Men bıyl ózimniń 90 jyldyǵymdy atap óttim. О́zim ǵana emes-aý, elim atap ótti desem de bolady. Dos-jarandarym ǵana emes, túrli mekemeler, uıymdar, qaıratkerler quttyqtady. Sondaǵy úlken qýanyshym, mereıimdi tasytqany – meni elimizdiń basshysy, Tuńǵysh Prezıdentimiz Nursultan Ábishuly Nazarbaev quttyqtap, óziniń qabyldaýyna shaqyryp, qurmet kórsetkeni. Bul oqıǵa maǵan umytylmastaı áser qaldyrdy.
Meniń osynaý jasym maǵan elimizdiń biraz ómirine kýá bolýǵa múmkindik berdi. Kýá bolyp qana qoıǵanym joq, sol elimniń ómirindegi oqıǵalarǵa belsene aralastym. Biraz ýaqyt joǵary partııalyq qyzmette, segiz jyl saýda mınıstri, 15 jyl respýblıka Úkimeti tóraǵasynyń orynbasary boldym. Joǵaryda aıtqandaı, mereıtoıymdy elim atap ótti degende, ol meniń sol el ómirine belsene aralasýymnyń, azyn-aýlaq eńbegimniń arqasy.
Biz Táýelsizdigimizdiń 20 jyldyǵyn toılaǵaly otyrmyz. Ol ómirimizdegi aıtýly oqıǵa bolmaq. Onyń shyn mánin jete túsiný úshin ony ótken ómirimizben salystyrýymyz kerek. Kúni keshe biz KSRO deıtin úlken derjavanyń quramynda boldyq. Basqalarmen terezemiz teń boldy desek te, sol Odaqqa kirgen respýblıkalardyń, halyqtardyń, ulttardyń táýelsizdigi, erkindigi, saıası quqyqtary barynsha shekteýli edi. Baılyǵymyz, tabysymyz ortaq qazanǵa quıyldy. Odan alatyn úlesimiz az edi. Kóp nárse, kóp baılyq basqa derjavalarmen áskerı taıtalasqa, jappaı qarýlanýǵa jumsalyp jatty.
Árıne, áleýmettik salada qolymyz jetken jetistikterdi biz umytpaýymyz kerek. Ásirese, bilim berý, densaýlyq saqtaý salalaryndaǵy jetistikter atap aıtýǵa turarlyq. Biraq ár halyqtyń tarıhı armany – táýelsizdikke qoly jetpedi. Eń aldymen osynaý alyp Odaqqa birikken kóp halyqtyń tarıhy burmalandy. Halyqtardyń ómirindegi bel-belester aıtylmady. Tipti olarda elenetindeı tarıh bolmaǵandaı, mádenı-rýhanı baılyq jutań bolǵandaı kórsetildi. Ásirese tilge baılanysty halyqtardyń qasireti kúshti boldy. Úlken Odaqty nyǵaıtý maqsatynda bir tildi meńgerýge basty nazar aýdarylyp, kóptegen halyqtardyń ana tilderi shet qaqpaılandy. Ult tilindegi mektepter kúrt azaıdy. Meniń týǵan qalam Almatyda bir-aq qazaq mektebi qalǵany – sonyń aıqyn kórinisi.
Halyq táýelsizdikti armandady. Ǵasyrlar boıy armandady. Oǵan osy joldaǵy halyqtyń kúresi kýá. Qazaq halqy da osy jolda talaı qan tókti. Arǵysyn bylaı qoıǵanda, sońǵy úsh ǵasyr boıǵy Reseı ımperııasy men keńestik ımperııanyń bodanynda bolǵan kezde, qanshama kóteriliske shyǵyp, azattyq úshin kúresti. Búgingi qol jetken táýelsizdigimiz – sol halyqtyń kúresi men armanynyń nátıjesi.
Qashanda táýelsizdik degende, meniń kóńilimde halyq turady. Keshegi Jeltoqsan oqıǵasy kezinde jastar bas kóterip, erlik kórsetti. Sol jastardyń ózi halyqtyń bir bóligi ekeni óz aldyna, olar halyqtyń arman-múddesin alańǵa alyp shyqty. Bul arman-múdde olardyń boıyna ana sútimen daryǵan. Ondaı arman-múdde ǵasyrlar boıy halyqtyń jadynda qalyptaspasa, jastardyń sondaı erlikke barýy ekitalaı bolar edi.
