25 Mamyr, 2018

Dinı erkindik pen betimen ketýshilikti ajyrata bileıik

1121 ret kórsetildi

Qazaqta «Diniń tursyn din aman» degen izgi tilekke negizdelgen, jamaǵat jıi aıtyp júretin naqyl sóz bar. Osy naqyldyń ishki ózegine tereńirek úńiletin bolsańyz, onyń mán-mańyzynyń qanshalyqty joǵary ekenin ańǵarmaı qalýyńyz múmkin emes.

Búginde keıbir konfessııalar arasyn­daǵy dúrdarazdyqtardan, sondaı-aq bir dinniń ishindegi túsinbeýshilikterden, alaýyzdyq­tardan týyndap jatqan túrli keleńsiz jaǵ­daıat­tarǵa qarap ári-sári kúı keshesiń. Osyndaıda óziń, jalpy eliń rııasyz peıilmen tutynatyn dinińniń amandyǵyn tileısiń, onyń bereke-birliktiń, yntymaqtyń negizgi uıytqysy ekenin sezinesiń ári moıyndaısyń...

Qazirgi tańda elimizde din salasyna qatys­ty sheshimin kútken ózekti máseleler bar­shy­lyq. Muny halyq ta, atqarýshy organdar da jete túsinedi. О́ıtkeni saladaǵy túıt­kil­derdiń kesirinen oryn alǵan jaǵymsyz oqıǵalar, onyń zardaptary bizge kóp jaıtty ańǵartty. Bul jaǵdaıattar, ásirese qoǵa­my­myzdaǵy dinı qatynastardy zańdyq turǵy­da muqııat, yjdaǵattylyqpen retteý ultymyzdyń qaýipsizdigine, memleketimizdiń turaqtylyǵyna tikeleı oń áser etetin asa mańyzdy sharýa ekenin sanamyzǵa myqtap sińirdi. Sondaı-aq osy oraıda tek terrorızm jáne dinı ekstremızmnen tónetin qaýip-qaterlerdi barynsha tómendetý isi ǵana emes, qarapaıym adamdar arasyndaǵy baılanystarǵa, qoǵamǵa jáne jekelegen otbasylardyń ishki qatynastaryna keri yqpalyn tıgizetin jaǵymsyz úrdisterdiń, syrttan engen oǵash ǵuryptar men daǵdylardyń jolyn kesý jaıy da óte ózekti ekenin uǵyndyq. Munyń barlyǵy halqymyzdyń atalǵan saladaǵy jaǵdaıattardyń salmaǵyn sezinýi óte joǵary deńgeıde ekenin kórsetedi.

Jaqynda Májilis depýtattary qoǵamy­myz­da biraz ýaqyttan beri qyzý talqy­lanyp kele jatqan, Din isteri jáne azamat­tyq qoǵam mınıstrligi tarapynan ázirle­nip, usynylǵan dinı qyzmet jáne dinı birles­tik­ter máselelerine qatysty zań jobasyn ma­quldady. Bul qujattyń naqty ataýy «Qazaq­stan Respýblıkasynyń keıbir zańnama­lyq aktilerine dinı qyzmet jáne dinı birlestik­ter máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy bolyp tabylady. 

Májilis maquldaǵanymen áli joǵary deńgeıli talqylaýlardan ótýi tıis bul qujat qalaı desek te kókeıde júrgen kóptegen saýal­darǵa jaýap berip, kóńilimizdi demdedi. Árıne «bitken iske synshy kóp». Iаǵnı aıtylyp jatqan syndar da barshylyq. Biraq saralaı qarasańyz, álgi synı pikirler atalǵan zań jobasynyń negizgi maqsatynyń janynda túkke turmaıdy. Máselen, keıbir azamattar bul zań jobasy adamdardyń dinı erkindigin shekteıdi degen mazmundaǵy pikirlerin kóldeneń tartýda. Bul arada olar atalǵan qujatta eshkimniń dinı erkindigine shekteý qoıylmaıtynyn, tek salaǵa qatysty máselelerdi retteý kózdelip otyrǵanyn túsinýi tıis. Sondaı-aq osy oraıda dinı erkindik pen betimen ketýshiliktiń arajigin ajyrata bilgen jón.

