Syrtqy ister mınıstrleri keńesinde jan-jaqty atap ótildi
Elimiz Syrtqy ister mınıstri Erjan Qazyhanov bastaǵan qazaqstandyq delegasııa Lıtva Respýblıkasynyń astanasy Vılnıýs qalasynda 6-7 jeltoqsan kúnderi ótip jatqan EQYU-ǵa múshe memleketter Syrtqy ister mınıstrleri keńesiniń (SIMK) 18-shi otyrysyna qatysýda.
Bul – Astanadaǵy EQYU Sammıtinen keıingi osy Uıymǵa múshe memleketter Syrtqy ister mınıstrleri keńesiniń birinshi otyrysy. Elordada ótken sammıt barysynda Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymy aımaǵynda birtutas qaýipsizdik keńistigin qurýǵa baǵyttalǵan mindetter qoıylǵan-dy. Al munda sol tujyrymdamanyń bir jyl ishinde qanshalyqty oryndalǵany keńinen sóz boldy.
EQYU-ǵa múshe memleketter SIMK 18-shi otyrysynyń resmı ashylýynda qabyldaýshy eldiń Prezıdenti Dalıa Grıbaýskaıte, EQYU-nyń Is basyndaǵy tóraǵasy – Lıtva Syrtqy ister mınıstri Aýdronıýs Ajýbalıs, EQYU Bas hatshysy Lamberto Zanner jáne EQYU Parlamenttik Assambleıasynyń prezıdenti Petros Eftımıý quttyqtaý sóz sóıledi.
AQSh-tyń Memlekettik hatshysy Hılları Klınton Egıpette parlament saılaýy ádil ótýi qajettigine nazar aýdara otyryp, áıelder quqy men dinı erkindik pen tózimdilik máseleleriniń syrt qalmaýy qajettigin basa aıtty. Jerorta teńizi aımaǵy men EQYU arasyndaǵy áriptestik artyp keledi. Osy rette AQSh Memlekettik hatshysy Aýǵanstan máselesi boıynsha Bonn konferensııasy qorytyndysyn qoldaýǵa shaqyrdy. Aýǵan máselesin ońtaıly sheshýde Ortalyq Azııa elderiniń erekshe ról atqaratyndyǵy da nazardan tys qalǵan joq.
Reseı Federasııasynyń Syrtqy ister mınıstri Sergeı Lavrov sóz alyp, birqatar naqty usynystaryn ortaǵa saldy. Reseı ózi tarapynan Uıymnyń quqyqtyq negizin, onyń qurylymdary jumysynyń tıimdiligin arttyrýdy qalaıtynyn bildirdi. EQYU men UQShU arasyndaǵy yntymaqtastyqty sońǵysynyń jobalary negizinde kúsheıtýdi kózdeı otyryp, qazirgi zaman qaýipterine jaýap beretindeı uıymǵa aınaldyrý ýaqyt talaby ekenin atap kórsetti.
Qazaqstan syrtqy saıasat vedomstvosynyń basshysy E.Qazyhanov óz kezeginde EQYU Astanadaǵy Sammıtiniń ótkizilýi jáne onda qabyldanǵan qorytyndy qujattyń 2011 jyl úshin mańyzdy bolǵandyǵyna erekshe toqtaldy. Astanada Eýrazııalyq jáne Eýroatlantıkalyq qaýipsizdiktiń bólinbestigi men ujymdasýyn qamtamasyz etýde birlese áreket etý mindetterin ár el óz moıyndaryna alǵan edi. Sondaı-aq barlyq aýyrtpalyqqa qaramaı, ústimizdegi jyly oryn alǵan oqıǵalar EQYU-nyń senimdi nyǵaıtý men qoldaýda, ashyq únqatysýǵa yqpal etýde aıryqsha forým ekendigin kórsetip otyr. Qaýipsizdik forýmynyń tóraǵasy retinde elimiz Astana Deklarasııasyna sáıkes Vena qujatynyń jańarǵan nusqasy ázirlenýine erekshe úles qosty. 1999 jyldan bastap atalǵan qujattyń jańartylmaǵandyǵyn eskersek, bul ózgerister mańyzdy ekendigine kóz jetkizý qıyn emes, dedi E.Qazyhanov.
