Ekologııa tazalyǵy – densaýlyq kepili

Búginde Qazaqstanda eko­lo­gııalyq qaýipsizdik ult­tyq qaýipsizdik pen memle­kettik basymdyqtardyń strate­gııa­lyq komponentteriniń biri­ne aınalyp otyr. 

Elimizdiń kóptegen aımaq­taryndaǵy ekologııalyq qıyn jaǵdaı turǵyndardyń den­saýlyǵyna nuqsan keltirip, olardyń túrli aýrýlarǵa shal­dyǵýyna jol ashýda. Sonyń ishinde tehnogendik áserlerdiń kesirinen qurǵaqshylyq týdyrý, topyraqtyń qunaryn joıý, sý resýrstaryn qurtý men las­taý, tabıǵattyń genetıkalyq qoryn azaıtý, ónerkásiptik apattardyń kóbeıýi, radıasııa taralýynyń artýy, qaýipti jáne ýly qaldyqtardyń ósýi – mine, osynyń bári ekolo­gııamyzdy barynsha búl­­dirýde. Máselen, 2017 jylǵy málimet boıynsha, «Qaz­gıdromet» 49 qalany zerttep, onyń segizin barynsha las­tanǵan qala qataryna qosty. Olar  Jitiqara, Atyraý, Bal­qash, Petropavl, Aqtóbe, Qara­ǵandy, Temirtaý jáne О́s­ke­men qalalary.

Búkilálemdik ekol­o­­gı­ıa­lyq forýmnyń 2017 jyl­ǵy qory­tyn­dy esebine qa­ra­ǵanda Qazaq­stan 136 mem­­lekettiń ishinde eko­lo­gııa­sy­nyń taza­lyǵy jóninen 99 oryn alǵan.

Mine, osy jaǵdaılar mem­lekettik organdar tarapynan ekologııalyq máse­lelerge jiti qaraýdy talap etip otyr. Elimizdiń Ekolo­gııalyq kodeksi 2007 jyly qorshaǵan orta sapasynyń maqsatty kórsetkish­terin ázirleýdi ókiletti jáne jer­gilikti atqarý organdaryna júktegen edi. Ony iske asyrýǵa baılanysty 2015 jyly Energetıka mınıstr­liginiń buıryǵy da shyqqan. Biraq bul talaptar qaǵaz jú­zinde ǵana qaldy. Tek Jam­byl, Pavlodar jáne Shyǵys Qazaqstan oblys­tary ǵana kórsetkishterdi ázirledi, qalǵandary bul iske áli kirisken de joq.

Sonymen qatar bizde áli kúnge qorshaǵan orta sapasyn rasıonaldy ádispen anyq­taý boıynsha birtektilen­gen kórsetkishter de belgi­len­be­gen. Ekologııalyq tólemder­diń tıimdiligi de óte tómen. Tabıǵatty búl­­dirýshilerge salynatyn aıyp­pul kóleminiń de yq­paly az.

Biz osy máselelerdi Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaevqa depýtattyq saýalmen joldap, tómendegi usynystardy iske asyrýdy surap otyrmyz:

1. Jergilikti atqarýshy or­gan­­darǵa osy jyldyń aıaǵy­­na deıin qorshaǵan orta sapa­synyń maqsatty kórset­kishterin ázirleýdi tapsyrý;

2. Osy kórsetkishterdiń negi­zinde ókiletti organǵa  eli­mizdiń árbir aımaǵy bo­ıyn­sha qorshaǵan orta sapasyn anyqtaý jáne ony ońaltý sharalaryn qarastyrý týraly tapsyrma berý;

3. Maqsatty kórset­kish­ter­­di normatıvter retin­de qol­daný múmkinshiligin qarastyrý.

Quralaı QAREKEN,

Májilis depýtaty