Operasııa ústelinde – jasy 40-tan asqan Ońtústik Qazaqstan oblysynyń azamaty. Boıdaǵy dert osal emes, toq ishektegi qaterli isik taralyp, medısına tilimen aıtqanda kanseromatozǵa aınalǵan ish qýysynyń qaterli isiginiń 4-satysy. AQSh-tyń Pıttsbýrg ýnıversıtetiniń Medısınalyq ortalyǵynyń professory (UPMC) Devıd Bartletpen birge bizdiń dáriger-hırýrg Altaı Kerimqulov pasıenttiń ish qýysyna jaıylǵan isikti tazalap, sol mezette hımıoterapııany birge júrgizýde. Operasııanyń sonylyǵy sonda, taralyp ketip, metastaz júrgen aǵzadaǵy aýrýdyń oshaǵyna 100 mınýt boıyna hımııalyq preparat arnaıy qondyrǵymen 43 gradýsqa jylytylǵan kúıinde ishine jiberiledi. Odan qaıta beri aǵyzylyp, qysymmen keri aǵzaǵa qaıyra aıdalady. Osylaısha 1 saǵat 40 mınýt ishinde dert turǵan oryn hımııalyq dári kúshimen rak jasýshalarynan jýylyp, tazartylady.
Ajalmen kúresip, adam ómiri úshin jantalasqan sátter. Operasııa aldynda dárigerlermen sóıleskende ár pasıenttiń telemedısına jáne elektrondy baılanys kómegimen doktor Bartlet keńesimen iriktelgenin, operasııa úshin anestezııa-jansyzdandyrýdyń da bul naýqastarǵa degen erekshelikteri barlyǵy aıtylǵan. Dál osyndaı operasııa 3 kún buryn qyzylordalyq 30 jastaǵy kelinshekke de jasalypty. Operasııa sátti ótip, 2 kún jansaqtaý bóliminde jatqan pasıent búgin jalpy palataǵa kóshiriledi degendi tyńdap otyryp, AQSh-tyń Pıttsbýrg ýnıversıteti Medısınalyq ortalyǵymen (UPMC) jáne «Nazarbaev Ýnıversıteti» DBBU-men birlesip uıymdastyrylǵan «Onkologııadaǵy ınnovasııalar» taqyrybyndaǵy dóńgelek ústel otyrysy oıǵa oraldy. Onda Pıttsbýrg ýnıversıteti Medısınalyq ortalyǵynyń jetekshi onkolog-hırýrg dárigeri, professor Devıd Bartlet ótkizgen sheberlik-sabaǵynda da biraz áńgime aıtylyp, medısınada jańa tehnologııalardy paıdalaýdaǵy jetistikter keńinen sóz bolǵan-dy.
Medısınadaǵy gıpertermıkalyq ıntraperıtonealdyq hımıoperfýzııanyń negizin qalaýshy doktor Devıd Bartlet hırýrgııalyq onkologııa salasyndaǵy ınnovasııalyq jobalar jáne ımmýnoterapııany sóz etip, oń tájirıbelerdi ortaǵa salǵan. Ázirge tyshqandarda tájirıbeden ótkizilgen ádis mıkrobıologııadaǵy izdenisterdiń nátıjesi. Bul boıynsha naqty anyqtalyp, qaı jerde onkojasýshalar bolsa tek sony ǵana izdep taýyp, jep qoıatyn vırýstyń qasıeti zerttelipti.
Robot-tehnıkany qoldanýdyń artyqshylyqtaryna toqtalǵan professor Bartlet munda neǵurlym az jerdiń tesilýiniń jáne naqty aýrý bar organǵa jetýdiń arqasynda sylyp alýdyń áldeqaıda jeńildep, qan ketpeı ári naýqastyń aýyrsynbaı tez kóterilýine jol ashylatynyn aıtqan. Buǵan qosa aýrýdyń janyna nemese onyń ústine ornalasqan robot 3D kózildirik arqyly aǵzanyń ishin kórip, ózin basqaryp otyrǵan dárigerdiń buıryǵyn buljytpaı oryndaıdy da, pasıenttiń operasııadan keıin aýrýhanadan jyldam shyǵyp, qalǵan emin úıinde jalǵastyrýyna múmkindik jasaıdy eken.
