Jıyn barysynda ol Elbasy N.Á. Nazarbaevtyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamalyq maqalasyn tilge tıek etip, «Rýhanı jańǵyrý» ótkenimiz ben búginimizge kóz júgirtý, salt-dástúrimizdi túgendeý, tarıhymyz ben mádenıetimizdi dáripteý, ulttyq kodty aıqyndaý ekenin alǵa tartty.
«Týǵan jerge taǵzym» aksııasy aıasynda oblystyń 2 qala, 5 aýdanynda mektep túlekteri mesenattardyń kómegimen týǵan aýyldaryna jalpy somasy 1 mlrd 200 mln teńgege kómek kórsetti. Belgili tulǵalar Shotan men Shoǵy batyrlarǵa arnalǵan halyqaralyq sporttyq týrnırler ótti. «Rýhanı qazyna» kishi baǵdarlamasy boıynsha 2017 jyly 106 mln 340 myń teńgege 70 is-shara belgilenip 11-iske asyryldy. Olardyń qatarynda «Ábish álemi» jýrnal-almanaǵy jaryq kórdi, «Baǵzydan jetken baba saryny», «Ulttyq dastarqannyń erekshe máziri», «Urpaqqa mıras – ulttyq kıim» atty ulttyq salt-dástúrimizdi nasıhattaıtyn tanymdyq sharalar bar. 50 aýyl kitaphanasynda «Ult tamyry – rýhanı qazyna» mádenı-kópshilik sharalar sıklymen birneshe baǵyttaǵy 45 iri is-shara qolǵa alyndy. «Qazaqstannyń kıeli jerleriniń geografııasy» boıynsha jaryq kórgen «Qazaqstannyń jalpyulttyq qasıetti nysandary», «Qazaqstannyń óńirlik qasıetti nysandary» atty respýblıkalyq jınaqqa ólkemizden jalpyulttyq mańyzy bar 15 kıeli nysan jáne jergilikti mańyzy bar 28 kıeli oryn endi. Jyl aıaǵynda óńirdiń damýyna qomaqty kómek kórsetken azamattardy elge tanystyrýǵa, alǵys aıtýǵa baǵyttalǵan oblystyq mesenattar forýmy uıymdastyryldy. «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda oblys boıynsha 11 mlrd teńge qarajat jumsaldy. Sonymen qatar Elbasynyń Jarlyǵymen bekitilgen «Alǵys aıtý kúnine» oraı oblys boıynsha 1 naýryzdan bastap «Asar – Jomart júrek» qaıyrymdylyq aksııasynyń 2-kezeńi ótti. Nátıjesinde 55 mln teńge jınalyp, 6,5 myńǵa jýyq otbasyna kómek kórsetildi. Olardyń qatarynda aýyr syrqatqa shaldyqqan sábıler, balalar úıiniń tárbıelenýshileri, qarttar úıindegi qarııalar, áleýmettik jaǵdaıy tómen otbasylar, jalǵyz basty analar men qamqorshysynan aıyrylǵan balalar bar. Bıyl alǵash ret «Otpan taý – rýhanı-dástúrimizdiń negizi» atty Amal merekesi respýblıkalyq deńgeıde toılandy. Sharada elimizdiń 9 oblysyndaǵy tarıhı-mádenı keshenderi shyraqshylarynyń qatysýymen «birlik» oty jaǵyldy. Máńgilik el ıdeıasyn nasıhattaıtyn ǵylymı, mádenı kópshilik, sporttyq, áleýmettik deńgeıdegi sharalarǵa barlyq aımaqtan arnaıy qonaqtar shaqyrylyp, tamashalady. Aldaǵy jyly halyqaralyq dárejede ótkizý josparlanýda. Otpan tarıhı- mádenı kesheninde qazaqtyń úsh bıine eskertkish ornatyldy. Eskertkishti qoıýdaǵy maqsat – dala bılerin dáriptep, el birligin nasıhattaý», dedi Eraly Toǵjanov.
Sonymen qatar ol «Prezıdenttiń bes áleýmettik bastamasyn» iske asyrý úshin oblys aldyna aýqymdy mindet qoıyp otyrǵanyn jetkizdi.