Jalpy, qoldanystaǵy «Dinı qyzmet jáne dinı birlestikter týraly» Zań 2011 jyly qazanda qabyldanǵan bolatyn. Sodan beri birshama ýaqyt ótti. Osy aralyqta álemde terrorızm men dinı ekstremızm qaýpi kúsheıe tústi. Din salasynda jaǵymsyz úrdister etek aldy. Elimizde qoǵamnyń dinı baǵyttaǵy suranysy ózgerdi. Dinshil adamdardyń qatary kóbeıdi ári syrttan yqpal etýshiler boı kórsetti. Sondyqtan elimizdiń dinı salany retteýdi kózdeıtin zańnamalardy jetildirý isiniń kún tártibine shyǵarylýy óte oryndy.

Negizinde memleketimizdiń turaqtylyǵyn, qaýipsizdigin, azamattarymyzdyń quqyǵyn qorǵaýda qoǵamymyzdaǵy dinı ahýal úlken mánge ıe. Sondyqtan atalǵan zań jobasynda birinshi kezekte el qaýipsizdigine, jamaǵattyń quqyǵyn saqtaýǵa mańyz berilgen. 

Zań jobasynda dindi teris pıǵylda qol­danýǵa múmkindiginshe jol bermeý kózdel­gen. Osy oraıda jańa destrýktıvti aǵym­dardyń ustanymdaryna, syrtqy nyshandaryna tyıym salý qarastyrylǵan. Máselen, adamnyń júzin tumshalaıtyn kıim úlgisin qoǵamdyq oryndarda kııýge, júrýge tyıym salynady. Bul eń aldymen turǵyndardyń qaýipsizdigi úshin qajet. Muny dinı erkindikti shekteý dep túsinbeý kerek. Bul arada quqyq buzýshylyqtyń aldyn alý máselesi aldyńǵy orynǵa shyǵarylyp otyr.

Taǵy bir aıta keter jaıt, joba boıynsha memlekettik qyzmetshilerge óziniń qyzmettik múddelerin dinı turǵyda paıdalanýǵa, ózine baǵynyshty qyzmetkerlerdi dinı joral­ǵylardy oryndaýǵa májbúrleýge jáne dinı birlestikter qurýǵa kómektesýge, oǵan múshe bolýǵa tyıym salynady. Bul jerde de eshkim­niń dinı erkindigine nuqsan kelmeıdi. О́ıtkeni álgi normalar azamattyń dinge qatysty basty quqyqtaryna, jumystan tys mezgilde dinı joralǵylarǵa qatysýyna, dinı rásimderdi oryndaýyna kedergi keltirmeıdi. 

Sondaı-aq zań jobasynda atap kórsetil­gendeı, endi nekeni dinı rásimder negizinde tirkeý nemese buzý da arnaıy belgilengen oryndardan ózge jerde júrgizilmeıdi. Al shet elderden dinı bilim alamyn deýshilerge elimizdiń aýmaǵynda joǵary dinı bilim alǵan jaǵdaıda ǵana ruqsat berilmek. Budan bólek, balıǵat jasqa tolmaǵan jasóspirimderdiń dinı sharalarǵa qatysýy úshin ata-analary tarapynan kelisimniń bolýy da óte oryndy. 
Qoryta aıtqanda, atalǵan qujat dindi qol­jaý­lyqqa aınaldyrý, dáliregi ekstremıstik maqsatqa paıdalaný múmkindigin barynsha azaıtady dep úmittenemiz. Elge keregi de osy.

Joldybaı BAZAR,
«Egemen Qazaqstan»

Sońǵy jańalyqtar

Qor bırjasynda dollar qymbattady

Qarjy • Búgin, 15:53

Elimizde 43 gradýsqa deıin aıaz bolady

Aýa raıy • Búgin, 11:31

Uqsas jańalyqtar