Tarıhty qashanda halyq jasaıdy. Onyń sol kúsh-jigerin negizgi arnaǵa salatyn tulǵa tabylsa – onyń baqyty. Sonda halyqtyń armany júzege asady. Ol tulǵa – Nursultan Nazarbaev. Olaı deıtinim, eldiń, ulttyń bolmys-bitimindegi joǵaryda aıtylǵan barlyq qasıet, erekshelik Nursultan Ábishulynyń boıynda bar. Biz soǵan qýanamyz, soǵan rıza bolyp, táýbe deımiz.
Halyq degende, halyqtyń qaharmandyǵy degende, eń aldymen meniń oıyma keshegi ekinshi dúnıejúzilik soǵys, bizdińshe Uly Otan soǵysy oralady. Meniń jastyq shaǵym sol soǵystyń ot-jalynyna oranyp ótti. Soǵys bastalysymen-aq óz ótinishimizben maıdanǵa jiberýdi suradyq. Onda men ýnıversıtettiń ekinshi kýrsynda oqıtynmyn. Almatyda jasaqtalǵan 100-shi qazaq brıgadasynyń 90 paıyzy qazaq jastary edi. Men osynyń ózinen-aq qazaq halqynyń otansúıgishtigin, patrıottyq seziminiń kúshtiligin, azattyqty erekshe qasterleıtinin ańǵaramyn.
Sol soǵysta qazaq halqy erekshe qaharmandyq erlik kórsetti. Sovet halqynyń uly erligine aıryqsha úles qosty. Ol jaıynda talaı aıtyldy. Ony álem moıyndaǵan. Sol erligimen de halqymyz táýelsizdik, azattyq úshin aıanbaı kúresetinin dáleldedi. Qazirgi kúnde sol Otan soǵysy, ondaǵy erlik jaıynda ártúrli pikir aıtylyp jatady. Sol soǵys, jeńis jolyndaǵy qantógis kerek pe edi, degen pikirler aıtylady. О́zimizdiń táýelsizdigimizdi shektegen keńestik ımperııany bireýler otan dep qabyldaǵysy joq. Bul ushqary pikirler. Jaqsy ma, jaman ba, ol bizdiń otanymyz boldy. Ony qorǵaý arǵa syn edi. Qazaq halqy aryn taza ustady. Tipti, bir memleketterde bolmaǵandar da jaýǵa qarsy odaqtasyp jatady. Sol jolda qanyn da tógedi. Al qazaq halqy óziniń erjúrektigimen basqalardy moıyndatty. Sol soǵysta men halyqtyń shyn qaharman ekenin kózimmen kórdim. Erlik jeke adamdardyń ǵana úlesi emes, ol jappaı halyqtyq sıpat aldy. Ras, talaılardyń erligi elenbeı qaldy. Bireýler ataqqa ilinbedi, marapattalmady. Jaýdy jeńsek dep barǵandar sol jeńiske ortaq bolǵanyna qanaǵat tutty. Erlikti halyq bolyp jasady.
Tek soǵysta ǵana emes, halyq óziniń qaharmandyǵyn beıbit ómirde de kórsetti. Bul rette men respýblıkamyzda kóptegen alyp qurylystardyń boı kóterip, jańa qalalardyń paıda bolǵanyn aıtpaqpyn. Solardy halyq saldy. Ras, oǵan respýblıkanyń ishinen ǵana emes, syrttan da adamdar kelip, yrysymyzǵa ortaqtasty. Sol alyp qurylystar, sonda ornaǵan qalalar qazir táýelsiz elimizdiń ıgiligine qyzmet etip jatyr.
Halyq táýelsizdikti jan-júregimen ańsady. Al soǵan qoly jetkende, alǵashqy jyldardaǵy alapat qıyndyqqa halyq qaharmandyqpen shydady. Keıingi urpaq bolmasa, dúken sóreleriniń bos turǵanyn, azyq-túliktiń jetimsizdigin, zeınetaqy men jalaqynyń mardymsyzdyǵyn jáne sonyń óziniń ýaqtyly berilmeýin, azyn-aýlaq maldyń barterge aıyrbastalǵanyn jurttyń bári kózimen kórdi. Sondaı jaǵdaı basqa ýaqytta kezikse, halyq oǵan tózbes edi-aý deısiń. Ańsaǵan táýelsizdigine jetken halyq sol táýelsizdiktiń baıandylyǵy úshin qıyndyqtyń bárine tózdi.
