Qazaqstan • 16 Mamyr, 2018

Ekonomıkanyń barlyq salalaryn qatar damytý kózdeledi

330 ret
kórsetildi
8 mın
oqý úshin

Keshe Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaevtyń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda 2018 jyldyń alǵashqy 4 aıyndaǵy eldegi áleýmettik-ekonomıkalyq damý jáne respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylý qorytyndysy, tórtinshi deńgeıdegi bıýdjet pen jergilikti ózin-ózi basqarýdyń kommýnaldyq menshigin engizý barysy,  2017-2018 jyldarǵy jylý berý maýsymynyń qorytyndysy jáne aldaǵy jylý berý maýsymyna daıyndyq máseleleri talqylandy.

Ekonomıkanyń barlyq salalaryn qatar damytý kózdeledi

Ekonomıkalyq ósim baıqalady

Ulttyq ekonomıka mınıstri Tımýr Súleımenovtiń baıandamasynda aǵymdaǵy jyldyń birinshi toqsanynda elimizdiń ishki jalpy óniminiń ósimi − 3,8 paıyzdy qurap otyrǵanyn aıtyp, eldegi ekonomıkalyq ahýaldyń turaqty ekenin jetkizdi. Turaqtylyqty qamtamasyz etip otyrǵan ın­flıa­sııalyq qysymnyń tómendeýi men ınvestısııalyq belsendiliktiń artýy. Inflıasııa jyl basynan beri 2,2 paıyzdy qurap, ót­ken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 0,5 paıyzǵa tómendegeni anyqtalyp otyr. Al jyldyq ınflıasııa 6,5 paıyzdyq deńgeıinde saqtalady degen senim bar. Soǵan qaramastan elde ósimi keri ketip otyrǵan salalar da anyqtalyp otyr. Ásirese qurylys jáne metallýrgııa salasynda ósim ótken jylmen salystyrǵanda tómen. Mysaly, Ulttyq ekonomıka mınıstrligi Statıstıka komıteti keltirgen málimet boıynsha, óńdelmegen jáne jartylaı óńdelgen kú­mis­tiń nemese untaq túrindegi óndirister kólemi 334 194 kılony quraǵan, bul − aldyńǵy jyldaǵy kór­setkishpen salystyrǵanda 6,5 paıyzǵa tómen bolyp otyr.

Sonymen qatar T.Súleımenov jyldyń birinshi toqsanynda eldiń halyqaralyq rezervteri 1,8 paıyzǵa artyp, 90,7 mlrd AQSh dollaryna deıin ulǵaıǵanyn, altyn-valıýta rezervteri 3,4 paıyzǵa óskenin, Ulttyq qordyń aktıvteri 0,9 paıyzǵa artyp otyrǵanyn jetkizdi.

Jyl basynan beri Qazaq­stan­daǵy syrtqy saýda aınalymy da artyp, 24,3 paıyzǵa ósim kór­setip otyr. Bul nátıjeni Ult­tyq ekonomıka mınıstri atal­ǵan salasyndaǵy iskerlik bel­sendilikpen baılanystyryp, el eksportynyń 27 paıyzǵa ós­kenin syrtqy naryqtaǵy jaǵdaıdyń jaqsara bastaýymen sabaqtastyrdy. Syrtqa shy­ǵa­rylǵan shıkizattyq emes taýar­lardyń ósimi 11,2 paıyzdy qu­rap otyr. Bul rette ımport kólemi de 19,4 paıyzǵa art­qan. Sonymen qatar mınıstr eńbek naryǵynda turaqtylyq saq­talyp otyrǵanyn, aǵymdaǵy jyl­dyń basynan 134,8 myń adam jumysqa ornalastyrylǵanyn aıtty.

«Aǵymdaǵy jylǵy sáýirde ju­myssyzdyq deńgeıi ózgerissiz qaldy jáne 4,9 paıyzdy qurady. Aıtarlyqtaı uzaq merzimnen keıin, ústimizdegi jyldyń basynan bastap naqty eńbekaqynyń ósýi baıqalady. Ol 1,2 paıyzdy qurady. Qańtar-sáýirde ortasha aılyq eńbekaqy 152,3 myń teńge boldy», dedi T. Súleımenov.

Jıynda sóz alǵan Energe­tıka mınıstri Qanat Bozymbaev aǵymdaǵy jyldyń 4 aıynda Qazaqstanda gaz óndirý kóle­mi 18,7 mlrd tekshe metrdi qura­ǵanyn málimdedi. Onyń aıtýyn­sha, gaz óndirý kólemi 18,7 mlrd tekshe metrdi qurap, ótken jyldyń sáıkes kezeńine qara­ǵanda 6 paıyzǵa ósim kórsetken. Al gaz eksportynyń kólemi 6,7 mlrd tekshe metrdi qurady. Bul byltyrǵy sáıkes kezeńmen salystyrǵanda 24,1 paıyzǵa joǵary. Osy jyldyń 4 aıynyń ishinde suıytylǵan gaz óndirisi 1,24 mln tonnany qurady. Iаǵnı, ótken jyldyń sáıkes kezeńine qaraǵanda 3,5 paıyzǵa artyq.

Aıta keterligi, aǵymdaǵy jyldyń 4 aıynyń ishinde otyn-energetıka salasy boıynsha oń kórsetkishter dınamıkasy jalǵasyn taýyp otyr. Munaı jáne kondensat óndirý kólemi 29,9 mln tonnany qurady. Iаǵnı, 2017 jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 6 paıyzǵa ósim kórsetken. Sonyń ishinde mınıstrdiń dereginshe, úsh iri joba boıynsha munaı óndirý kólemi 17,9 mln tonnany  quraǵan. Atap aıtar bolsaq, Qa­shaǵanda – 3,8 mln, Teńizde – 9,9 mln, Qarashyǵanaqta 4,2 mln tonna munaı óndirildi. Al, munaı eksporty kólemi 24,1 mln tonnany qurady. Bul 2017 jyldyń sáıkes  kezeńine qaraǵanda 4,3 paıyzǵa artyq.

