Májiliste tegin kásiptik bilim berý tetikteri qaraldy

Bir mamandyq – úsh biliktilik

«Bilim týraly» zańdaǵy óz­ge­rister men tolyqtyrýlar Elba­synyń ekonomıkany bilikti kadr­larmen qamtamasyz etý jáne ha­lyqaralyq talaptarǵa saı ká­siptik bilim berý baǵdar­la­malaryn jańartýǵa baılanys­ty júktegen mindetterin júzege asyrýǵa baǵyttalǵan. Atap aıt­qanda Memleket basshy­sy Nursultan Nazarbaev «Qazaq­stan jańa jahandyq naqty
ahýalda: ósim, reformalar, damý» atty Joldaýynda barshaǵa ar­nalǵan tegin tehnıkalyq jáne kásiptik bilim júıesin jetil­dirýdi tapsyrǵan bolatyn.

Atalǵan mindetter endi «Bi­lim týraly» zańǵa engiziletin óz­ge­rister men tolyqtyrýlarda kórinis taýyp otyr. Zań joba­syna baılanysty baıandama jasaǵan Májilis depýtaty Ba­qyt­gúl Hamenovanyń aıtýyn­sha, atalǵan ózgertýler men tolyq­tyrýlar tehnıkalyq jáne kásip­tik bilim beretin oqý oryndary qyzmetiniń basty tórt baǵy­tyn retteýge negizdelgen.

– «Barshaǵa arnalǵan tegin tehnıkalyq jáne kásiptik bi­lim» jobasynyń negizgi maq­saty jumyssyz júrgen, oqý oryn­daryna túse almaǵan, ózin-ózi jumyspen qamtyǵan, az qam­tylǵan otbasynan shyq­qan jastardyń jumysshy ma­man­­dyǵyn tegin alýyna múm­kindik jasaýǵa baǵyttalǵan. Bar­lyq mamandyqtar boıyn­sha jaýapty mınıstrlik oqý baǵdarlamalaryn qaıta qaras­tyryp, jańa modýldik oqý baǵdarlamalaryn ázir­ledi. Mo­dýldik oqý baǵdar­la­ma­larynyń ereksheligi – bir mamandyq aıa­synda bir bilik­tiliktiń ornyna úsh biliktilikke deıin alýy. Zań jobasynda atalǵan mo­dýl­dik oqý baǵdarlamalaryn zań­namalyq túrde bekitip, oqý úr­disine engizý kózdelýde. Bul engizilgen jańashyldyq jalpy jumysshy mamandyqtarynyń bedelin arttyrady degen oıdamyz, – dedi B.Hamenova.

Sonymen qatar zań jobasynda búginge deıin eshqandaı zańda nemese quqyqtyq akti­lerde kórsetilmeı kelgen «tá­lim­ger» uǵymy jáne onyń eńbek aqysyn tóleý týraly norma­lary qamtylǵan. Budan bylaı Eńbek kodeksine «tálimger», «ón­diristik oqytý», «kásiptik prak­tıka» uǵymdary engizilmek. Demek, elimizde dýaldy oqytý júıesi qolǵa alynǵany­men, tek teorııalyq bilim be­rý­m­en shek­telip, oqýshylar men stýdent­terdi tájirıbeden ót­kizýi qıyn bolǵan oqý oryn­dary­nyń mańyzdy máselesi sheshil­geli otyr. Iаǵnı, kásip­oryn­da­ǵy bilikti mamanǵa jas ma­man­dy oqytyp, úıretip, eń­bek­ke baý­ly­ǵandyǵy úshin aqy tó­lenbek. Bul qarajat jergilikti ákimdik­terdiń esebinen óteledi.

Al osy qujat aıasynda kol­ledj túlek­teriniń kásibı daıar­lyq deńgeıin baǵalaý jáne biliktilikti berý prosedýrasyn qorytyndy attestattaýdan alyp tastap, ony básekelestik ortaǵa berý usynylǵan.

B.Hamenova zań jobasy sheńberinde keleshekte mem­le­kettik bilim berý tapsyrystaryn júzege asyrýda óńirlik ká­sipkerler palatalarymen birge basqa da múddeli kásiporyndar men uıymdardyń usynystary esepke alynatyndyǵyn atap ótti.

Qarjy jáne qaýipsizdikti qamtyǵan jobalar

Jalpy otyrysta depýtattar «Qorǵanys ónerkásibi jáne memlekettik qorǵanystyq tapsyrys týraly» zańnyń jobasyn da birinshi oqylymda maquldady. Osy másele boıynsha baıandama jasaǵan Qorǵanys jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstri Beıbit Atam­qulov zań jobasy qorǵanys ónerkásibi jáne memlekettik qorǵanystyq tapsyrys sala­syndaǵy mem­le­kettik saıasatty júıeli negiz­de júrgizýge múmkindik beretin­digin atap ótti.