«О́zderińizge belgili, bıylǵy jyl da el úshin tarıhı oqıǵalarmen bastaldy. Qazaqstandyqtardyń áleýmettik máselelerine sheshim bolǵan biregeı joba – «Prezıdenttiń bes áleýmettik bastamasy» jarııalandy. Biz óz tarapymyzdan bastamany iske asyrýǵa baǵyttalǵan naqty mindetterdi aıqyndadyq. Birinshi bastama – ár otbasyna baspana alýdyń jańa múmkindikterin berý. Memlekettik baǵdarlamalar men jeke ınvestısııalardy tartý nátıjesinde oblysymyzda turǵyn úı salý jáne paıdalanýǵa berý qarqyndy júrýde. О́tken jyldyń ózinde 18 paıyz ósimmen 833 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berilip, 7 myń otbasy baspanaly boldy. 2018 jyldyń jospary – 916 myń sharshy metr turǵyn úıdi paıdalanýǵa berý. Qazirgi tańda oblysymyzda bir turǵynnyń baspanamen qamtylý kórsetkishi – 23 sharshy metr. Prezıdent árbir qazaqstandyqtyń baspanamen qamtylý kórsetkishin 30 sharshy metrge jetkizý mindetin qoıdy. Bul mindetti oryndaý maqsatynda, halyq ósimi, beriletin jer telimderi, jeke qurylys kólemderi eskerile otyryp naqty esepter jasaqtaldy. Esepke sáıkes, turǵyn úıdi paıdalanýǵa berýdiń jyl saıyn 10 paıyz ósimin qamtamasyz ete otyryp biz 2025 jylǵa deıin oblystyń árbir turǵynyn 30 sharshy metr baspanamen qamtıtyn bolamyz. Ipotekalyq nesıeniń qoljetimdiligine baǵyttalǵan «7 – 20 – 25» baǵdarlamasy da úımen qamtý kórsetkishin qamtamasyz etýge zor múmkindikter beredi. Ekinshi bastama – jalaqysy tómen jumysshylardyń eńbekaqysyn kóbeıtý úshin olardyń salyqtyq júktemesin azaıtý. Salystyrmaly túrde tómen jalaqy alatyn qazaqstandyqtardy qoldaý úshin 2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap olardyń salyq júktemesin 10 esege azaıtyp, 1 prosent qana bolady. Bizdiń oblys boıynsha, 250 myń jaldamaly qyzmetkerlerdiń ishinde 22 myńnan astam adam osyndaı tómen jalaqy alady. Salyqtyq júktemesiniń azaıýy arqyly 22 myń qyzmetkerdiń jeke kirisi jylyna orta eseppen barlyǵy 800 mln teńgege kóbeıedi», dedi oblys ákimi.
Aımaq basshysynyń aıtýynsha, úshinshi bastama joǵary bilim alýdyń qoljetimdiligi men sapasyn arttyryp, stýdent jastardyń jataqhanadaǵy jaǵdaıyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan.
«О́tken jyly oblysta 215 grant, onyń ishinde 50 grant óńir ekonomıkasyna qajetti mamandardy daıyndaýǵa bólindi. Sıfrlandyrýdyń engizilýine baılanysty Elbasy aqparattyq tehnologııany meńgergen mamandardy kóbeıtý qajettigin atap kórsetti. Osyǵan baılanysty bıyl taǵy da qosymsha 50 grant jáne tehnıkalyq mamandyqtar boıynsha magıstratýrada oqytýǵa 20 grant bólinedi. Bilim berý salasynda aldymyzda turǵan ózekti máseleniń biri – stýdentterdi jataqhanamen qamtý. Kolledjder boıynsha jataqhanaǵa qajettilik – 1600 oryn. Búgingi tańda Aqtaý jáne Jańaózen qalalarynda 4 jataqhana salý úshin jer telimderi belgilendi. Sh.Esenov atyndaǵy ýnıversıtet úshin de birinshi kezekte 500 oryndyq jataqhana salý qajettiligi bar. Tórtinshi bastama – shaǵyn nesıe berýdi kóbeıtý. Jappaı kásipkerlikti damytý baǵytynda qabyldanǵan tıimdi mehanızm, ol – jeńildikpen shaǵyn nesıe usyný. Elbasy bastamasyn iske asyrý maqsatynda oblysta kásipkerlerge 1 paıyzdyq nesıe usynatyn «Nur kapıtal» baǵdarlamasy iske qosyldy. Baǵdarlama Elbasy tarapynan qoldaý tapty. Búgingi tańda 200-ge jýyq bıznes ótinimder qabyldandy. Ekinshi deńgeıli banktermen kelisimsharttarǵa qol qoıyldy Sonymen qatar «Nátıjeli jumyspen qamtý jáne jappaı kásipkerlikti damytý» baǵdarlamasy boıynsha bıyl 1,8 mlrd teńge shaǵyn nesıe bólý josparlandy. Besinshi bastama – eldi gazben qamtamasyz etýdi jalǵastyrý. Oblysta barlyq eldi mekender gazben qamtyldy (99,8 paıyz). Kún tártibinde tek 8 eldi mekendi gazdandyrý máselesi tur. Olardyń magıstraldy jelilerden qashyq ornalasýyna jáne ekonomıkalyq tıimsizdigine baılanysty, bolashaqta kezeń-kezeńmen «QazTransGazAımaq» kompanııasynyń ınvestısııalyq baǵdarlamalary aıasynda sheshý josparlanǵan. Qazirgi tańda jańadan turǵyn úıler salynatyn jer telimderin gazben qamtý jumystary júrgizilýde. Bul jumystarǵa bıýdjet qarjysynan bólek «QazTransGazAımaq» AQ qarjysy tartylýda. Kompanııa osy jyly Beıneý, Túpqaraǵan, Munaıly aýdandarynda gazdandyrý boıynsha quny 1,2 mlrd teńge bolatyn 9 jobany iske asyrady. Jalpy, óńirimizde eldi mekenderdi gazdandyrý boıynsha ózekti másele joq», dep atap ótti Eraly Toǵjanov.
Raýan QAIDAR,
«Egemen Qazaqstan»
