«Jas Otannyń» jańa belesi
Elbasy, «Nur Otan» partııasynyń Tóraǵasy Nursultan Nazarbaev 2017 jyldyń qarasha aıynda ótken partııanyń Saıası keńesiniń otyrysynda uıymnyń qyzmetin jańǵyrtý jóninde naqty tapsyrma bergeni belgili. Bul tapsyrmalardyń «Jas Otan» jastar qanatyna da tikeleı qatysy bar ekeni anyq. Bul baǵytta jas belsendiler birinshi kezekte ózderiniń Ortalyq keńsesin túbegeıli ózgertip, «open spase» formatyna kóshti.
Kezekti sezdiń ashylýynda ádettegideı baıandamalar oqylmaı, suraq-jaýap tásili qoldanyldy.
– Osydan 17 jyl buryn kishigirim úıirmeden bastalǵan uıym búginde aýqymdy qozǵalys dárejesine jetip, úlken saıası kúshke aınaldy. Elimizdiń jalyndy jastarynyń deni jasotandyqtardyń qatarynda. Biz Elbasynyń tapsyrmasyna saı kez kelgen jańashyldyqtan taısalmaı, qoǵamdyq ózgeristerge daıyn bolýymyz kerek. Osy oraıda jastardyń qazirgi ınnovasııalyq jańalyqtaryn qoldap, álemdegi ózgeristerden kende qalmaı, aldyńǵy qatarǵa shyǵýǵa mindettimiz, – dedi «Jas Otan» jastar qanatynyń tóraǵasy Danııar Súndetbaev.
Sezder aralyǵyndaǵy kezeń boıynsha esep bergen tóraǵa jastar uıymynyń ótkenine sholý jasap ótti.
Bıylǵy jyldyń basynda «Jas Otannyń» tarıhynda alǵash ret Ortalyq keńeske saılaý onlaın tásilimen ótken. Bul ashyq básekede elimizdiń ár túkpirinen 363 úmitker óz kandıdatýrasyn usynyp, olardyń 16-sy Ortalyq keńes músheligine engen. Jeńiske jetkenderdiń qatarynda jas kásipkerler, eriktiler qozǵalysynyń belsendileri men óner salasynyń ókilderi bar.
D.Súndetbaevtyń aıtýynsha, jasotandyqtar júzege asyrǵan «NURINTECH», «Sátti qadam», «Jastar – Otanǵa» jobalaryna jastar belsene qatysqan jáne joǵary nátıjelerge qol jetkizgen. Máselen sońǵy eki jyldyń ózinde jastar uıymynyń muryndyq bolýymen 10 myńdaı jas maman turaqty jumysqa ornalasqan. Innovasııalyq jobalar baıqaýyna da eki myńǵa jýyq ótinish túsip, olardyń úzdikteri memleket deńgeıinde atalyp ótti. Onyń ishinde jas ónertapqysh Máýlen Bekturǵanovtyń bıonıkalyq protez jasaý tásili sapasy men qoljetimdiligine baılanysty álemdegi ozyq úlgilerden de tıimdi sanalyp otyr.
О́tken jyly Túrki keńesine múshe memleketterdiń jastary, atap aıtqanda Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Túrkııa men Ázerbaıjannyń ókilderi Ońtústik Qazaqstan oblysynda uıymdastyrylǵan tarıhı, rýhanı jáne saıası lagerde tynyqqan. Bul joba qatysýshylardyń kóńilinen shyǵyp, ony aldaǵy ýaqytta atalǵan elderdiń birinde ótkizý týraly usynys berilgen.
Sezd barysynda aýyz toltyryp aıtarlyq jaǵymdy málimetter men jetistikterdi Jastar qanatynyń baqylaý-revızııalyq komıssııasynyń tóraǵasy Evgenıı Kochetov baıandady. Resmı málimetterge qaraǵanda, búginde «Jas Otan» músheleriniń sany 164 myńnan asqan. Qazaqstan boıynsha aýqymdy sharalarǵa tartylǵan 1,5 mln adam – elimizdegi jastardyń úshten birin quraıdy. Bul árbir qala, aýdan men aýyldaǵy, óndiris jáne oqý oryndaryndaǵy jastardyń belsendiligin kórsetedi.