– Birinshi, memlekettik saıa­sat­tyń, sondaı-aq qorǵanys óner­kásibi jáne memlekettik qor­­ǵa­nystyq tapsyrys sala­syn­daǵy memlekettik retteý­diń negizgi mindetteri bekiti­le­di. Ekinshi, quqyq qolda­ný táji­rı­besinde paıdalanylatyn, alaıda zańnamalyq turǵy­dan bekitilmegen qorǵanys óner­ká­sibi, qorǵanys ónerkásibi keshe­niniń uıymdary, áskerı-tehnı­kalyq yntymaqtastyq, paıda­lanylmaıtyn múlik sııaqty jańa uǵymdardy aıqyndaý es­kerilgen. Sondaı ol qarý-ja­raq, áskerı tehnıka jáne qarý-jaraq pen áskerı tehnıka aı­nalymy degen uǵymdar biriz­den­dirilgenin atap ótken jón, – dedi B.Atamqulov.

Jıynda, sondaı-aq «Qazaq­stan Res­pýblıkasynyń keı­bir zańnamalyq aktilerine táýe­keldik (venchýrlik) qarjy­lan­dyrý máseleleri boıynsha óz­gerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańnyń jobasy ekinshi oqylymda maquldandy.

Bul qujat boıynsha aqpa­rattandyrý salasyndaǵy ýáki­letti organnyń «As­tana Hab» halyqaralyq tehno­lo­gııa­lyq parkiniń qyzmet etý qaǵı­dalaryn ázirleý men bekitý jáne onyń qyzmetin úı­­les­tirý jó­nindegi fýnksııa­lary aı­qyn­dalady jáne «As­tana Hab» ha­lyq­aralyq tehno­lo­gııalyq par­kine qaty­sý­shy­larǵa vızalyq qol­daý men ju­mys isteýine qol­daý kórsetý tár­ti­bi bel­gi­lenedi.

Jalpy, zań jobasynyń bas­ty maqsaty – venchýrlik qar­jy­landyrý salasynda qoǵam­dyq qarym-qatynasty quqyq­tyq retteýdi jetildirý, venchýr­lik jeke naryqqa qoldaý kór­setý. Sonymen birge venchýr­lik qarjylandyrýdy damytý úshin quqyqtyq baza qurý, ınno­vasııalyq salany memlekettik qoldaý júıesin jetildirý, venchýrlik qarjylandyrýdy jú­zege asyrýda qazaqstandyq jańa kelisimdi qurylymdardy engizý arqyly jeke kapıtalǵa jaıly jaǵdaı jasaý.

Bul zań jobasyn qaraý barysynda Májilis Tóraǵasy Nur­lan Nyǵmatýlın qujattyń ma­ńyzdylyǵyna toqtalyp ótti.

– Búgin biz elimizdiń eko­no­mıkalyq damýy úshin mańyzdy zań jobasyn maquldadyq. Osy zań jobasyn qabyldaý Úkimetke venchýrlik qarjylandyrý bo­ıynsha tıisti jumystardy jasaý úshin jol ashatyn bolady. Onyń barlyǵy elimizdiń ın­­no­vasııalyq damýyna jańa serpin beretini sózsiz, – dedi Májilis Tóraǵasy.

Jalpy otyrys barysynda «Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Qytaı Halyq Res­pýb­lıkasynyń Úkimeti arasyn­daǵy Qorǵas ózeninde «Shúkir­bulaq (Almaly)» birles­ken sel ustaıtyn bógetin sa­lý­daǵy yntymaqtastyq týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týra­ly», «Gaz jáne gazben jabdyq­taý týraly» Qazaqstan Respýb­lı­kasynyń zańyna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly», «Balalardy densaýlyǵy men damýyna zardabyn tıgizetin aqparattan qorǵaý týraly», «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine balalardy densaýlyǵy men damýyna zardabyn tıgizetin aqparattan qorǵaý máseleleri boıynsha ózgerister men to­lyq­tyrýlar engizý týraly», «Qazaq­stan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine joǵary oqý oryndarynyń akademııalyq jáne basqarý derbestigin ke­ń­eıtý máseleleri boıynsha óz­ge­rister men tolyqtyrýlar engi­zý týraly» zań jobalary da tolyq­taı maquldandy.

 Otyrys qorytyndysynda Májilis Tóraǵasy Nurlan Nyǵ­­­matýlın tikeleı depýtat­ta­ry­myzdyń ózderi bastamashy bolǵan tórt zań jobasy kóptegen áleýmettik máselelerdi sheshýge baǵyttalyp otyrǵandyǵyn atap ótti.

– Bul depýtattyq korpýs úshin úlken nátıje ekeni sózsiz, – deı kelip, zań jobalaryn je­tildirýge qatysqan barlyq árip­testerine jáne jumys tobynyń múshelerine alǵysyn bildirdi. Zań jobalary odan ári Senat qaraýyna joldandy.

Jalpy otyrys Májilis depýtattarynyń ortalyq atqa­rýshy organdarǵa joldanǵan sa­ýal­darymen túıindeldi.

Serik ÁBDIBEK,

«Egemen Qazaqstan»