Qazaq estradasynyń bir belesi

Múm­­kin bul oı-pikirlerdi túbe­geı­­li joqqa shyǵarýdyń da jóni bola qoımas. Degenmen hal­qy­myz­dyń o bastaǵy án men kúı mu­ralary qatarynda ta­bı­ǵatynan estradalyq áýen­der­ge suranyp turǵan dúnıeler de jetkilikti ekenin aıtqan jón.

Munyń ózi estradalyq janrdyń eń basty shıkizaty. Osy arqyly atalmysh janrdyń múmkindigin baıyta túsip, onyń zamanaýı klassıkalyq úlgilerin paıdalanýǵa bolady. Qazir bul baǵyt oń jolǵa túsip keledi. Osy oraıda belgili bir jetistikter men ná­tıjeler de bar. Bir sózben aıt­qanda, búgingi qazaq estradasy ósý jáne órleý ústinde. Buǵan tolyq negiz bar deıdi belgili óner sheberi, ánshi-kompozıtor, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Donedil Qajymov.

Áıtse de, taǵy bir ónerdiń óz ókili, án­shi-kompozıtor, Qazaqstannyń eń­bek sińirgen qaıratkeri Gúlnár Dáý­ke­novanyń pikirinshe, búgingi qazaq estradasynyń tóńireginde sheshilmeı ke­le jatqan túıinder de jetkilikti. Sonyń basty sebepteriniń biri estrada ánderine laıyqtalǵan, onyń búgingi talaptary men ólshemderine jaýap bere alatyn repertýarlyq dú­nıe­lerdiń jutańdyǵy. Shóp te óleń, shóń­ge de óleń degen ústirt kózqaras es­trada tabıǵatyna sáıkespeıdi.

Qazirgi kezde budan tıisti qory­tyn­dy shyǵaryldy dep aıtýǵa da aýyz ba­ra bermeıdi. Bul estradalyq án­der­diń bitim-bolmysyna múldem kere­ǵar. Onyń jaratylysyn jarqyratyp jet­­­kizýdiń ornyna tuqyrtyp, tun­shyq­­tyratyn, óresin kemitetin ja­ıt. En­deshe darynsyz, qýys keýde kom­po­zıtorsymaqtardyń bir qaı­na­ýy ishin­de dúmbilez dúnıelerdiń re­per­týarlyq keńesten ótip ketý kó­ri­nis­te­rine tosqaýyl qoıǵan jón. Aldaǵy ýaqytta óresi bıik, áýezdi ánderdi sa­raptaı bilsek, qazaq estradasynyń kór­­kemdik deńgeıi men mazmuny te­reń­deı túser edi dep tujyrymdady óz oıyn belgili sahna sheberi.

Búgingi qazaq estradasynyń jaı-kúıi týraly áńgime qozǵaǵan kezde onyń janr­lyq ereksheligi otanshyldyq jáne patrıottyq baǵyttaǵy ánder ta­bı­ǵatymen tyǵyz ushtasa alatynyn aıtý paryz. Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev belgilep bergen «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasynda týǵan jerge degen mahabbaty tutastaı elge degen bıik te asqaq otanshyldyq sezimge ulastyra bilý qajettiligi aıtyldy.

Árıne mundaı sátte tańdaý múm­kindiginiń barynsha keń bolǵany, re­per­týarǵa engizetin shyǵarmalar eli­mizdiń aldynda turǵan asqaq mu­rat­tar men múddelerdi pash ete bil­geni jón. Sonymen birge jas mem­le­ketimizdiń buǵan deıin jetken je­tis­tikteri men bıikteri de umyt qal­maǵany abzal. О́kinishke qaraı, táý­el­sizdikke qol jetkizgennen keıingi ýaqyttyń ishinde eli­miz­degi estradalyq ánder­di oryn­daý­­shylardyń arasynda baı­­qaý, festıvalder az ótki­zil­­gen. Osy kereǵar jaıt jas daryn­dardyń arasyndaǵy báse­ke­­les­tiktiń tómendeýine ári shynaıy shy­­ǵarmashylyq baılanystardyń ál­si­reýine ákelip soqtyrǵandaı áser qaldyrady. Mundaı jaǵdaıda júı­rik­tiń delebesi qyza qoımaıtyny da, qoza qoımaıtyny da beseneden belgili.

Osy olqylyqtyń ornyn Ba­tys Qazaqstan oblysyndaǵy Kaz­ta­lov aýdanynyń ortalyǵynda ótkiz­il­gen «Qyzǵaldaq-kóktem» atty I halyqaralyq án baıqaýy tolyqtyra alady deı alamyz. Bul rette baıqaý kúnderinde atalǵan aýdannyń áki­mi Abat Shynybekovtiń ulttyq óne­ri­mizdiń janashyry, uıymdastyrý qa­rym-qabileti men parasat-paıymy bı­ik basshy ekendigi jóninde kóptegen oń pikirler estidik. Shalǵaı aýdandaǵy baı­qaý oblystyq aýqymda nemese elordamyz Astana men megapolıs qa­la Almatyda Mádenıet jáne sport mı­nıstrligi jáne Úkimet deńgeıinde ót­kizilip júrgen respýblıkalyq jáne ha­lyqaralyq baıqaýlardyń birde-bi­rinen artyq bolmasa, olqy túspegeni  atalmysh baıqaýdyń basty jetistigi men basty oljasy bolmaq. Bul oraıda birinshiden estradalyq ánderdi oryndaýshylar óz respýblıkamyzdyń batysy men shyǵysynan, soltústigi men ońtústiginen jáne ortalyǵynan ar­naıy kelip qatysqanyn aıtqymyz keledi. Sondaı-aq halyqaralyq baı­qaý­da Reseıdiń Samara, Saratov, Oryn­bor jáne Volgograd pen Astra­han oblystarynda turatyn 17-32 jas aralyǵyndaǵy jas oryndaýshylar óner kórsetti.

