Arqalyq aýrýhanasynda aýyr halde jatqan áıelimniń basynda úsh-tórt aı otyryp, kóktem shyǵa aýylǵa kelsem, sonaý 70-jyldary óz qolymmen otyrǵyzǵan, máýelep ósip, saıabaqqa aınalǵan terekterden bir túp te qalmapty. Qysylǵan jurt qys boıy kesip, otyn etipti, dep eske alady Kákimjan. Aýylda qalǵan qyryq shaqty otbasy «Káke, qaıda kóshseń de bizdi tastamaı alyp ket, taǵdyrymyz óz qolyńda» degen. Biraq Kákimjan eshqaıda kóshpeımin dep sheshti de, atqa mindi. Kóp jyldar Jangeldın aýdandyq máslıhatynyń depýtaty bolyp, Kólqamys qana emes, aýdandaǵy barlyq aýyldyń jaǵdaıyn jaqsartýǵa kúsh saldy. Qazir Kákeń otyrǵan Kólqamys aýylyna barsań kóziń toıady. Jańa ómirmen jańarǵan, qazaqtyń ulttyq boıaýy ketpegen aýyldy Kólqamystan kóresiń.
Shalǵaıda otyrǵan Kákimjan Kárbozuly qoǵam ózgeristerin, alǵan baǵytymyzdaǵy artyq-kemdi tamyrshydaı dóp basyp, ýaqtyly pikir qosyp otyrady. Naryq kelgende aýyl adamdarynyń ańyryp qalǵan jaıy boldy. О́zi úshin eńbek etýdi quldyqqa salynǵandaı sezindi. Káriboz aǵa 1993-2003 jyldary qysylǵanda járdem bolǵan ataýly kómek óz «qyzmetin atqaryp bolǵandyǵyn», endigi jerde onyń adamdardy masyldyqqa salatynyn aıtyp, talaı dabyl qaqty. «Eńbekke ynta joq. Tepse temir úzetin jigitter jatyp alyp, tegin kelip turǵan ataýly kómekpen-aq kún kórgisi keledi. Barlyq baqytsyzdyq jalqaýlyqtan, jumystan qashýdan bastalady. Ataýly kómekti aýyldaǵy azamattar óz balalarynyń nesibesine ortaqtaspaıtyndaı etip, qaıta qurýymyz kerek» dep jazypty baspasóz betindegi maqalasynyń birinde. Aýyldyń da, aýyl sharýashylyǵynyń da jaǵdaıyn bes saýsaqtaı biletin Kákimjan Kárbozov aýyldy alǵa bastyrmaıtyn túıtkildiń barlyǵyn ashyq aıtyp otyrady. Mal ónimderiniń tekke qalmaý jaǵyna qamyǵý bildiredi. Kákeń aýyldaǵy kásipkerlikti damytý úshin de ýaqytysynda pikirin ishke túıip qalmady. Sol úshin nesıe alýdyń qıyndyqtaryn sanamalap, qujat toltyrýdyń, bank sharttarynyń aýyl adamynyń múmkindigine saı kele bermeıtinin atap kórsetedi. Torǵaıdyń jol azaby, aýylsharýashylyq tehnıkasyna salynatyn salyq jaıy, aýyldaǵy veterınarııa jaǵdaıy, aýylsharýashylyq banki, sharýa qojalyqtaryn qoldaý týraly oılary da kópshilikke jetti. Aıtaıyn degenimiz, aqsaqal der ýaqytynda kótergen, qoǵamǵa oı salǵan osy jaǵdaılardyń barlyǵy da búginde shetinen durystalyp keledi, kóp máseleler sheshimin de tapqan.
Kákimjan aǵa Torǵaı dalasyn sýlandyrý, jaıylym, shabyndyq máselesin damylsyz kóterip keledi. Halyq jaýy bolyp atylyp ketken Aısa Nurmanovtyń basshylyǵymen osydan 90 jyldan astam ýaqyt buryn salynǵan Albarbóget býǵan sýdyń tereńdigi 15-20 metr, eni 110-120 metr bolady. Mundaı sý qansha jyldan beri dalanyń shólin qandyryp keledi. «Bógettiń arqasynda tórt túlik malyn myńǵyrtyp, jeıtin asy et pen qymyz, shubat, qatyq pen pen qaımaq, qurt pen irimshik, jent bolǵan Torǵaı eliniń qazany ortaımaǵan» dep otyrady Kákeń. Qabyrǵa ózeni boıyndaǵy osy Albarbóget bógetin saqtaýdy, onyń memleket qamqorlyǵynda bolýy kerektigin áldeneshe ret qozǵady. Sonyń arqasynda Torǵaı jeriniń de, eliniń de qutyna aınalǵan Albarbógetke memleketten qarjy bólinip, bir ret kúrdeli jóndeýden ótkizildi. Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi Sý resýrstary komıtetiniń balansyna ótti. «Qasıetti Qazaqstan» baǵdarlamasynyń kıeli oryndar tizimine kirdi.
Kákimjan Kárbozov aqsaqal seksen jasynda sharshadym demeıdi. Áli de Kólqamys aýylynyń qamyn oılaıdy, sol arqyly ult qamyn jeıdi.
Ol kádimgi báıterek sekildi. Marqum Gúlnázııa apaı ekeýi ósirgen úsh ul, bir qyzy men nemereleri, shóbereler úlken áýletti quraıdy. Barlyǵy da elge qyzmet etedi. Qazaq qarııasyn qazyna sanaǵanda Kákimjandaı aqsaqalyn aıtqan bolar-aý.
Názıra JÁRIMBET,
«Egemen Qazaqstan»
Qostanaı oblysy,
Jangeldın aýdany,
Kólqamys aýyly
