Búginde keıbir konfessııalar arasyndaǵy dúrdarazdyqtardan, sondaı-aq bir dinniń ishindegi túsinbeýshilikterden, alaýyzdyqtardan týyndap jatqan túrli keleńsiz jaǵdaıattarǵa qarap ári-sári kúı keshesiń. Osyndaıda óziń, jalpy eliń rııasyz peıilmen tutynatyn dinińniń amandyǵyn tileısiń, onyń bereke-birliktiń, yntymaqtyń negizgi uıytqysy ekenin sezinesiń ári moıyndaısyń...
Qazirgi tańda elimizde din salasyna qatysty sheshimin kútken ózekti máseleler barshylyq. Muny halyq ta, atqarýshy organdar da jete túsinedi. О́ıtkeni saladaǵy túıtkilderdiń kesirinen oryn alǵan jaǵymsyz oqıǵalar, onyń zardaptary bizge kóp jaıtty ańǵartty. Bul jaǵdaıattar, ásirese qoǵamymyzdaǵy dinı qatynastardy zańdyq turǵyda muqııat, yjdaǵattylyqpen retteý ultymyzdyń qaýipsizdigine, memleketimizdiń turaqtylyǵyna tikeleı oń áser etetin asa mańyzdy sharýa ekenin sanamyzǵa myqtap sińirdi. Sondaı-aq osy oraıda tek terrorızm jáne dinı ekstremızmnen tónetin qaýip-qaterlerdi barynsha tómendetý isi ǵana emes, qarapaıym adamdar arasyndaǵy baılanystarǵa, qoǵamǵa jáne jekelegen otbasylardyń ishki qatynastaryna keri yqpalyn tıgizetin jaǵymsyz úrdisterdiń, syrttan engen oǵash ǵuryptar men daǵdylardyń jolyn kesý jaıy da óte ózekti ekenin uǵyndyq. Munyń barlyǵy halqymyzdyń atalǵan saladaǵy jaǵdaıattardyń salmaǵyn sezinýi óte joǵary deńgeıde ekenin kórsetedi.
Jaqynda Májilis depýtattary qoǵamymyzda biraz ýaqyttan beri qyzý talqylanyp kele jatqan, Din isteri jáne azamattyq qoǵam mınıstrligi tarapynan ázirlenip, usynylǵan dinı qyzmet jáne dinı birlestikter máselelerine qatysty zań jobasyn maquldady. Bul qujattyń naqty ataýy «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine dinı qyzmet jáne dinı birlestikter máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy bolyp tabylady.
Májilis maquldaǵanymen áli joǵary deńgeıli talqylaýlardan ótýi tıis bul qujat qalaı desek te kókeıde júrgen kóptegen saýaldarǵa jaýap berip, kóńilimizdi demdedi. Árıne «bitken iske synshy kóp». Iаǵnı aıtylyp jatqan syndar da barshylyq. Biraq saralaı qarasańyz, álgi synı pikirler atalǵan zań jobasynyń negizgi maqsatynyń janynda túkke turmaıdy. Máselen, keıbir azamattar bul zań jobasy adamdardyń dinı erkindigin shekteıdi degen mazmundaǵy pikirlerin kóldeneń tartýda. Bul arada olar atalǵan qujatta eshkimniń dinı erkindigine shekteý qoıylmaıtynyn, tek salaǵa qatysty máselelerdi retteý kózdelip otyrǵanyn túsinýi tıis. Sondaı-aq osy oraıda dinı erkindik pen betimen ketýshiliktiń arajigin ajyrata bilgen jón.
Jalpy, qoldanystaǵy «Dinı qyzmet jáne dinı birlestikter týraly» Zań 2011 jyly qazanda qabyldanǵan bolatyn. Sodan beri birshama ýaqyt ótti. Osy aralyqta álemde terrorızm men dinı ekstremızm qaýpi kúsheıe tústi. Din salasynda jaǵymsyz úrdister etek aldy. Elimizde qoǵamnyń dinı baǵyttaǵy suranysy ózgerdi. Dinshil adamdardyń qatary kóbeıdi ári syrttan yqpal etýshiler boı kórsetti. Sondyqtan elimizdiń dinı salany retteýdi kózdeıtin zańnamalardy jetildirý isiniń kún tártibine shyǵarylýy óte oryndy.
Negizinde memleketimizdiń turaqtylyǵyn, qaýipsizdigin, azamattarymyzdyń quqyǵyn qorǵaýda qoǵamymyzdaǵy dinı ahýal úlken mánge ıe. Sondyqtan atalǵan zań jobasynda birinshi kezekte el qaýipsizdigine, jamaǵattyń quqyǵyn saqtaýǵa mańyz berilgen.
Zań jobasynda dindi teris pıǵylda qoldanýǵa múmkindiginshe jol bermeý kózdelgen. Osy oraıda jańa destrýktıvti aǵymdardyń ustanymdaryna, syrtqy nyshandaryna tyıym salý qarastyrylǵan. Máselen, adamnyń júzin tumshalaıtyn kıim úlgisin qoǵamdyq oryndarda kııýge, júrýge tyıym salynady. Bul eń aldymen turǵyndardyń qaýipsizdigi úshin qajet. Muny dinı erkindikti shekteý dep túsinbeý kerek. Bul arada quqyq buzýshylyqtyń aldyn alý máselesi aldyńǵy orynǵa shyǵarylyp otyr.
Taǵy bir aıta keter jaıt, joba boıynsha memlekettik qyzmetshilerge óziniń qyzmettik múddelerin dinı turǵyda paıdalanýǵa, ózine baǵynyshty qyzmetkerlerdi dinı joralǵylardy oryndaýǵa májbúrleýge jáne dinı birlestikter qurýǵa kómektesýge, oǵan múshe bolýǵa tyıym salynady. Bul jerde de eshkimniń dinı erkindigine nuqsan kelmeıdi. О́ıtkeni álgi normalar azamattyń dinge qatysty basty quqyqtaryna, jumystan tys mezgilde dinı joralǵylarǵa qatysýyna, dinı rásimderdi oryndaýyna kedergi keltirmeıdi.
Sondaı-aq zań jobasynda atap kórsetilgendeı, endi nekeni dinı rásimder negizinde tirkeý nemese buzý da arnaıy belgilengen oryndardan ózge jerde júrgizilmeıdi. Al shet elderden dinı bilim alamyn deýshilerge elimizdiń aýmaǵynda joǵary dinı bilim alǵan jaǵdaıda ǵana ruqsat berilmek. Budan bólek, balıǵat jasqa tolmaǵan jasóspirimderdiń dinı sharalarǵa qatysýy úshin ata-analary tarapynan kelisimniń bolýy da óte oryndy.
Qoryta aıtqanda, atalǵan qujat dindi qoljaýlyqqa aınaldyrý, dáliregi ekstremıstik maqsatqa paıdalaný múmkindigin barynsha azaıtady dep úmittenemiz. Elge keregi de osy.
Joldybaı BAZAR,
«Egemen Qazaqstan»