Úsh kúnge sozylǵan estradalyq ánderdi oryn­daýshylardyń halyq­aralyq án baı­qaýy kezinde qazaq, orys, aǵyl­shyn, fransýz jáne ýkraın til­de­rinde áser­li áýender áýelep, syrly sazdar qalyqtady.

– Biz baıqaýǵa Reseıdiń Samara oblysynan keldik. Ashyǵyn aıtqanda Qazaqstannyń eń shalǵaı túkpirdegi aýdanynda joǵary sahnalyq mádenıet, shynaıy oryndaý sheberligi, oryndalatyn shyǵarmalardyń áserli aranjırovkasy men talǵam bıiktigi bizdi tań qal­dyrdy. Bul jóninen reseılikter úı­renetindeı biraz úrdis bar eken, – dedi gazet tilshisine baıqaýdyń «Kó­rer­men kózaıymy» atalymyna ıe bol­ǵan «Samara» trıosynyń ánshileri Igor Sýkın men aǵaıyndy Sergeı jáne Andreı Polıkartovtar.

Sondaı-aq halyqaralyq baıqaýdyń qa­zylar alqasynyń quramy eli­miz­ge tanymal óner sheberleri ara­­synan belgilengeni de onyń már­te­besin bıiktete túskeni anyq. Olar­dyń qatarynda Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkerleri Donedil Qajymov, Gúlnár Dáýkenova, qa­zaq­tyń Qurmanǵazy atyndaǵy mem­le­­kettik ult-aspaptar orkestriniń dı­rek­tory Nurǵısa Dáýeshev, «Astana Opera» memlekettik opera jáne balet teatrynyń jetekshi solısi Dına Hamzına syndy óner tarlandary bar.

Baıqaýǵa respýblıka oblys­tary men TMD aýqymynan kelgen 39 oryndaýshynyń qaı-qaı­sysy da júl­de­siz, syı-sııapatsyz qal­ǵan joq. Bas júl­dege estradanyń batys­qazaqstandyq jas perisi Aıymbek Sartókov ıe bolyp, oǵan 500 000 teńge kólemindegi qarjylaı marapat tabys etildi.

«Qyzǵaldaq-kóktem» estrada ánshi­leriniń halyqaralyq baıqaýyn ót­kizýdegi basty maqsattyń biri taıaý jáne alys shetel jastary ara­syn­da halqymyzdyń búgingi mýzy­ka mádenıetiniń deńgeıi men ta­ny­m­aldyǵyn dáripteı bilý desek, onyń oıdaǵydaı oryndalǵany anyq. Ekin­shiden halyqaralyq baıqaý mem­le­ketaralyq sıpattaǵy mádenı baı­la­nystardyń nyǵaıa túsýine de yqpal jasaı alǵany anyq. Sondaı-aq mereıi ústem basqosý elimizde estradalyq ánderdi oryndaýǵa beıimi bar jas talanttardyń tusaýyn kesýimen de erekshelene alady. Bir sózben aıtqanda, aýqymdy án merekesi estradalyq-vokaldyq janrdyń odan ári damýyna, ári onyń jańa tynysy ashylýyna negiz qalady dep oı túıýge tolyq negiz bar. Osyndaı kózqaras turǵysynan qarastyrǵanda estradalyq ánder repertýarynyń kórkemdik deńgeıin te­reń­detý isinde de qordalanyp qal­ǵan máselelerdiń tini tarqatyla túse­ri haq. Mundaı sıpattaǵy ánderdi oǵan qatysýshylardyń deni sheber oryndaǵany jónindegi qazylar alqa­sy men kórermender pikiriniń bir ar­naǵa toǵysýy da estradalyq ánderdi oryn­daýshylardyń bolashaǵynan úl­ken úmit kúttiredi.

Respýblıkamyzda ótkizilgen estrada ánderin oryndaýshylardyń I ha­lyq­­aralyq baıqaýy nege «Qyz­ǵal­daq-kók­tem» dep atalǵan. Mu­nyń bas­ty se­bebi – qazaq dalasyn­da qyzǵal­daq­tar búr jarǵan mamyr aıy­nyń basynda ótkizilýinde.

Temir QUSAIYN,

Qazbek QUTTYMURATULY,

«Egemen Qazaqstan»

Batys Qazaqstan oblysy

Sýrette: «Qyzǵaldaq-kók­tem» halyqaralyq án baı­qaýy­nan kó­­ri­nis

Sýretti túsirgen Rafhat HALELOV