Sol qıyndyqtan shyǵýdyń ózi de uly erlikke para-par edi. Sondaı qıyn kezde respýblıka basshylyǵynda Tuńǵysh Prezıdentimiz Nursultan Ábishuly Nazarbaevtaı tulǵanyń bolǵany halqymyzdyń baǵy dep bilemin. Zaman ózgerdi, el de ózgerýge tıis edi, eski tártipke úırengen halyqtyń jańa ómirge beıimdelýi de qıyn boldy.
Nursultan Nazarbaev táýelsizdiktiń úlken múmkindigin bilgirlikpen paıdalandy. Shetelderden ınvestısııa tartty. Halyq óz Prezıdentin qoldady. Qoldaǵanda, Prezıdent ustanǵan baǵytpen, jekeshelendirý baǵytymen júrip, ómirge tez beıimdeldi. Jáne osynaý iste úlken belsendilik kórsetti. Sonyń arqasynda elimizdiń ekonomıkasy qaryshty qadammen ósti. Sol ekonomıka damýynyń bir kórsetkishi ishki jalpy ónimniń ósimi bolsa, ol táýelsizdik jyldarynda 12 ese ósken eken. Mundaı ósim basqa eshbir elde bolmaǵan.
Muny da men halqymyzdyń qaharmandyǵy der edim. Joldy tańdaý bar, sol jolmen júrý bar. Bir el baıaý, bir el shapshań júredi. Men óz elimniń júrisine tántimin, birligine rızamyn. El bolǵan soń, ishinen qyńyr tartatyny da tabylady. Biraq basym halyq el tańdaǵan jolmen kele jatyr. Jáne kóshi túzý.
Men árkez Tájikstan prezıdenti Emomalı Rahmonnyń Nazarbaevtaı basshysy bar halyq baqytty halyq degen sózin eske alamyn. Bizdiń Táýelsizdikke qolymyz jetken kezde el basshylyǵynyń tizginin basqa adam ustaǵanda, qalaı bolar edi degen oı da keledi. Búgingi bıigimizge kóterile alar ma edik, joq pa, kim biledi. Sonda basqa kórshi elderge qaraısyń da, óz elińniń taǵdyryna shúkirshilik etesiń.
Byltyr Nursultan Nazarbaevtyń 70 jyldyǵy qarsańynda «Egemen Qazaqstan» gazetine bergen kólemdi suhbatymda Tuńǵysh Prezıdentimiz týraly oılarymdy ortaǵa saldym. Sonda onyń san-salaly qyzmetin, tyńdyrǵan isterin aıta kelip, ózimshe erekshe baǵalaıtyn úsh jaıǵa keńirek toqtalǵanym bar: «Onyń birinshisi – Saryarqanyń tórinen Astana deıtin ásem qala ornattyq... Ekinshisi – kezinde tarıhtyń tálkegimen jer betine tarydaı shashyrap ketken qandastarymyzdyń tarıhı atamekenine oralýyna barlyq jaǵdaı jasaldy... Úshinshisi – ata-babalarymyzdan aman jetken memlekettik shekaramyzdy barlyq halyqaralyq qujattarǵa saı bekitip aldyq...».
Endi soǵan elimizdiń tarıhyna aıtýly oqıǵa bolyp kiretin taǵy bir jaıdy qosqym keledi. Ol – byltyrǵy jyldyń aıaǵynda Astanada ótken Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymynyń sammıti. Bul álemdik máni bar oqıǵa boldy jáne ol Qazaqstannyń, onyń basshysynyń bastamashyldyǵymen júzege asty. Bul elimizdiń atyn shyǵardy, basshymyzdyń bedelin burynǵydan da kóterdi.
Osynyń barlyǵy da Táýelsizdigimizdiń arqasy. Táýelsizdikke qolymyz jetpese, joǵaryda atalǵan jaılardyń biri de júzege aspas edi. Kim seniń jańa astanańdy qajet eter edi? Oǵan ruqsat ta etpes edi. Álemge shashyraǵan qandastaryńdy jınamaq túgili, bul jaıynda áńgime qozǵasań, ony ultshyldyqqa balap, basyńa bále jabar edi. Shekara týraly sóz aıtqyzar ma edi? Qaıta qajet dese, quıqaly jerińdi kesip alyp, basqaǵa berip jatty. Qarsy tura almadyq. Eýropanyń basyn qosqan sammıt ótkizbek túgili, sol Eýropa Qazaqstan deıtin el baryn, qazaq deıtin halyq baryn da bilmeıtin.