Rýhanı jańǵyrýdyń basym baǵyty
Sezdiń resmı ashylýyna arnalǵan jıynnan keıin qatysýshy delegattar birneshe topqa bólinip, túrli taqyryptarda pikir almasty. Atap aıtqanda, «Rýhanı jańǵyrý», «Sıfrly Qazaqstan», «Qazaqstanda jasalǵan», «Bilim. Ǵylym. Innovasııa» jáne «Salamatty ult» taqyryptarynda ótken sessııalar aıasynda jasotandyqtar ulttyq jańǵyrtý prosesin ıdeıalyq keńistikte júrgizý, ekonomıkalyq ósimniń jańa modelin qurý syndy aýqymdy taqyryptar tóńireginde ashyq alań qurdy.
Ulttyq mýzeıde ótken «Rýhanı jańǵyrý» sessııasynyń jumysyna qatysqan «Nur Otan» partııasy Tóraǵasynyń birinshi orynbasary Máýlen Áshimbaev Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamalyq maqalasynda kórsetilgen mindetter aıasynda atqarylǵan aýqymdy jumystarǵa nazar aýdardy. Onyń aıtýynsha, «Qazaqstannyń kıeli jerleriniń geografııasy», «Qazaq tilindegi 100 jańa oqýlyq», «Týǵan jer» jáne ózge de baǵyttar boıynsha naqty qadamdar jasalyp, nátıjelerge qol jetkizilgen.
– Rýhanı jańǵyrýdyń basty maqsaty – babadan mıras bolǵan asyl muralarymyzdy dáripteý, ulttyq kodymyz ben qundylyqtarymyzdy saqtaý jáne halyqty ortaq múddege uıystyrý. Bul arnaıy zań nemese qaýlymen sheshiletin jumys emes. Ol úshin ultymyzdyń bar qadir-qasıetin óskeleń urpaqtyń boıyna sińirip, sol jolda aıanbaı eńbek etýimiz kerek. Bul rette «Jas Otanǵa» sana ashyqtyǵynyń aıasyn keńeıtý, básekege qabilettilikti arttyrý, pragmatızm, eńbekqorlyq sııaqty mindetter júkteledi. Ár jasotandyq jańǵyrý aıasynda álemniń ozyq tájirıbelerin erkin meńgere otyryp, óziniń ulttyq kody men rýhanı, mádenı biregeıligin saqtaýy tıis, – dedi partııa Tóraǵasynyń birinshi orynbasary M.Áshimbaev. Sondaı-aq ol qabyldanyp jatqan qazaq tiliniń grafıkasyndaǵy jańa álipbı órkenıet tutastyǵy úshin jasalǵan úlken qadam ekenin aıta kelip, jastardy Elbasy maqalasynyń ózekti baǵyttaryn júzege asyrýda belsendilik tanytýǵa shaqyrdy.
Atalǵan sessııaǵa Bilim jáne ǵylym vıse-mınıstri Ashat Aımaǵambetov, «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasy Aqparattyq-kommýnıkasııalyq tehnologııalar, bilim berý jáne ınnovasııa komıtetiniń tóraǵasy Murat Ábenov, Mádenıet jáne sport mınıstrligi Tilderdi damytý jáne qoǵamdyq saıası jumys komıtetiniń tóraǵasy Qýat Borash spıker retinde qatysyp, baǵdarlama aıasynda atqarylǵan jumystarǵa toqtaldy.
Bilim berýdi ekonomıkalyq ósýdiń jańa modeliniń ortalyq býynyna aınaldyrý tóńireginde sóz qozǵaǵan Bilim jáne ǵylym vıse-mınıstri Ashat Aımaǵambetov kásiptik standarttardy eńbek naryǵynyń talaptaryna saı jańartý turǵysynda baıandady.