Elimiz adam quqy men negizgi bostandyǵyn saqtaýdaǵy mindetterdi oryndaýdy da qýattaıdy, dep jalǵady sózin Qazaqstan syrtqy saıasat vedomstvosynyń basshysy. Bul baǵytta kóptegen sharalar júzege asty jáne alda atqarar mindetter de az emes. Elimiz, sonymen qatar, múshe memleketterdi HHI ǵasyr úshin tózbeýshilik kórinisterine qarsy kúres jónindegi strategııalyq qujatty ázirleýge shaqyrady. Azııalyq áriptestermen yntymaqtastyq jónindegi baılanys tobynyń tóraǵasy retinde Qazaqstan ortaq qaýipsizdik máselesinde eýrazııalyq ólshemderdi ilgeriletýge kúsh salatyn bolady. Osy oraıda Astana Mońǵolııanyń EQYU-ǵa múshe memleket mártebesin alý úshin resmı tapsyrysyn qoldaıdy.
Aýǵanstandaǵy ahýalǵa qatysty aıtqanda, elimiz osy óńirden sheteldik áskerılerdiń shyǵarylyp, qaýipsizdikti qamtamasyz etýdi aýǵandyq bılikke tapsyrý qajet dep sanaıdy. Sonymen qatar, Qazaqstan Shveısarııanyń 2014 jyly, Serbııanyń 2015 jyly EQYU-ǵa tóraǵalyqqa tapsyrystaryna qoldaý bildiredi, dedi E.Qazyhanov. Onyń paıymynsha, bolashaq tóraǵalar týraly sheshimniń ýaqtyly qabyldanýy alǵa qoıylǵan mindetter sabaqtastyǵyn qamtamasyz etýi tıis. Kóptegen kúndelikti irgeli aýyrtpalyqtar men problemalar EQYU-nyń quqyqtyq mártebesiniń bolmaýynan oryn alýda. Osy turǵydan kelgende, Qazaqstan EQYU Úshtiginen ketkenimen, aldaǵy tóraǵalar – Irlandııa men Ýkraınaǵa osy máselelerdi sheshýde qoldaý kórsetýge daıyn.
Keńes otyrysy aıasynda E.Qazyhanov birqatar kezdesýler ótkizdi. Sonyń biri AQSh Memlekettik hatshysy H.Klıntonmen boldy. Onyń barysynda eki el arasyndaǵy strategııalyq áriptestikti damytýdyń perspektıvalary men jaǵdaıy, órkenıetter únqatysýyn damytý, aımaqtaǵy, sonyń ishinde qaýipsizdik salasyndaǵy turaqtylyqty nyǵaıtý máseleleri talqylandy. Sondaı-aq kezdesýde eki el arasynda dıplomatııalyq qarym-qatynas ornaǵannan keıingi yntymaqtastyq barysynda úlken qadamdar jasalǵany erekshe atap ótildi. Osy rette AQSh Memlekettik hatshysy elimizdiń Aýǵanstandaǵy halyqaralyq koalısııaǵa qoldaýyn jáne Shyǵys-Batys, Soltústik-Ońtústik beldeýi jónindegi ózara yqpaldastyqty baılanystyrýshy retindegi aımaqtyq ıntegrasııany jyljytýdaǵy rólin ataı kelip, óziniń rızashylyǵyn jetkizdi.
Sondaı-aq H.Klınton Aýǵanstan jónindegi halyqaralyq baılanys tobynyń otyrysyn Astanada ótkizý, 1000 aýǵandyqqa bilim berý baǵdarlamasyn júzege asyrý sııaqty elimizdiń kóptegen bastamalaryn qoldaıtyndyǵymen bólisti. Sonymen qatar, H.Klınton AQSh-tyń Batys pen ıslam álemi elderi arasyndaǵy únqatysýdy nyǵaıtý jónindegi Islam Yntymaqtastyǵy Uıymyna tóraǵa retindegi Qazaqstanmen tyǵyz ózara yqpaldastyqqa múddeli ekenin de baıqatty. Áńgime barysynda taraptar Astana men Semeıde ótken «Iаdrosyz álem» halyqaralyq forýmynyń mańyzyn erekshe ataı otyryp, Qazaqstan men AQSh-tyń ıadrolyq qarýsyzdaný men taratpaý salasyndaǵy kóp jylǵy tıimdi yntymaqtastyǵyna erekshe toqtaldy. Osy saladaǵy mańyzdy oqıǵa retinde Seýlde 2012 jylǵy naýryzǵa josparlanyp otyrǵan Iаdrolyq qaýipsizdik jónindegi ekinshi sammıtke AQSh Prezıdenti B.Obamanyń shaqyrtýyna oraı Prezıdent N.Nazarbaevtyń qatysýy múmkindigin atap ótýge bolady.