Bizge Táýelsizdiktiń bergeni kóp. Eń aldymen, eńsesi bıik irgeli el boldyq. Bizde jasalyp jatqan iske, halqymyzdyń qaharmandyǵyna álem tamsanyp qaraıtyn bıikke kóterildik. Astanamyz álemdik saıasattyń bir ortalyǵyna aınaldy. Bizge qarap basqalar boı túzeıtin dárejege jettik.
Árıne, ómirde barlyq nárse oıdaǵydaı bola bermeıdi. Keıde bir saladaǵy damýymyzdyń qarqyny kóńilden shyqpaı jatady. Sóıtse de, barymyzdy baǵalaı bilgenimiz de jón shyǵar. Aıtalyq, qazir tilge baılanysty sóz kóp. Kóbine, eshnárse jasalmaı jatqandaı sóıleıtinimiz de bar. Ol jón emes. Sol tilge baılanysty qyrýar is tyndyryldy. Almatynyń qart turǵyny retinde bir mysal aıtaıyn. Burynyraqta qalada qazaqtar sırek edi. Keıde adam toly kólikte bir-eki qandasymyz kezdeser edi. Tipti keıde kópshilik orynda qazaqsha sóz de estimeıtinsiń. Qazir qalada qazaqtar kópshilikke aınaldy. Bir kezde qalada bir ǵana qazaq mektebi bolǵanyn jurt biledi. Qazir 50 mektep bar! Bul sol táýelsizdiktiń arqasynda bolǵan ister. Shúkirshilik etetin jaı.
О́mirimizdiń barlyq salasynda osyndaı jetistigimiz bar. Eń bastysy – ustanǵan baǵytymyz halyqtyń múddesine saı. Erteńimiz búgingiden áldeqaıda jaqsy bolatynyna kópshiliktiń kúmáni joq. Qaharman halqymyz sol jarqyn bolashaǵymyzdyń qamymen ómir súrip jatyr. Men soǵan qýanamyn.
Sultan JIENBAEV, soǵys jáne eńbek ardageri, Almaty qalasynyń qurmetti azamaty.
Meniń osynaý jasym maǵan elimizdiń biraz ómirine kýá bolýǵa múmkindik berdi. Kýá bolyp qana qoıǵanym joq, sol elimniń ómirindegi oqıǵalarǵa belsene aralastym. Biraz ýaqyt joǵary partııalyq qyzmette, segiz jyl saýda mınıstri, 15 jyl respýblıka Úkimeti tóraǵasynyń orynbasary boldym. Joǵaryda aıtqandaı, mereıtoıymdy elim atap ótti degende, ol meniń sol el ómirine belsene aralasýymnyń, azyn-aýlaq eńbegimniń arqasy.
Biz Táýelsizdigimizdiń 20 jyldyǵyn toılaǵaly otyrmyz. Ol ómirimizdegi aıtýly oqıǵa bolmaq. Onyń shyn mánin jete túsiný úshin ony ótken ómirimizben salystyrýymyz kerek. Kúni keshe biz KSRO deıtin úlken derjavanyń quramynda boldyq. Basqalarmen terezemiz teń boldy desek te, sol Odaqqa kirgen respýblıkalardyń, halyqtardyń, ulttardyń táýelsizdigi, erkindigi, saıası quqyqtary barynsha shekteýli edi. Baılyǵymyz, tabysymyz ortaq qazanǵa quıyldy. Odan alatyn úlesimiz az edi. Kóp nárse, kóp baılyq basqa derjavalarmen áskerı taıtalasqa, jappaı qarýlanýǵa jumsalyp jatty.
