Qazaqstanda densaýlyq saqtaý salasyn aqparattandyrý jobasy bastaldy

Densaýlyq saqtaý mınıstr­liginde arnaıy Densaýlyq saqtaýdy sıfr­landyrý departa­menti qurylyp, naqty jumys bastalsa, óńirlerde de az ýaqyt ishin­de qyrýar shara atqarylǵan. Oblys­tyq densaýlyq saq­taý bas­qar­masynyń basshysy Qa­nat Tósekbaevtyń aıtýyn­sha, óńir­diń medısınalyq uıym­­da­rynda «Kazmedinform» me­dı­sınalyq aqparattyq júıe­si, qalanyń 6 emhanasynda elektrondy kezekti basqarý júıe­si, jedel medısınalyq járdemdi basqarýdyń «ADIS» avto­mat­tandyrylǵan júıesi en­gizilgen.

Dárigerge – smartfonmen

Búginde Oralda dárigerdiń qa­byl­­daýyna qaltańyzdaǵy smart­fon arqyly jazylýǵa bolady. Bul úshin k-vrachu.kz mobıldi qo­sym­shasyn PlayMarket, App Store «dúkenderi» arqyly Android,­ iOS operasııalyq júıe­sinde jumys isteıtin mobıldi qu­ry­lǵylarǵa tegin júktep alý kerek. 2017 jyldyń qarasha aıynda bas­talǵan bul mobıldi qosy­mshany búginge deıin 1742 adam paıdalanypty.

Mobıldi qosymshanyń múm­­kin­digi kóp: bul arqyly dári­ger­­diń jumys kestesimen ta­ny­­sý­ǵa, turǵylyqty jeri bo­ıyn­sha tir­kelgen ýchaskeni anyq­taýǵa, dá­riger kartochkasyn qa­raý­ǵa, ob­lystyń medısınalyq uıym­daryn qaraýǵa jáne ony kartada tabýǵa, dárigerdiń qabyldaýyna jazylýǵa jáne qajet bolǵan jaǵ­daıda jazylýdy ózgertýge bolady. Qosymshada sondaı-aq Push habarlamalar jáne dárigerge barý jóninde eskertý fýnksııalary bar.

Dárigerdiń qabyldaýyna ja­zy­lýǵa arnalǵan k-vrachu.kz veb-por­­talyn búginde 5344 adam paı­dalanǵan. Bul veb-portal arqyly tutynýshy tirkelgen ýchaskeni izdep tabady, dárigerdiń (jalpy tájirıbelik dáriger) qyzmet kórsetetin aýdanyn kóredi, dá­riger qabyldaýyna onlaın túrde jazylady, dárigerdiń kestesin, onyń biliktiligin kóre alady, tip­ti dárigerge óz baǵasyn bere alady. Oblysta bıylǵy qańtar-aq­pan aılarynda aldyn ala jazylý bo­ıynsha 319652 pasıentke qyzmet kórsetilipti. Bulardyń ishinde 588 pasıent dárigerdiń qabyldaýyna mo­bıldi qosymsha ar­qyly jazylǵan.

Qaǵaz toltyrý qalyp barady

О́ńirde emhanalar boıynsha qa­zirdiń ózinde 644170 elektrondy ambýlatorlyq karta qalyptasty. Medısınalyq-sanı­tarlyq alǵashqy kómek uıym­darynda kezekti azaıtý úshin Oral qalasynyń barlyq emhanalarynda «Elektrondy tablo» elektrondy kezekti basqarý baǵdarlamasy engizildi. Qalanyń alty emhanasynda jáne «Derkól» dárigerlik ambý­latorııasynda «Kazmedınform» medısınalyq aqparattyq júıesimen ıntegra­sııalandyrylǵan elektrondy­ kezekti basqarý júıesi (EKBJ) en­gizildi. 2018 jyldyń 1 qańta­rynan bastap osy baǵdarlama ar­qyly 188 403 pasıentke qyzmet kór­setildi.

