýttaryn qatystyra otyryp atalǵan jobany aldaǵy 18 aıda iske asyrýdy mindettedi. Bul joba júzege assa tek Astananyń ózinde zııandy qaldyqtardyń aýaǵa taralýyn 6 esege nemese jylyna 35 myń tonnaǵa azaıtady», dep jazdy.

Sonymen qatar Elbasy Úndeýi tanymal saıasatkerler arasynda da qyzý talqyǵa túsip, onda aıtylǵan bastamalardyń durys kóterilgeni jóninde pikirler kóptep aıtyldy. Olardyń bir bóligi bes áleýmettik bastama jónindegi pikirlerin qazaqstandyq aqparat quraldaryna joldady. Bul tulǵalardyń arasynda Polsha Respýblıkasynyń burynǵy prezıdenti Aleksandr Kvasnevskıı, ázerbaıjandyq saıasattanýshy Elhan Shahınoǵly, AQSh-tyń Halyqaralyq qatynastar jónindegi keńesiniń múshesi Arıel Koen, Aýstrııanyń eks-kansleri Alfred Gýzenbaýer syndy belgili saıasatkerler men sarapshylardyń joldaǵan pikirlerin atap ótýge bolady. Máselen, A.Kvasnevskıı qazaqstandyq aqparat quraldaryna usynǵan maqalasynda Prezıdent N.Nazarbaevtyń bes áleýmettik bastamasyna jeke-jeke toqtala kelip, «Aldaǵy on jylda Qazaqstanda joǵary bilim alýǵa talpynatyn jastar sany ulǵaıa túsip, osy saladaǵy bilim oshaqtaryna degen suranys artady. Sondyqtan qazaqstandyq jastardyń bilim izdep shetel asyp ketpeýi úshin olarǵa óz elinde jaǵdaı jasalýy qajet.

Mine, Qazaqstan Prezıdenti óziniń bes bastamasynda osy yqtımal túıtkilderdiń aldyn alýǵa qatysty tıisti sharalardy qazirden iske asyrýdy tapsyryp otyr. N.Nazarbaevtyń qoljetimdi əri sapaly bilim berýge baılanysty bastamasy aımaq elderi arasynda Qazaqstandy bilim berý salasynda jetekshi orynǵa shyǵarady», dep jazdy.

Qoryta aıtqanda, qazirgi tańda elimizde qolǵa alynyp jatqan ıgi isterge, mańyzdy sharalarǵa halyqaralyq qoǵamdastyqtyń qyzyǵýshylyq bildire ún qatýy Qazaqstannyń oń ımıdjin qalyptastyrýǵa ózindik septigin tıgizbeı qoımaıdy. Bul, ásirese Qazaqstannyń tartymdylyǵyn arttyryp, syrttan ınvestısııa tartýǵa, týrızm salasyn damytýǵa yqpal etedi. 

Joldybaı BAZAR,
«Egemen Qazaqstan»

Sońǵy jańalyqtar

Astana qalasynyń ákimi aýysty

Taǵaıyndaý • Keshe

Uqsas jańalyqtar