Árıne, áleýmettik salada qolymyz jetken jetistikterdi biz umytpaýymyz kerek. Ásirese, bilim berý, densaýlyq saqtaý salalaryndaǵy jetistikter atap aıtýǵa turarlyq. Biraq ár halyqtyń tarıhı armany – táýelsizdikke qoly jetpedi. Eń aldymen osynaý alyp Odaqqa birikken kóp halyqtyń tarıhy burmalandy. Halyqtardyń ómirindegi bel-belester aıtylmady. Tipti olarda elenetindeı tarıh bolmaǵandaı, mádenı-rýhanı baılyq jutań bolǵandaı kórsetildi. Ásirese tilge baılanysty halyqtardyń qasireti kúshti boldy. Úlken Odaqty nyǵaıtý maqsatynda bir tildi meńgerýge basty nazar aýdarylyp, kóptegen halyqtardyń ana tilderi shet qaqpaılandy. Ult tilindegi mektepter kúrt azaıdy. Meniń týǵan qalam Almatyda bir-aq qazaq mektebi qalǵany – sonyń aıqyn kórinisi.
Halyq táýelsizdikti armandady. Ǵasyrlar boıy armandady. Oǵan osy joldaǵy halyqtyń kúresi kýá. Qazaq halqy da osy jolda talaı qan tókti. Arǵysyn bylaı qoıǵanda, sońǵy úsh ǵasyr boıǵy Reseı ımperııasy men keńestik ımperııanyń bodanynda bolǵan kezde, qanshama kóteriliske shyǵyp, azattyq úshin kúresti. Búgingi qol jetken táýelsizdigimiz – sol halyqtyń kúresi men armanynyń nátıjesi.
Qashanda táýelsizdik degende, meniń kóńilimde halyq turady. Keshegi Jeltoqsan oqıǵasy kezinde jastar bas kóterip, erlik kórsetti. Sol jastardyń ózi halyqtyń bir bóligi ekeni óz aldyna, olar halyqtyń arman-múddesin alańǵa alyp shyqty. Bul arman-múdde olardyń boıyna ana sútimen daryǵan. Ondaı arman-múdde ǵasyrlar boıy halyqtyń jadynda qalyptaspasa, jastardyń sondaı erlikke barýy ekitalaı bolar edi.
Tarıhty qashanda halyq jasaıdy. Onyń sol kúsh-jigerin negizgi arnaǵa salatyn tulǵa tabylsa – onyń baqyty. Sonda halyqtyń armany júzege asady. Ol tulǵa – Nursultan Nazarbaev. Olaı deıtinim, eldiń, ulttyń bolmys-bitimindegi joǵaryda aıtylǵan barlyq qasıet, erekshelik Nursultan Ábishulynyń boıynda bar. Biz soǵan qýanamyz, soǵan rıza bolyp, táýbe deımiz.
Halyq degende, halyqtyń qaharmandyǵy degende, eń aldymen meniń oıyma keshegi ekinshi dúnıejúzilik soǵys, bizdińshe Uly Otan soǵysy oralady. Meniń jastyq shaǵym sol soǵystyń ot-jalynyna oranyp ótti. Soǵys bastalysymen-aq óz ótinishimizben maıdanǵa jiberýdi suradyq. Onda men ýnıversıtettiń ekinshi kýrsynda oqıtynmyn. Almatyda jasaqtalǵan 100-shi qazaq brıgadasynyń 90 paıyzy qazaq jastary edi. Men osynyń ózinen-aq qazaq halqynyń otansúıgishtigin, patrıottyq seziminiń kúshtiligin, azattyqty erekshe qasterleıtinin ańǵaramyn.
Sol soǵysta qazaq halqy erekshe qaharmandyq erlik kórsetti. Sovet halqynyń uly erligine aıryqsha úles qosty. Ol jaıynda talaı aıtyldy. Ony álem moıyndaǵan. Sol erligimen de halqymyz táýelsizdik, azattyq úshin aıanbaı kúresetinin dáleldedi. Qazirgi kúnde sol Otan soǵysy, ondaǵy erlik jaıynda ártúrli pikir aıtylyp jatady. Sol soǵys, jeńis jolyndaǵy qantógis kerek pe edi, degen pikirler aıtylady. О́zimizdiń táýelsizdigimizdi shektegen keńestik ımperııany bireýler otan dep qabyldaǵysy joq. Bul ushqary pikirler. Jaqsy ma, jaman ba, ol bizdiń otanymyz boldy. Ony qorǵaý arǵa syn edi. Qazaq halqy aryn taza ustady. Tipti, bir memleketterde bolmaǵandar da jaýǵa qarsy odaqtasyp jatady. Sol jolda qanyn da tógedi. Al qazaq halqy óziniń erjúrektigimen basqalardy moıyndatty. Sol soǵysta men halyqtyń shyn qaharman ekenin kózimmen kórdim. Erlik jeke adamdardyń ǵana úlesi emes, ol jappaı halyqtyq sıpat aldy. Ras, talaılardyń erligi elenbeı qaldy. Bireýler ataqqa ilinbedi, marapattalmady. Jaýdy jeńsek dep barǵandar sol jeńiske ortaq bolǵanyna qanaǵat tutty. Erlikti halyq bolyp jasady.