Doktor Bartlet melanoma (teri ragy) emdeýdegi ádiske de toqtaldy. Sýrette talaýrap, qoshqyldanyp turǵan aıaqtaǵy jaraǵa operasııa jasalyp, joǵary konsentratty hımııalyq jylytylǵan ertindini lokaldi túrde tek sol jerdi jýýdy Astanada qoldanylǵan jolmen qaıta-qaıta aıdaýdyń arqasynda melanoma derti 13 aı ishinde tolyq joıylǵan. Professor biz hımııalyq preparattardy búkil aǵzaǵa berýden shektelýge tıispiz, óıtkeni joǵary konsentrasııaly hımııalyq ertindilerdi, dárilerdi paıdalaný pasıentke ońaıǵa soqpaıdy. О́te aýyr júredi, sondyqtan lokaldi berýdiń mańyzy joǵary deıdi.
Melanomada osy ádisti qoldansaq, baýyrdyń qaterli isiginde de dál osylaı lokaldi túrde ertindi jiberý óziniń tıimdiligin kórsetti. Sóıtip 60 mınýt ishinde baýyrǵa jiberilip, qaıtadan sorylyp, odan qaıta jiberip otyrǵan keshendi shara nátıjesinde pasıent arada 6 aı ótkende dertinen aryldy. Baýyrda burynǵy rak jasýshalarynyń ornynda kalsıılengen túıirshikter ǵana qalǵanyn kórdik. Maǵan qazaqstandyq dárigerlermen, onyń ishinde Ulttyq onkologııa jáne transplantologııa ǵylymı ortalyǵynyń mamandarymen birlese jumys atqarý unady, deıdi muhıttyń ar jaǵynan kelgen dáriger.
Dárigerlerdiń aıtýynsha, ishperde kanseromatozy asqazan, toq ishek jáne tik ishek, analyq bezdegi qaterli isikke tán bolatyn kórinedi. Asqazan obyrynda kanseromatoz naýqastardyń 30-40 paıyzynda, al analyq bezdegi isik kezinde 70 paıyzynda kezdesýiniń ózi aýrýdy emdeýdegi joǵary ádistiń qanshalyqty qajetti ekendigine kózimizdi jetkize túsken.
Dóńgelek ústel basyndaǵy jıynda «Nazarbaev Ýnıversıteti» DBBU prezıdenti Shıgeo Katsý Qazaqstanda qaterli dertpen kúres salasyna úlken kúsh-jiger jumsalyp jatqanyn aıtyp, Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń tapsyrmasymen Astana qalasynda Ulttyq ǵylymı onkologııalyq ortalyqty salý jónindegi jobany iske asyrýdyń bastalyp ketkenin jetkizdi. Atalǵan jumys bilim jáne ǵylym salasynda halyqaralyq deńgeıdegi kúrdeli jobalardy iske asyrýmen aınalysatyn jetekshi mekeme – Nazarbaev Ýnıversıtetine tapsyrylyp otyrǵanyn, jobada strategııalyq seriktester retinde qaterli isikke qarsy kúres mekemelerin basqarýda baı tájirıbege ıe halyqaralyq medısınalyq kásiporyn – Pıttsbýrg ýnıversıtetiniń Medısınalyq ortalyǵy (UPMC) anyqtalǵanyn aıta kele: «Búgingi tańda Nazarbaev Ýnıversıteti aldynda – UPMC-men tyǵyz yntymaqtasa otyryp, medısınalyq tehnologııalardyń ozyq jetistikteri, ǵylymı-zertteý jumystary, jańa formattaǵy medısınalyq bilim ózara tıimdi is-áreket etetin jańa, biregeı onkologııalyq ortalyq qurý syndy úlken mindet tur», dep jumys jobasymen tanystyryp ótti.
Ádette dárigerler qaýymy qazaqshaǵa shorqaq keledi. Al Altaı Qýanyshbekulynyń qazaqshasy qamshy saldyrar emes. Taza ana tilinde oıyn jetkizgen dáriger «Bolashaq» baǵdarlamasy boıynsha Pıttsbýrg ýnıversıteti Medısınalyq ortalyǵynda professor Devıd Bartlettiń jetekshiligimen 1 jarym jyl oqyp kelgen eken. Joǵarydaǵy Shıgeo Katsý aıtqan ortalyqta Altaı tárizdi dáriger mamandar jumys atqarsa talaı naýqastyń úmiti sónbeı, erteńgi armandaǵan maqsatty kúnderine jeteri anyq. Biz soǵan ılandyq.
Anar TО́LEÝHANQYZY,
«Egemen Qazaqstan»