Qazirdiń ózinde Oraldaǵy 6 em­hananyń beseýi medısınalyq qu­jattamany qaǵazsyz júrgizýge kóshti. «Densaýlyq saqtaý uıym­­darynda medısınalyq qu­jat­tamany qaǵazsyz júrgizýge kóshý jónindegi qanatqaqty jobany engizý týraly» mınıstrdiń buı­ryǵyna oraı oblysta qa­ǵaz­syz qujattama júrgizýge kó­shken mekeme sany 54-ke jet­­ti. Onyń ishinde oblystyq te­ri-venerologııalyq dıspanser, oblystyq psıhıkalyq den­saýlyq ortalyǵy, oblystyq klı­nıkalyq aýrýhana, oblystyq nar­kologııalyq dıspanser, ob­lys­tyq onkologııalyq dıspanser, oblystyq kardıologııalyq or­talyq, oblystyq juqpaly aýrýlar aýrýhanasy, Zelenov, Qaratóbe, Tasqala, Terekti aýdan­­­­dyq ortalyq aýrýhanalary, «Oral» ob­lystyq týber­kýlezge qarsy aýrýhanasy, «Ivýshka» balalar týberkýlezge qarsy shı­pajaıy, «Qaraǵaıly» týberý­lezge qarsy shıpajaıy bar. Osy júıeniń arqasynda stasıo­nar dárigeri medısınalyq-sa­nı­tarlyq alǵashqy kómek kór­se­tetin uıymdardyń barlyq jazbalaryn kóre alady. Al dáriger bul júıege elektrondy-sıfrly qol­tańba arqyly avtorızasııalanady.

Ár mınýttyń qadiri

Atalǵan ózgerister naqty qan­daı nátıje beredi? Árıne oı­ǵa alǵan maqsatqa birden je­tý qıyn. Keıde qatelikter de kezdesedi. Biraq salaǵa aq­pa­rattyq tehnologııanyń soń­ǵy ja­ńalyqtaryn engizý kún tár­tibindegi másele ekenine eshkimniń kúmáni joq. Mysaly, densaýlyq saqtaý júıesin aqparattandyrý sheńberinde oblystyq jedel medısınalyq járdem qyzmeti onlaın rejimde jumys isteýi úshin sıtýasııalyq ortalyq ornatylyp, jedel medısınalyq járdemdi basqarýdyń avto­mat­tandyrylǵan júıe­si jań­ǵyr­tyldy.

– Bul bizge naýqasqa jetý ýa­qytyn 12 mınýttan 9 mınýtqa deıin qys­qartýǵa, sonymen birge dıspetcherlik qyzmetke kelip túsken shaqyrtýdy óńdeý ýa­qytyn 5 mınýttan 3-4 mınýt­qa deıin qysqartýǵa múmkindik ber­di. Aýrýhanaǵa deıin qaıtys bolý jaǵ­daıy 0,8 promılıden 0,4 promılıge deıin tómendedi. Qa­lalyq jedel járdem stansasy 24 dana mobıldi ARM (planshettermen) jaraqtalyp, 100% qamtyldy. Oblystaǵy barlyq 138 sanıtarlyq avtokólik GPS-monı­to­rıngke qosyldy, – deıdi Qanat Tósekbaev.

Jyl basynan beri jańa baǵdarlama boıynsha 16918 sha­qyrtýǵa qyzmet kórsetilgen. Ja­­ńa júıe oblys boıynsha jedel medısınalyq járdem brı­ga­dalarynyń geolokasııasyn kórip otyrýǵa múmkindik beredi. Dıs­petcher shaqyrtý týraly aq­paratty (sha­qyrtýdyń sebebi, pa­sıent­tiń aty-jóni, mekenjaıy) oqıǵa ornyna eń tez jetetin brıgadanyń planshetine jiberedi.

Jabdyq jáne ınternet

Medısınalyq zerthanalyq-dıag­nos­tıkalyq jabdyqtardy medısı­nalyq aqparattyq júıe­lerge ıntegrasııalaý jumysy óńir­de qyzý júrip jatyr. Oblys boıynsha zerthanalyq-dıag­nostıkalyq jabdyqtardyń jal­py sany 760 dana bolsa, aq­parattyq júıege 70-i qosyldy, en­di 29 jabdyq ázir tur.