Tek soǵysta ǵana emes, halyq óziniń qaharmandyǵyn beıbit ómirde de kórsetti. Bul rette men respýblıkamyzda kóptegen alyp qurylystardyń boı kóterip, jańa qalalardyń paıda bolǵanyn aıtpaqpyn. Solardy halyq saldy. Ras, oǵan respýblıkanyń ishinen ǵana emes, syrttan da adamdar kelip, yrysymyzǵa ortaqtasty. Sol alyp qurylystar, sonda ornaǵan qalalar qazir táýelsiz elimizdiń ıgiligine qyzmet etip jatyr.
Halyq táýelsizdikti jan-júregimen ańsady. Al soǵan qoly jetkende, alǵashqy jyldardaǵy alapat qıyndyqqa halyq qaharmandyqpen shydady. Keıingi urpaq bolmasa, dúken sóreleriniń bos turǵanyn, azyq-túliktiń jetimsizdigin, zeınetaqy men jalaqynyń mardymsyzdyǵyn jáne sonyń óziniń ýaqtyly berilmeýin, azyn-aýlaq maldyń barterge aıyrbastalǵanyn jurttyń bári kózimen kórdi. Sondaı jaǵdaı basqa ýaqytta kezikse, halyq oǵan tózbes edi-aý deısiń. Ańsaǵan táýelsizdigine jetken halyq sol táýelsizdiktiń baıandylyǵy úshin qıyndyqtyń bárine tózdi.
Sol qıyndyqtan shyǵýdyń ózi de uly erlikke para-par edi. Sondaı qıyn kezde respýblıka basshylyǵynda Tuńǵysh Prezıdentimiz Nursultan Ábishuly Nazarbaevtaı tulǵanyń bolǵany halqymyzdyń baǵy dep bilemin. Zaman ózgerdi, el de ózgerýge tıis edi, eski tártipke úırengen halyqtyń jańa ómirge beıimdelýi de qıyn boldy.
Nursultan Nazarbaev táýelsizdiktiń úlken múmkindigin bilgirlikpen paıdalandy. Shetelderden ınvestısııa tartty. Halyq óz Prezıdentin qoldady. Qoldaǵanda, Prezıdent ustanǵan baǵytpen, jekeshelendirý baǵytymen júrip, ómirge tez beıimdeldi. Jáne osynaý iste úlken belsendilik kórsetti. Sonyń arqasynda elimizdiń ekonomıkasy qaryshty qadammen ósti. Sol ekonomıka damýynyń bir kórsetkishi ishki jalpy ónimniń ósimi bolsa, ol táýelsizdik jyldarynda 12 ese ósken eken. Mundaı ósim basqa eshbir elde bolmaǵan.
Muny da men halqymyzdyń qaharmandyǵy der edim. Joldy tańdaý bar, sol jolmen júrý bar. Bir el baıaý, bir el shapshań júredi. Men óz elimniń júrisine tántimin, birligine rızamyn. El bolǵan soń, ishinen qyńyr tartatyny da tabylady. Biraq basym halyq el tańdaǵan jolmen kele jatyr. Jáne kóshi túzý.
Men árkez Tájikstan prezıdenti Emomalı Rahmonnyń Nazarbaevtaı basshysy bar halyq baqytty halyq degen sózin eske alamyn. Bizdiń Táýelsizdikke qolymyz jetken kezde el basshylyǵynyń tizginin basqa adam ustaǵanda, qalaı bolar edi degen oı da keledi. Búgingi bıigimizge kóterile alar ma edik, joq pa, kim biledi. Sonda basqa kórshi elderge qaraısyń da, óz elińniń taǵdyryna shúkirshilik etesiń.
