Forýmǵa Reseı, Tatarstan, Belarýs, Ýkraına jáne Qytaı sarapshylary men «Huawei», «Dell», «Skolkovo» sekildi sıfrlandyrý salasynyń álemdik jetekshi kompanııalarynyń ókilderi qatysty. Jańa zamannyń úderisteri kún tártibine qoıylǵan alqaly jıynda oblys basshysy aqparattyq jáne sıfrly tehnologııalardyń qazirgi zamandaǵy mańyzyn jan-jaqty taldaýlarymen aıqyndap berdi.
– Barshańyzǵa belgili, adamzat tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııanyń tabaldyryǵynda tur, – dedi Qyrymbek Eleýuly. – Bizdiń ýaqyt ótpeli kezeń bolyp sanalady. Soǵan qaramastan tórtinshi revolıýsııa qazirdiń ózinde óz ámirin júrgizýde. Onlaın men offlaın arasyndaǵy shekara ajyrap, kıberfızıka júıesiniń ýaqyty keldi. Osynyń barlyǵy bul júıedegi salalar qurylymyna jáne memlekettiń róline ózgeris engizýde.
Búgingi tańda sıfrlandyrý kásiporyndar, elder arasyndaǵy tutastaı alǵanda básekelestikti arttyrý, sondaı-aq halyqtyń turmys jaǵdaıyn jaqsartý úshin qajet bolyp otyr.
Osy jyldyń mamyr aıynda ótken Astananyń Global Challenges sammıtinde Memleket basshysy ǵalam damýynyń basty bes megatrendterin, onyń ishinde adamzattyń ómir súrý salalaryndaǵy sıfrlandyrýdyń barlyq býyndaryn, aýqymdy eńbek naryǵyndaǵy ózgeristerdi, ýrbanızasııalaýdy transformasııalaýdyń sıpattaryn atap kórsetti.
Táýelsizdik jyldary ishinde biz álemdegi básekege qabiletti 50 eldiń qataryna endik. Búgingi mindet – 30 eldiń qatarynda bolý. Al ol Qazaqstannan ınnovasııalyq damýdyń jáne tehnologııalyq jedel jańǵyrýdyń jańashyldyǵyn talap etedi.
Sıfrly tehnologııa órkendegen elder jaqsy damyp, baııtyn bolady. Álemdik sarapshylardyń boljamy boıynsha 2020 jylǵa qaraı álemdik ekonomıkanyń 25 paıyzy sıfrly ekonomıkaǵa aınalady. Qazirdiń ózinde kóptegen el osy jankeshti básekege kirisip ketti. Oblys ákimi sıfrly tehnologııa boıynsha oıyn osylaı tujyrdy.
Forým barysynda Tatarstan premer-mınıstriniń orynbasary-Aqparattandyrý jáne baılanys mınıstri Roman Shaıhýtdınov sóz sóılep, onlaın-baıandamasynda elektrondy úkimet pen sıfrly ekonomıka salasyndaǵy júzege asyrylyp jatqan jobalar týraly aıtty. Búginde Tatarstanda IT-salasyndaǵy 1700 kompanııa men 32 myńǵa jýyq adam jumys isteıdi eken.
Sondaı-aq ınternet-forýmda «Skolkovo» Máskeý basqarý mektebiniń jetekshi taldaýshysy Ilıa Romanovskıı «Sıfrly transformasııa: ortany sıfrlandyrýdan aqyldy qalaǵa deıin» taqyrybynda baıandama jasady. Onyń pikirinshe, jaqyn arada 2011 jyldan bastap paıda bolǵan «zattar ınterneti» uǵymynyń ornyn jańa «barshanyń ınterneti» uǵymy basatyn bolady, ıaǵnı kez kelgen zattar men servıster ǵalamtorǵa engizilýi múmkin.
Sonymen qatar forýmda Qazaqstandaǵy «Huawei» kompanııasy korporatıvtik satý departamenti bas dırektorynyń orynbasary, Zhao Hongbin, reactor.ua tuǵyrnamasynyń quryltaıshysy Evgenıı Saransov, Uly Petr atyndaǵy Sankt-Peterbýrg polıtehnıkalyq ýnıversıtetiniń aǵa oqytýshysy Naıl Gafýrov jáne basqa da shaqyrylǵan delegattar sóz sóıledi.