EQYU-nyń Demokratııalyq ınstıtýttar jáne adam quqy jónindegi bıýrosynyń dırektory Iаnosh Lenarchıchpen bolǵan kezdesýde Qazaqstandaǵy demokratııalyq qurylymnyń ary qaraıǵy damý áleýeti talqyǵa tústi. Iа.Lenarchıch Qazaqstannyń EQYU-ǵa tóraǵalyǵy men Astana Sammıtin ótkizýdegi tabysty qadamyn joǵary baǵalady jáne qaýipsizdikti nyǵaıtý men yntymaqtastyq salasyna qosqan úlesin erekshe atady. Áńgime barysynda aldaǵy Qazaqstan Parlamenti Májilisiniń saılaýyna qatysty oılar da ortaǵa salyndy. Osy oraıda Iа.Lenarchıch EQYU/DIAQB qysqa jáne uzaq merzimdi baıqaýshylaryn 2010 jylǵa deıin Uıymnyń BAQ bostandyǵy máseleleri jónindegi ókili qyzmetin atqarǵan Mıklosh Harashtı bastap baratynynan da habardar etti.
Al EQYU-nyń BAQ jónindegi qazirgi tóraıymy bolyp tabylatyn Dýnıa Mııatovıchpen kezdesý barysynda Qazaqstan tarapyna elimizdiń ókilge kórsetken qoldaýy úshin rızashylyq bildirildi. Sonymen qatar, D.Mııatovıchtiń Qazaqstanǵa jasaıtyn sapary barysy, taraptardyń ary qaraıǵy tyǵyz ózara yqpaldastyqqa umtylystary áńgime ózegine arqaý boldy.
Asqar TURAPBAIULY, «Egemen Qazaqstan» – Vılnıýsten.
Elimiz Syrtqy ister mınıstri Erjan Qazyhanov bastaǵan qazaqstandyq delegasııa Lıtva Respýblıkasynyń astanasy Vılnıýs qalasynda 6-7 jeltoqsan kúnderi ótip jatqan EQYU-ǵa múshe memleketter Syrtqy ister mınıstrleri keńesiniń (SIMK) 18-shi otyrysyna qatysýda.
Bul – Astanadaǵy EQYU Sammıtinen keıingi osy Uıymǵa múshe memleketter Syrtqy ister mınıstrleri keńesiniń birinshi otyrysy. Elordada ótken sammıt barysynda Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymy aımaǵynda birtutas qaýipsizdik keńistigin qurýǵa baǵyttalǵan mindetter qoıylǵan-dy. Al munda sol tujyrymdamanyń bir jyl ishinde qanshalyqty oryndalǵany keńinen sóz boldy.
EQYU-ǵa múshe memleketter SIMK 18-shi otyrysynyń resmı ashylýynda qabyldaýshy eldiń Prezıdenti Dalıa Grıbaýskaıte, EQYU-nyń Is basyndaǵy tóraǵasy – Lıtva Syrtqy ister mınıstri Aýdronıýs Ajýbalıs, EQYU Bas hatshysy Lamberto Zanner jáne EQYU Parlamenttik Assambleıasynyń prezıdenti Petros Eftımıý quttyqtaý sóz sóıledi.
AQSh-tyń Memlekettik hatshysy Hılları Klınton Egıpette parlament saılaýy ádil ótýi qajettigine nazar aýdara otyryp, áıelder quqy men dinı erkindik pen tózimdilik máseleleriniń syrt qalmaýy qajettigin basa aıtty. Jerorta teńizi aımaǵy men EQYU arasyndaǵy áriptestik artyp keledi. Osy rette AQSh Memlekettik hatshysy Aýǵanstan máselesi boıynsha Bonn konferensııasy qorytyndysyn qoldaýǵa shaqyrdy. Aýǵan máselesin ońtaıly sheshýde Ortalyq Azııa elderiniń erekshe ról atqaratyndyǵy da nazardan tys qalǵan joq.