Byltyr Nursultan Nazarbaevtyń 70 jyldyǵy qarsańynda «Egemen Qazaqstan» gazetine bergen kólemdi suhbatymda Tuńǵysh Prezıdentimiz týraly oılarymdy ortaǵa saldym. Sonda onyń san-salaly qyzmetin, tyńdyrǵan isterin aıta kelip, ózimshe erekshe baǵalaıtyn úsh jaıǵa keńirek toqtalǵanym bar: «Onyń birinshisi – Saryarqanyń tórinen Astana deıtin ásem qala ornattyq... Ekinshisi – kezinde tarıhtyń tálkegimen jer betine tarydaı shashyrap ketken qandastarymyzdyń tarıhı atamekenine oralýyna barlyq jaǵdaı jasaldy... Úshinshisi – ata-babalarymyzdan aman jetken memlekettik shekaramyzdy barlyq halyqaralyq qujattarǵa saı bekitip aldyq...».
Endi soǵan elimizdiń tarıhyna aıtýly oqıǵa bolyp kiretin taǵy bir jaıdy qosqym keledi. Ol – byltyrǵy jyldyń aıaǵynda Astanada ótken Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymynyń sammıti. Bul álemdik máni bar oqıǵa boldy jáne ol Qazaqstannyń, onyń basshysynyń bastamashyldyǵymen júzege asty. Bul elimizdiń atyn shyǵardy, basshymyzdyń bedelin burynǵydan da kóterdi.
Osynyń barlyǵy da Táýelsizdigimizdiń arqasy. Táýelsizdikke qolymyz jetpese, joǵaryda atalǵan jaılardyń biri de júzege aspas edi. Kim seniń jańa astanańdy qajet eter edi? Oǵan ruqsat ta etpes edi. Álemge shashyraǵan qandastaryńdy jınamaq túgili, bul jaıynda áńgime qozǵasań, ony ultshyldyqqa balap, basyńa bále jabar edi. Shekara týraly sóz aıtqyzar ma edi? Qaıta qajet dese, quıqaly jerińdi kesip alyp, basqaǵa berip jatty. Qarsy tura almadyq. Eýropanyń basyn qosqan sammıt ótkizbek túgili, sol Eýropa Qazaqstan deıtin el baryn, qazaq deıtin halyq baryn da bilmeıtin.
Bizge Táýelsizdiktiń bergeni kóp. Eń aldymen, eńsesi bıik irgeli el boldyq. Bizde jasalyp jatqan iske, halqymyzdyń qaharmandyǵyna álem tamsanyp qaraıtyn bıikke kóterildik. Astanamyz álemdik saıasattyń bir ortalyǵyna aınaldy. Bizge qarap basqalar boı túzeıtin dárejege jettik.
Árıne, ómirde barlyq nárse oıdaǵydaı bola bermeıdi. Keıde bir saladaǵy damýymyzdyń qarqyny kóńilden shyqpaı jatady. Sóıtse de, barymyzdy baǵalaı bilgenimiz de jón shyǵar. Aıtalyq, qazir tilge baılanysty sóz kóp. Kóbine, eshnárse jasalmaı jatqandaı sóıleıtinimiz de bar. Ol jón emes. Sol tilge baılanysty qyrýar is tyndyryldy. Almatynyń qart turǵyny retinde bir mysal aıtaıyn. Burynyraqta qalada qazaqtar sırek edi. Keıde adam toly kólikte bir-eki qandasymyz kezdeser edi. Tipti keıde kópshilik orynda qazaqsha sóz de estimeıtinsiń. Qazir qalada qazaqtar kópshilikke aınaldy. Bir kezde qalada bir ǵana qazaq mektebi bolǵanyn jurt biledi. Qazir 50 mektep bar! Bul sol táýelsizdiktiń arqasynda bolǵan ister. Shúkirshilik etetin jaı.
О́mirimizdiń barlyq salasynda osyndaı jetistigimiz bar. Eń bastysy – ustanǵan baǵytymyz halyqtyń múddesine saı. Erteńimiz búgingiden áldeqaıda jaqsy bolatynyna kópshiliktiń kúmáni joq. Qaharman halqymyz sol jarqyn bolashaǵymyzdyń qamymen ómir súrip jatyr. Men soǵan qýanamyn.
Sultan JIENBAEV, soǵys jáne eńbek ardageri, Almaty qalasynyń qurmetti azamaty.