Infraqurylymdyq ındıkatorlar boıynsha búgingi tańda medısınalyq uıymdar 4477 kom­pıýtermen jaraq­talǵan. О́ńir­de 2016 jyly 1064 dana (152,3 mln teńge), 2017 jyly 656­ dana kompıýterlik tehnıka satyp alyn­dy. Jańa tehnıka alý jergilikti bıýdjet qara­jaty (162,5 mln teńge) jáne me­dısınalyq uıymdardyń óz qa­rajaty esebinen júrgizildi. Bú­ginde oblystyń medısınalyq uıym­darynyń kompıýterlik tehnıkamen jaraqtalýy 100%-dy quraıdy.

Oblysta 394 medısınalyq nysan­nyń ishinde jalpy sany 120 nysan – shekara mańyn­daǵy shalǵaı aýdan­dardyń medı­sınalyq pýnkteri, feldsherlik-akýsherlik pýnkter ınternet jeli­sine qosylmaǵan. Bul barlyq nysannyń 30%-y eken. Árıne kóp. Qazirgi kezde «Qazaqtelekom» AQ oblystaǵy 91 uıymdy keń jol­aqty ınternet jelisine qo­sý boıynsha jumys bastady. Bul jospar júzege asqanda medı­sınalyq aqparattyq júıelermen úzdiksiz jumys isteý múmkindigi týady. Sonymen qatar oblysta sa­paly ınternet baılanysymen qamtýdy 100%-ǵa jetkizý úshin «Qazaqtelekom», «Astel» AQ keń jolaqty ınternetke jáne spýtnıktik baılanys arqy­ly qosylý jumystaryn jal­ǵas­tyrýda. Medısınalyq aqparattyq júıe­lermen jumys offlaın túrde de (SD-dıskiler, flesh kartalar arqyly ja­zyp alý) júzege asyrylyp jatyr.

Qandaı nátıje kútemiz?

– О́ńirdegi emhanalardy, jalpy ob­lystyń densaýlyq saqtaý salasyn aqparattandyrýdan kú­tetin nátıje kóp, – deıdi Q.Tó­sek­baev. – Mysaly, medısı­nalyq qujattamany júrgizýge jum­salatyn eńbek shyǵyny 63,40%-ǵa azaıady, kartalardan úzin­­di-kóshirme berýge jumsa­latyn qarjy shyǵyndary 63,40%-ǵa tómendeıdi. Zert­ha­nalyq zertteýlerge ketetin shy­ǵyn 22,40%-ǵa, dárilik pre­parattarǵa jumsalatyn shyǵyn 15%-ǵa, radıologııalyq zert­­­teý­ler shyǵyny 14%-ǵa únem­deledi. Stasıonar boıynsha me­dı­­sınalyq qujattamany júr­­gizýge jum­salatyn eńbek shyǵyny 70%-ǵa tómendep, medısınalyq qujattamany júr­gizýge jumsalatyn qarjy shy­ǵyny 70%-ǵa azaıady. Zert­hanalyq zertteý­ler shyǵyny – 11,80%, dárilik preparattarǵa jumsalatyn shyǵyn 15%-ǵa azaıypty. «Naýqasty emdeýge jatqyzý merzimi qysqarýynan orta eseppen 30% paıda boldy», deıdi sala basshysy. Osy ju­mystar nátıjesinde 2018 jyl­dyń qańtar-aqpan aılarynda jalpy eseppen 485 mln teńge qarjy únemdelgen.

О́ńirdegi densaýlyq saqtaý salasy 2018 jyldyń birinshi jartyjyl­dyǵynda qaǵazsyz aýrý­ha­naǵa tolyq kóshetinin má­lim­dep otyr. Sondaı-aq aýrýlardy basqarý baǵdarlamasy bıyl tolyq sıfrlandyrylmaq. Buǵan qosa halyq arasynda aqparattyq-túsin­dirý jumystaryn barynsha jandandyryp, portaldy paıdalanýshylardyń sanyn ul­ǵaıtý josparda tur.

Qazbek QUTTYMURATULY,
«Egemen Qazaqstan»

Batys Qazaqstan oblysy