Italııadaǵy saıası daǵdarys

Jańa premer kim?

Djýzeppe Konte buǵan deıin memlekettik qyz­met at­qar­ǵan emes. Ol Florensııa ýnı­ver­­­sıte­tinde zań boıynsha dáris oqı­d­y. D.Konteniń laýazymdy qyzmet atqarmaýy, ıaǵ­nı saıası álemge beıtanys bolýy buqa­ralyq aq­parat quraldarynda qyzý talqyǵa tústi. Ásirese jýrnalıster onyń bıografııasyn maı shammen qarap shyqqan eken.

Eldegi jýrnalıster D.Kon­teniń rezıý­me­sin­de keltirilgen derekterdiń rasty­ǵyna kú­mán­men qaraıdy. Olardyń pikirinshe, jańa premer-mınıstr óz rezıý­mesinde keıbir derekterdi bur­malaǵan kó­rinedi. Máselen, ol 2008-2012 jyldar aralyǵynda Nıý-Iork ýnıversıtetinde bili­min jetildirgenin keltirgen. Alaıda CNN-ge suhbat bergen oqý ornynyń ókili D.Kon­te­niń ózderinde eshqashan oqy­maǵanyn aıtqan. Biraq 2008-2014 jyldar aralyǵynda ol zertteý júrgizý úshin ýnıversıtet kitaphanasyna kirýge ruq­sat alǵan eken. Sondaı-aq Italııanyń jańa premer-mınıstri óz rezıýmesinde 1997 jyly Malta ýnıversıtetinde oqy­ǵanyn jazǵan. CNN-niń su­ranysyna jaýap bergen bilim ordasy D.Kontege qa­tys­ty eshqan­daı resmı derek tirkel­megenin jetkizgen. Áıtse de ol oqý ornynda qysqa merzim­dik jazǵy kýrstan ótken.

Premer-mınıstrdiń bıografııasy túgel­deı tekserilip shyqsa da budan basqa kereǵ­ar derekter kezdesken joq. CNN Italııa jýr­na­lısteriniń kúmán­danýyna esh sebep joq ekenin jazady. Ar­nanyń paıymdaýynsha, D.Konteni bilimine qatysty jal­ǵan málimet berdi dep aıyptaý orynsyz.

Sonymen qatar ol Ita­lııa­nyń Eýropalyq odaq qu­ramynda qalýy mańyzdy ekenine toq­talyp, úkimettiń birqatar ózge­rister jasaıtynyna ýáde berdi. Reıter agent­tiginiń habarlaýynsha, D.Konte «qaryz – bizdiń jaýymyz» dep aıtqan. Premer-mı­nıs­trdiń mundaı málimdeme jasaýynyń óz sebebi bar. Qazirgi tańda Italııanyń syrtqy qaryzy 2,3 trıllıon eýroǵa jetken. Bul eldegi ishki jalpy ónimniń 132 paıyzyn quraıdy. Iаǵnı, syrtqy qaryz IJО́ mólsherinen artyq. Sondaı-aq Italııanyń Eýropalyq odaqtan shyǵýy sóz bola bastaǵan edi. Alda-jalda mundaı bastama kóterile qalsa, eýroǵa taǵy úlken soqqy bo­lyp tıetini anyq.

Daǵdarys qalaı bastaldy?

Eldegi saıası daǵdarys naýryzda ótken parlamenttik saılaýdan keıin bastalǵan-tuǵyn. Daýys berý nátıjesi boıynsha ozyp shyqqan eki partııa «Bes juldyz» ben «Lıga» partııalary úkimet qurý úshin koa­lısııa jasaýy tıis edi. Alaı­da partııa basshylary or­taq kelisimge kele alǵan joq. Keıinirek mamyrdyń ortasyn­da «Bes juldyzdyń» kósh­bas­shysy Lýıdjı Dı Maıo men «Lı­ganyń» basshysy Mateo Sal­vını áýpi­rim­dep júrip má­mile­ge qol jet­­kizgendeı kórin­gen. Biraq premer-mı­nıstrdi tań­­daýda taǵy da kelispeı qaldy.

Oqıǵanyń munshalyqty órshýi túrli joramal jasaýǵa ıter­meledi. Máselen, Reıter agent­­tigi shildede qaıtadan par­lamenttik saı­laý ótýi múm­kin ekenin habarlady. О́ıt­keni Eýropanyń birde-bir eli osyn­shalyqty uzaq ýaqyt úkimetsiz qalǵan emes. El prezıdenti Serdjo Mattarella saı­laýda jeńiske jetken partııalar koa­lısııa qura almaǵannan keıin, Halyqaralyq qarjy qory­nyń burynǵy basshysy Karlo Kottarellıge jańa úkimet qurý­dy usyndy. Biraq bul da má­seleni sheshýge kómektespedi. K.Kottarellı premer-mınıstr qyzmetinen bas tartty.

Osy tusta tipti, prezıdentke ımpıchment jarııalaý týraly da áńgime baspasóz bette­rinde jıi kóterile bastaǵan-dy. Ásirese «Bes juldyz» partııasynyń kóshbasshysy L.Maıo prezı­dent­tiń ornynan ketýi tıis ekenin málimdegen-tuǵyn. Biraq onyń bastamasy aıaqsyz qaldy. О́ıt­keni el konstıtýsııasyna sáıkes, prezıdent memleketke satqyndyq jasaǵanda nemese zańmen beki­tilgen óziniń mindetin adal atqarmaǵanda ǵana qyzmetin bosatady.

Eldegi saıası jaǵdaıdyń shıe­lenisýi eko­no­mıkaǵa da ońaı tıgen joq. Keıbir ınvestor­lar óz aktıvterin satyp jiberýge talpyndy. Oqıǵanyń bulaı órbýi eýroǵa da áser etip, qart qurlyqtyń valıýtasy keıingi bir jyldaǵy eń tómengi deńgeıine túsip ketti.

Uzaqqa sozylǵan kelissóz­derden keıin, kók­temniń sońǵy kúninde «Bes juldyz» ben «Lı­ga» partııalary mámilege kel­ge­nin jarııa­la­ǵan bolatyn. Osy­laısha, úsh aıǵa sozylǵan saıası daǵdarystan keıin Italııada jańa úkimet bekitildi.

Qazaqstan – Italııa qarym-qatynasy

Italııadaǵy saıası ahýal­dyń turaqty bolýy Qazaqstan úshin mańyzdy. Apennın tú­be­gindegi memleket – eli­mizdiń Eýropadaǵy se­nimdi árip­tes­teriniń biri. Eki el ara­syn­da­ǵy dıplomatııalyq qa­rym-qa­tynastar 1992 jyly bas­tal­ǵan bolatyn. 2009 jy­ly Pre­zı­dent Nursultan Nazar­ba­evtyń Ita­lııa­ǵa resmı sa­p­ary kezinde eki memleket ara­­syn­daǵy «Strategııalyq árip­tes­tik týraly kelisim-shart­­qa» qol qoıyldy. Sondaı-aq saýda-ekonomıkalyq baılanys jolǵa qoıyl­ǵan. Italııa – taýar aınalymynyń kólemi boıyn­sha Eýropadaǵy birinshi, álem elderi ara­synan úshinshi oryndaǵy áriptesimiz.

Abaı ASANKELDIULY,

«Egemen Qazaqstan»