Reseı Federasııasynyń Syrtqy ister mınıstri Sergeı Lavrov sóz alyp, birqatar naqty usynystaryn ortaǵa saldy. Reseı ózi tarapynan Uıymnyń quqyqtyq negizin, onyń qurylymdary jumysynyń tıimdiligin arttyrýdy qalaıtynyn bildirdi. EQYU men UQShU arasyndaǵy yntymaqtastyqty sońǵysynyń jobalary negizinde kúsheıtýdi kózdeı otyryp, qazirgi zaman qaýipterine jaýap beretindeı uıymǵa aınaldyrý ýaqyt talaby ekenin atap kórsetti.
Qazaqstan syrtqy saıasat vedomstvosynyń basshysy E.Qazyhanov óz kezeginde EQYU Astanadaǵy Sammıtiniń ótkizilýi jáne onda qabyldanǵan qorytyndy qujattyń 2011 jyl úshin mańyzdy bolǵandyǵyna erekshe toqtaldy. Astanada Eýrazııalyq jáne Eýroatlantıkalyq qaýipsizdiktiń bólinbestigi men ujymdasýyn qamtamasyz etýde birlese áreket etý mindetterin ár el óz moıyndaryna alǵan edi. Sondaı-aq barlyq aýyrtpalyqqa qaramaı, ústimizdegi jyly oryn alǵan oqıǵalar EQYU-nyń senimdi nyǵaıtý men qoldaýda, ashyq únqatysýǵa yqpal etýde aıryqsha forým ekendigin kórsetip otyr. Qaýipsizdik forýmynyń tóraǵasy retinde elimiz Astana Deklarasııasyna sáıkes Vena qujatynyń jańarǵan nusqasy ázirlenýine erekshe úles qosty. 1999 jyldan bastap atalǵan qujattyń jańartylmaǵandyǵyn eskersek, bul ózgerister mańyzdy ekendigine kóz jetkizý qıyn emes, dedi E.Qazyhanov.
Elimiz adam quqy men negizgi bostandyǵyn saqtaýdaǵy mindetterdi oryndaýdy da qýattaıdy, dep jalǵady sózin Qazaqstan syrtqy saıasat vedomstvosynyń basshysy. Bul baǵytta kóptegen sharalar júzege asty jáne alda atqarar mindetter de az emes. Elimiz, sonymen qatar, múshe memleketterdi HHI ǵasyr úshin tózbeýshilik kórinisterine qarsy kúres jónindegi strategııalyq qujatty ázirleýge shaqyrady. Azııalyq áriptestermen yntymaqtastyq jónindegi baılanys tobynyń tóraǵasy retinde Qazaqstan ortaq qaýipsizdik máselesinde eýrazııalyq ólshemderdi ilgeriletýge kúsh salatyn bolady. Osy oraıda Astana Mońǵolııanyń EQYU-ǵa múshe memleket mártebesin alý úshin resmı tapsyrysyn qoldaıdy.
Aýǵanstandaǵy ahýalǵa qatysty aıtqanda, elimiz osy óńirden sheteldik áskerılerdiń shyǵarylyp, qaýipsizdikti qamtamasyz etýdi aýǵandyq bılikke tapsyrý qajet dep sanaıdy. Sonymen qatar, Qazaqstan Shveısarııanyń 2014 jyly, Serbııanyń 2015 jyly EQYU-ǵa tóraǵalyqqa tapsyrystaryna qoldaý bildiredi, dedi E.Qazyhanov. Onyń paıymynsha, bolashaq tóraǵalar týraly sheshimniń ýaqtyly qabyldanýy alǵa qoıylǵan mindetter sabaqtastyǵyn qamtamasyz etýi tıis. Kóptegen kúndelikti irgeli aýyrtpalyqtar men problemalar EQYU-nyń quqyqtyq mártebesiniń bolmaýynan oryn alýda. Osy turǵydan kelgende, Qazaqstan EQYU Úshtiginen ketkenimen, aldaǵy tóraǵalar – Irlandııa men Ýkraınaǵa osy máselelerdi sheshýde qoldaý kórsetýge daıyn.