«Rýhanı jańǵyrý talaptary dástúrden alshaqtaý emes, kerisinshe, ulttyq kodymyzdy, tarıhymyzdy saqtaı otyryp sana ashyqtyǵy arqasynda biliktilik pen básekege qabiletti bola bilýdi kózdeıdi. Elbasy qoıǵan mindetter negizinde qazaq tilindegi 100 jańa oqýlyq boıynsha ózge tilderden 17 kitap aýdaryldy. 2018 jyly saıasattaný, ınformatıka, áleýmettaný salasyndaǵy taǵy 30 kitapty aýdarý josparda bar. Olar aldaǵy qyrkúıek aıynan bastap eldegi joǵary oqý oryndarynda oqytyla bastaıdy», dedi Ashat Aımaǵambetov. Vıse-mınıstrdiń aıtýynsha, elimizdiń 16 óńiri boıynsha ólketaný oqýlyqtary ázirlengen. Jýyrda barlyq mektepterde 7-synyptan bastap О́lketaný oqýlyǵy oqý prosesine engizilip, túrli týrıstik jumystar júrgizilmek.
«Qarjy saýattylyǵy men kásipkerlik quzyrettiligin damytý boıynsha 10-11-synyp oqýshylaryna arnaıy sabaq ótetin bolady. Bul óte mańyzdy qadamdardyń biri. Sonymen birge kásiptik kolledjderde naryq yńǵaıyna qaraı jastarǵa qarjy saýattylyǵy úıretiledi. Olar oqýdy bitirgen soń jumys izdeýshi maman emes, jumys berýshige aınalady. Mundaı joba osyǵan deıin Qaraǵandyda iske asyryldy, búginde alǵashqy nátıjesin de kórsetti», deıdi vıse-mınıstr.
Tilderdi damytý jáne qoǵamdyq saıası jumys komıtetiniń tóraǵasy Qýat Borash jańa turpatty jańǵyrýdyń negizgi mindetterin atap, latyn álipbıine kóshýdiń tereń qısyny bar ekenin ári ǵylymı jáne bilim berý prosesiniń erekshelikterine baılanysty iske asyrylyp otyrǵan ilkimdi bastama ekenin atady.
«Memleket basshysynyń baǵdarlamalyq maqalasyndaǵy mindetter qoıylǵan bir jyl ishinde eleýli jumys atqaryldy. Mektepte aǵylshyn tili oqytylatyndyqtan, olar latyn álipbıin tez qabyldaıtyny sózsiz. Jańa tehnologııalar arqyly qazaq tiliniń halyqaralyq aqparat keńistigine kirigýine tıimdi múmkindik týyp otyr. Osyǵan oraı ulttyq komıssııa qurylyp, onyń janynan ashylǵan tórt jumys toby orfografııa, termınologııa, ádisteme jáne aqparattyq tehnologııalarǵa ıkemdeý isine baılanysty tııanaqty is júrgizip jatyr. 2025 jylǵa deıin atqarylatyn is-sharalar jospary bekitilip, ár jyldyń algorıtmi kórsetildi. Munyń barlyǵy el bolashaǵy úshin, qazaq tiliniń álemdik deńgeıdegi óz ornyn tabý, ǵylym men mádenıetke jol ashý úshin jasalyp otyrǵan dúnıe. Atalǵan bir jyl ishinde mádenıet salasy boıynsha 800-den astam is-shara ótti. Aqtóbe, Shyǵys Qazaqstan, Jambyl, Pavlodar oblystarynda 7 mýzeı, 3 kitaphana ashyldy», dedi Qýat Borash.
Sıfrly Qazaqstan – mańyzdy qadam
Sezd aıasynda jastardyń bir legi Aqparat jáne kommýnıkasııalar vıse-mınıstri Daryn Tuıaqovtyń, «Qazposhta» aksıonerlik qoǵamynyń basqarma tóraǵasy Sáken Sársenovtiń, «Zerde» ulttyq ınfokommýnıkasııa holdıngi tóraǵasynyń orynbasary Pavel Koktyshevtiń «Sıfrly Qazaqstan» taqyryby boıynsha dáristerin tyńdady.