Sonymen birge ýrannyń álem­dik naryqtaǵy baǵasynyń tómen­deýine baılanysty sura­nys kemip, jyldyń birinshi toqsa­nynda nebári 7 137 tonna ýran óndirilgen. Sol sııaqty kómir óndirý kólemi 36,8 mln tonnany qurap, ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 3 paıyzǵa artqan. Ishki naryqqa 26,8 mln tonna kómir jetkizilgeni jáne 8,6 mln tonna eksportqa shyǵarylǵany anyqtalyp otyr. Osy aqparattan keıin Premer-Mınıstr B.Saǵyntaev ortalyq jáne jergilikti atqarýshy or­gan­darǵa aldaǵy ýaqytta kómir tapshylyǵyn boldyrmaýdy qatań tapsyrdy.

Jylytý maýsymyna daıyndyq – erte bastan

Investısııalar jáne damý mınıstri Jeńis Qasymbek aldaǵy 2018-2019 jyldary jylytý maýsymyna ýaqytynda jáne sapaly daıyndalý maq­sat­ynda Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń jylytý maý­symyna daıyndyq jónin­degi jumys josparyn bekit­kenin atap kórsetti.

Josparǵa sáıkes oblystardyń, Astana jáne Almaty qalalarynyń ákimdik­terine 2018 jyldyń 1 qyrkúıe­gine deıin bilim berý nysan­darynyń 100 paıyz daıyndyǵyn, 2018 jyldyń 15 qazanyna deıin barlyq kommýnaldyq sha­rýa­shylyq, áleýmettik sala ny­sandarynyń, turǵyn úıler­diń daıyndyǵyn aıaqtap, avtonomdy qazandyqtardy otyn­nyń normatıvtik qorymen qamtamasyz etýi qajet ekenin jetkizdi. Mınıstrdiń baıandamasynan keıin Úkimet basshysy B.Saǵyntaev jylytý kezeńiniń turaqty ótkenin, endi aldaǵy kúzgi, qysqy kezeńderge ortalyq jáne jergilikti atqarýshy organdar daıyndyqty erte bas­tap, qamdanýy kerektigin aıtty. Sonymen qatar Energetıka, Investısııalar jáne damý mınıstrlikterine jylytý kezeńine daıyndyqtardy oryndaý barysyna monıtorıng júrgizýdi tapsyrdy. О́z keze­ginde ákimder jylýmen, energııa­men jabdyqtaýdyń, kommý­naldyq sektor men áleýmettik sala­nyń barlyq nysandaryna josparlanǵan jóndeý jumys­taryn qamtamasyz etýi tıis ekenin shegelep aıtty.

Barlyq óńir qamtýy tıis derbes bıýdjet

«100 naqty qadam» Ult jos­parynyń 98-qadamy aıasynda aýdandyq mańyzy bar qala, aýyl, kent, aýyldyq okrýg deń­geıinde jergilikti ózin-ózi basqarýdyń derbes bıýdjeti men kommýnaldyq menshigin engizýdi kózdeıtin jergilikti ózin-ózi bas­qarýdy damytý máseleleri boıynsha zań qabyldandy. Osyǵan oraı elimizde 2020 jyldyń 1 qańtarynan bastap barlyq jerde jergilikti ózin-ózi basqarýdyń der­bes bıýdjeti engizilmek. Osy jaıynda keńirek baıandaǵan Ult­tyq ekonomıka mınıstri T.Sú­leımenov keltirgen aqparat boıynsha jergilikti ózin-ózi basqarý bıýdjeti 2018 jylǵy 1 qańtardan bastap halyq sany 2 myń adamnan asatyn 1062 aýyldyq okrýgte engizilgen, al keler eki jylda bul júıe Qazaqstannyń barlyq óńirlerin qamtymaq.

Mınıstrdiń aıtýynsha, der­bes bıýdjetti engizý aýyldyq okrýg­terdiń qarjylyq múmkin­dik­terin keńeıtýge jáne salyq­tar­dy tikeleı óz bıýdjetine alýy arqyly jergilikti mańyzy bar má­selelerdi sheshýde jergilikti ózin-ózi basqarýdyń rólin kúsheı­týge múmkindik berdi. Bıylǵy jyl­ǵy jergilikti ózin-ózi basqa­rý bıýdjetter kiristeriniń jospary 113,8 mlrd teńgeni quramaq.

Úkimet basshysy B.Saǵyntaev Ulttyq ekonomıka mınıstrligine jergilikti ózin-ózi basqarý máse­lesine turaqty monıto­rıng pen taldaý júrgizýdi júk­tep, sonymen qatar Qarjy mınıs­trligi aýyldyq okrýgter bıýd­jetiniń aqparattyq júıelerde tolyqqandy jumys isteýin qam­tamasyz etý boıynsha barlyq daıyn­dyq is-sharalaryn aıaqtaýy qajettigin basa aıtty. Aýyl turǵyndaryna keıbir qyzmet­terdi jeńildik sharttarymen resimdeýge múmkindik berý qajet­tigi jaıynda aıtylǵan usynys­tyń oryndy ekenin jetkizip, máseleniń jiti qadaǵalaýda bolatynyn aıtty.

Erkejan AITQAZY,

«Egemen Qazaqstan»

Sońǵy jańalyqtar

Adam quqyǵy – basty nazarda

Ata zań • Búgin, 15:35

Sot ákimdikke arnaıy ótinish jasady

Aımaqtar • Búgin, 13:39