Keńes otyrysy aıasynda E.Qazyhanov birqatar kezdesýler ótkizdi. Sonyń biri AQSh Memlekettik hatshysy H.Klıntonmen boldy. Onyń barysynda eki el arasyndaǵy strategııalyq áriptestikti damytýdyń perspektıvalary men jaǵdaıy, órkenıetter únqatysýyn damytý, aımaqtaǵy, sonyń ishinde qaýipsizdik salasyndaǵy turaqtylyqty nyǵaıtý máseleleri talqylandy. Sondaı-aq kezdesýde eki el arasynda dıplomatııalyq qarym-qatynas ornaǵannan keıingi yntymaqtastyq barysynda úlken qadamdar jasalǵany erekshe atap ótildi. Osy rette AQSh Memlekettik hatshysy elimizdiń Aýǵanstandaǵy halyqaralyq koalısııaǵa qoldaýyn jáne Shyǵys-Batys, Soltústik-Ońtústik beldeýi jónindegi ózara yqpaldastyqty baılanystyrýshy retindegi aımaqtyq ıntegrasııany jyljytýdaǵy rólin ataı kelip, óziniń rızashylyǵyn jetkizdi.
Sondaı-aq H.Klınton Aýǵanstan jónindegi halyqaralyq baılanys tobynyń otyrysyn Astanada ótkizý, 1000 aýǵandyqqa bilim berý baǵdarlamasyn júzege asyrý sııaqty elimizdiń kóptegen bastamalaryn qoldaıtyndyǵymen bólisti. Sonymen qatar, H.Klınton AQSh-tyń Batys pen ıslam álemi elderi arasyndaǵy únqatysýdy nyǵaıtý jónindegi Islam Yntymaqtastyǵy Uıymyna tóraǵa retindegi Qazaqstanmen tyǵyz ózara yqpaldastyqqa múddeli ekenin de baıqatty. Áńgime barysynda taraptar Astana men Semeıde ótken «Iаdrosyz álem» halyqaralyq forýmynyń mańyzyn erekshe ataı otyryp, Qazaqstan men AQSh-tyń ıadrolyq qarýsyzdaný men taratpaý salasyndaǵy kóp jylǵy tıimdi yntymaqtastyǵyna erekshe toqtaldy. Osy saladaǵy mańyzdy oqıǵa retinde Seýlde 2012 jylǵy naýryzǵa josparlanyp otyrǵan Iаdrolyq qaýipsizdik jónindegi ekinshi sammıtke AQSh Prezıdenti B.Obamanyń shaqyrtýyna oraı Prezıdent N.Nazarbaevtyń qatysýy múmkindigin atap ótýge bolady.
EQYU-nyń Demokratııalyq ınstıtýttar jáne adam quqy jónindegi bıýrosynyń dırektory Iаnosh Lenarchıchpen bolǵan kezdesýde Qazaqstandaǵy demokratııalyq qurylymnyń ary qaraıǵy damý áleýeti talqyǵa tústi. Iа.Lenarchıch Qazaqstannyń EQYU-ǵa tóraǵalyǵy men Astana Sammıtin ótkizýdegi tabysty qadamyn joǵary baǵalady jáne qaýipsizdikti nyǵaıtý men yntymaqtastyq salasyna qosqan úlesin erekshe atady. Áńgime barysynda aldaǵy Qazaqstan Parlamenti Májilisiniń saılaýyna qatysty oılar da ortaǵa salyndy. Osy oraıda Iа.Lenarchıch EQYU/DIAQB qysqa jáne uzaq merzimdi baıqaýshylaryn 2010 jylǵa deıin Uıymnyń BAQ bostandyǵy máseleleri jónindegi ókili qyzmetin atqarǵan Mıklosh Harashtı bastap baratynynan da habardar etti.
Al EQYU-nyń BAQ jónindegi qazirgi tóraıymy bolyp tabylatyn Dýnıa Mııatovıchpen kezdesý barysynda Qazaqstan tarapyna elimizdiń ókilge kórsetken qoldaýy úshin rızashylyq bildirildi. Sonymen qatar, D.Mııatovıchtiń Qazaqstanǵa jasaıtyn sapary barysy, taraptardyń ary qaraıǵy tyǵyz ózara yqpaldastyqqa umtylystary áńgime ózegine arqaý boldy.
Asqar TURAPBAIULY, «Egemen Qazaqstan» – Vılnıýsten.