Atap aıtqanda, vıse-mınıstr óńirlerden jınalǵan jastarǵa «Sıfrly Qazaqstan» jobasynyń mindetteri men maqsattary týraly baıandap berdi. Onyń sózine qaraǵanda, 5 baǵyty, 17 bastamasy, 120 is-sharasy bekitilgen joba taıaý jyldardyń ózinde Qazaqstannyń álemniń sıfrly kartasyndaǵy ornyn aıshyqtap berýi tıis. Elbasynyń tapsyrmalaryna sáıkes, 2025 jylǵa deıin elimizdiń ekonomıkasynyń aıtarlyqtaı ósimin qamtamasyz etý men turǵyndardyń ómir súrý deńgeıin jaqsartý mindeti basymdyqtardyń alǵy leginde tur. Onyń ishinde ekonomıkanyń salalaryn sıfrlandyrý, sıfrly memleketke kóshý, sıfrly Jibek jolyn júzege asyrý, adam kapıtalyn damytý, ınnovasııalyq ekojúıeni qalyptastyrý baǵyttary búginde keshendi túrde júzege asyrylyp jatyr.
– Búginde tehnologııanyń ósý, damý qarqyny joǵary. Adam qundylyqtarynyń ózi tehnologııalarǵa aýysty. Bizdiń aldymyzdaǵy mindet – Qazaqstandy aldyńǵy qatarly memleketterdiń qataryna shyǵarý. Bul maqsatta josparymyz aıqyn, jolymyz ashyq. Aldaǵy 3-5 jyldyń ishinde elimizdi sıfrlandyrý júıesine tolyq engizemiz, – dedi vıse-mınıstr.
О́zge spıkerler de óz salalary boıynsha jetistikterin jastarǵa baıyppen jetkizdi. Máselen elimizdiń poshta júıesinde sońǵy jyldary tyń jańalyqtar júzege asyryldy. «Qazposhtanyń» basqarma tóraǵasy áńgimesine ázil aralastyra otyryp, jasotandyqtarǵa tolyqqandy málimet berdi. Sáken Sársenovtiń aıtýynsha, elimizdiń poshta salasynda búginde 23 myńdaı adam jumys isteıdi. Elde poshta salasynyń bedeli artyp, tek ótken jyldyń ózinde ǵana halyqqa 90 mln qyzmet kórsetilgen. Bólimsheleriniń 70 paıyzy aýyldyq jerlerde bolǵandyqtan, jańashyldyqtardy aldymen shalǵaı mekenderde qoldaný ýaqyt pen qarjynyń úılesimdi únemdiligin týǵyzǵan. Tipti taýly óńirlerdegi 30 aýylǵa hat-habar dron arqyly tasymaldana bastapty.
Jastarǵa ǵylym men tehnıkanyń ozyq jetistikteri turmysymyzǵa úzdiksiz enip jatqandyǵy jáne ýaqyt úderisine ilesýdiń mańyzdylyǵy týraly da aıtyldy. Mysaly qazir «Qazposhtanyń» sıfrly keńsesinde tutynýshylarǵa robot qyzmet kórsetedi. Bul kúni keshe qııal-ǵajaıypqa teńdes jańalyq bolatyn.
Jıyn barysynda jastar da ózderiniń kókeıindegi saýaldaryn qoıyp, tıisinshe tushymdy jaýaptaryn aldy.
Aıta keteıik, sezd jumysy búgin de jalǵasady.