Forým aıasynda birqatar áriptestik týraly memorandýmǵa qol qoıyldy. Atap aıtqanda, «Astana Hub» Halyqaralyq startap-hab uıymymen IT-jobalardy júzege asyrý týraly, «Kakadý Development» JAQ «Smart city» tehnologııalaryn engizý týraly, sondaı-aq «Bars grýpp» jáne «Transtelekom» kompanııalarymen sıfrlandyrý boıynsha jobalardy júzege asyrý týraly memorandýmdarǵa kelisim jasaldy.
Búginde adamzat qalasyn, qalamasyn sıfrlandyrý tehnologııasy tabaldyryqtan erkin attady. Kári qoıdyn jasyndaı jasym qaldy, endi maǵan báribir degen oı memlekettik qyzmette júrgen mamandarǵa júrmeıdi eken.
Bolashaqta sıfrlandyrý adam ómiriniń barlyq salasyn qamtıdy. Halyqaralyq sarapshylar aldaǵy ýaqyttarda qolma-qol aqshanyń joǵalyp, barlyq tólemderdiń sıfrlanatyndyǵyn aıtýda. Mundaı jaǵdaıda ekonomıka tolyǵymen ashyq bolyp, adamzat bolyp jeńe almaı kele jatqan sybaılastyqtyń tamyryna balta shabylady. Osy úderisterden Qazaqstan qalmaıdy. Memleket basshysy ekonomıkamyzdyń negizgi salasyna ınnovasııalyq ózgeris jasaýǵa pármen berdi. Búginde ol energetıka men shıkizatqa, agroónerkásip keshenine, ónerkásip, logıstıka jáne aqparattyq tehnologııaǵa jasaldy. Qazaqstan ekonomıkasy sıfrlandyrý deńgeıi boıynsha 85 memlekettiń arasyndaǵy reıtıngte 50-orynda jáne sıfrly ekonomıkanyń bastaýshy tobyna kiredi.
Sarapshylardyń baǵalaýynsha, sıfrlandyrý nátıjesinde Qazaqstan ekonomıkasy 30 paıyzǵa ulǵaıyp, qarjyǵa shaqqanda 2 trln teńgeni quraıtyn bolady. Osyndaı jaǵymdy jańalyqtar oblystarda da júzege asyp jatyr. Qyzylorda oblysy da álemdik jáne otandyq trendterdi eskere otyryp, sıfrlandyrý boıynsha alǵashqy qadamdaryn jasaý ústinde.
О́tken jyly jeltoqsanda jas IT-mamandarynyń «HackDay-2017» alǵashqy aımaqtyq festıvali ótkizildi. Aımaqtyq IT-saıabaq ashyldy. Halyqaralyq tájirıbeni oqyp-úırený úshin oblys delegasııasy Tatarstan Respýblıkasy men Qytaı Halyq Respýblıkasynyń «Smart City» úzdik oryndarynda boldy.
«QazGerMunaı» munaı kompanııasy oblys aýmaǵynda «aqyldy kenish» tehnologııasyn engizdi. Oblystaǵy atom ónerkásibiniń ken óndirý kásiporyndary sıfrly tehnologııany qoldaný boıynsha jumystaryn bastady.
2018 jyly oblysta sıfrlandyrýdy damytýǵa jergilikti bıýdjetten 2,4 mlrd teńge baǵyttaý qarastyrylǵan. Bul oraıda aqyldy basqarý, bilim berý, densaýlyq saqtaý, TKSh, kólik, qaýipsizdik jáne bıznes salasynda 50-ge jýyq joba júzege asyrylyp jatyr.
Memleket basshysy ekonomıkany jan-jaqty sıfrlandyrý bútindeı salalardyń joǵalyp, jańalarynyń paıda bolýyna ákeletinin aıtty. «Bizdiń kóz aldymyzdaǵy uly ózgerister – bul bir mezgilde tarıhı shaqyrýlar jáne bizdiń ultymyz úshin múmkindik bolyp tabylady», dedi. Ǵalamdy terbetken jańa tehnologııa aımaqtar ómirinen osylaısha kórinis taýyp jatyr.
Baqtııar TAIJAN,
«Egemen Qazaqstan»
Qyzylorda oblysy