Nurǵalı JOLDASQALIEV,
«Jas Otan» Jastar qanaty Batys Qazaqstan oblystyq fılıalynyń tóraǵasy:
– Sezge bizdiń óńirden 45 adam keldi. Olardyń ishinde stýdentter, ónerli jastar, sportshylar men jumyssyz júrgen jastardyń ókilderi bar. Osyndaı aýqymdy sharalarda bizge árbir jastyń pikiri mańyzdy. О́tkenge kóz júgirtip qarasaq, Elbasynyń tapsyrmasyna sáıkes aımaqtarda qurylǵan resýrstyq ortalyqtar qazir tıimdi jumys jasap jatyr.
Bul jolǵy sezde de jastardyń kóńilinen shyǵatyn tyń bastamalar, jańalyqtar estımiz degen úmittemiz. Bizder «Nur Otan» partııasynyń jastar qanatynyń ókilderi bolǵandyqtan eldegi árbir ózgeriske qulshyna aralasyp, olardy júzege asyrýda alda turýymyz kerektigin túsinemiz.
Jomart RIаTOV,
«Jas Otan» Jastar qanaty Semeı qalalyq bólimshesiniń jetekshisi:
– «Jas Otan» Jastar qanatynyń aıasynda júrgenime tórt jyldyń júzi boldy. Biraq úlken sezge birinshi ret qatysyp otyrmyn. Bul jıynnyń jastardyń baǵyt-baǵdaryn aıqyndap beretinine senimdimin. Osy jerde aıtylǵan jańalyqtardy elge barǵan soń jastar arasynda túsindirý, nasıhattaý isterine kirisemiz. О́z elin súıýge, týǵan jerin qurmetteýge mundaı alqaly basqosýdyń áseri kóp bolady.
Jýyrda Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev jarııalaǵan bes áleýmettik bastamany estigen semeılik jastar dúr silkindi. О́ıtkeni stýdentteri kóp bizdiń óńirge granttardyń kóbeıtilýi, jańadan jataqhanalardyń salynýy tyń serpilis beretindigine kúmán joq.
Abylaıhan QAIROLLAEV,
«Jas Otan» Jastar qanaty Soltústik Qazaqstan oblystyq fılıalynyń tóraǵasy:
– Bul jolǵy sezden kúterimiz kóp. Atap aıtqanda, jastar úshin mańyzdy sheshimder qabyldanatyndyǵyna senimdimin. Ádette, óńirlerde qordalanǵan máselelerdiń de túıinin tarqatyp, kúrmeýin sheship alamyz.
Máselen, Soltústik Qazaqstan oblysynda mektep bitirgen túlekterdiń reseılik oqý oryndaryna tańdaý jasap, shekara asyp jatqandary qynjyltady. Osy máseleni ashyq kezdesýlerde talqyǵa salmaq oıymyz bar. О́ıtkeni elimizdiń soltústik óńirlerinde jastar sany azaıyp barady. Elbasynyń bes áleýmettik bastamasynan jastarǵa kedergi problemalardy sheshý joldaryn uǵyndyq. Bizdiń endigi mindet – jańa bastamalardy zamandastarymyzǵa tereń túsindirý.
Aınil ÁBÝÁLI,
Jambyl oblystyq halyq shyǵarmashylyǵy úıiniń qyzmetkeri:
– Jambyl oblysynda 227 myńdaı jas bar. Olardyń úzdikteri, belsendileri Astanaǵa jınalyp, ortaq máselelerdi talqylap jatyrmyz. «Jas Otannyń» sezinen bolashaqqa baǵdar, serpilis alamyn degen úmitim bar.
Qazirgi tańda memleket tarapynan jastarǵa kórsetilip jatqan qoldaý az emes. Bul úrdistiń sońǵy kezde Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bes áleýmettik bastamasy arqyly qaıta jańǵyrǵanyna bárimiz kýámiz. Osynaý bastamalar búgingi sezde qyzý talqylandy. Meniń oıymsha, jastar osy alqaly jıynnan ózderine baǵyt-baǵdar alady. Bul óz kezeginde bizdiń qoǵam ómirine belsene aralasýymyzǵa jol ashatyny sózsiz.
Serik ÁBDIBEK,
Aıa О́MIRTAI,
«Egemen Qazaqstan»
