Degenmen, Elbasy tapsyrmalaryn merziminde jáne sapaly oryndaý úshin Úkimet deńgeıinde sheshýdi qajet etetin birqatar máseleler bar. Olar Túrkistan aımaǵyn damytý perspektıvalary týraly komıssııanyń alǵashqy otyrysynda aıtyldy. Otyrys barysynda memlekettik organdardy Shymkentten Túrkistanǵa kóshirý, qalanyń ınjenerlik-kommýnıkasııalyq ınfraqurylymynyń qazirgi jaǵdaıy, Túrkistan qalasynyń Bas josparynyń tujyrymdamasyn ázirleý jáne oblys ekonomıkasyn odan ári damytý máseleleri qaraldy.
Túrkistan oblysyna jumys saparymen kelgen Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary A.Mamın, Prezıdent Ákimshiligi Basshysynyń orynbasary O.Orazalın jáne birqatar mınıstrlikterdiń vıse-mınıstrleri qatysqan otyrysta týrızm ındýstrııasyna basymdyq berý qajettigi de aıtyldy. «Qasıetti Túrkistan – búkil túrki áleminiń mádenı-rýhanı ortalyǵy, qutty mekeni. Memleket basshysynyń Túrkistan oblysyn qurý týraly strategııalyq sheshiminiń arqasynda óńirdiń órkendep damýyna qarqyndy serpin beriledi. Túrkistan qalasynyń damýǵa qajetti úlken áleýeti bar. Aldymen, qalanyń Bas josparyn daıyndaýymyz qajet. Sonyń negizinde ınfraqurylymdy damytý týraly sheshimder qabyldanady», dep atap ótti Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary.
Rýhanı qalaǵa zııarat etý úshin jylyna 1 mıllıonnan astam adam keledi. Onyń ishinde 160 myńdaıy sheteldikter. Osy oraıda, oblystyń týrıstik áleýetiniń tolyq iske asyrylýyn qamtamasyz etý maqsatynda Túrkistan qalasynda halyqaralyq áýejaı men Túrkistan – Shymkent, Túrkistan – Tashkent arasynda qatynaıtyn júrdek poıyz baǵytyn ashý da mańyzdy. Jaqyn sheteldermen týrıstik baılanysty nyǵaıtý úshin halyqaralyq avtovokzal qurylysyn qarastyrý qajet.
«Sonymen qatar 8-10 aıda negizgi ákimdik ǵımarattaryn aıaqtap, oǵan deıin memlekettik qyzmetkerlerdiń baspana jaldaý jaıyn memleket esebinen sheshý máselesin usynamyn. Qysqa merzimde kóp qabatty turǵyn úılerdi salýǵa elimizdegi eń iri qurylys kompanııalary qyzyǵýshylyq tanytyp otyr. Búginde kóshirý shyǵyndary men qajetti ǵımarattar, baspana jáne ózge de máseleler tolyǵymen eseptelgen. Infraqurylymdyq jáne kólik-logıstıkalyq júıeler zertteldi. Túrkistan elimizdiń Batys óńirlerin kókónispen, azyq-túlikpen qamtamasyz etetin ortalyqqa aınalǵan. Endi bul tıimdi baǵytty jańa deńgeıde damytýdy qolǵa alýdy qarastyramyz. Sebebi Túrkistanda aýyl sharýashylyǵyn damytýǵa klımattyq jaǵdaı óte yńǵaıly. Elimizdi, ásirese, batys aımaqtardyń kókóniske degen suranysyn qamtamasyz etý úshin jumystar barynsha kúsheıtiletin bolady. Túrkistan oblysynyń jańadan qurylýyna baılanysty osyndaı erekshelikterdi qamtı otyryp, óńirdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damý kórsetkishterin qaıta qarastyrýymyz qajet», dedi Túrkistan oblysynyń ákimi Janseıit Túımebaev.
Búginde qala turǵyndarynyń 94 paıyzy ortalyqtandyrylǵan taza aýyz sý júıesimen qamtamasyz etilgen. Alaıda oblys ortalyǵy bolýyna baılanysty, qala halqynyń sany 250 myńǵa deıin ósken jaǵdaıda, qajetti sý kólemi táýligine 50 myń tekshe metr bolady. Iаǵnı keleshekte qalany tolyqqandy aýyz sýmen qamtamasyz etý úshin jańa sý qoımalaryn salý qajet. Sondaı-aq búgingi tańda qala halqynyń 26,4 paıyzy «kógildir otynmen» qamtylǵan. Al turǵyndardy gazben tolyq qamtamasyz etýge qarjy qajet. Tıisti qarjy bólingen jaǵdaıda 2019 jyldyń sońynda turǵyndardy tolyǵymen gazben qamtý múmkin bolmaq.
Komıssııa otyrysynda sóz alǵan Túrkistan qalasynyń ákimi Á.О́serbaev kóne shahardyń oblys ortalyǵy mártebesin alýy úlken jaýapkershilik pen mindet júktep otyrǵanyn aıtty. Qalanyń damý dınamıkasy men logıstıkalyq múmkindigin arttyrý jáne ınfraqurylymyn jetildirý qajettiligi týyndap otyrǵanyn jetkizdi.
«Qalamyzdaǵy jalpy uzyndyǵy 23 shaqyrymdy quraıtyn basty kóshelerinde keptelekter oryn alýy múmkin. Sondyqtan da aldaǵy ýaqytta kóshelerdiń enin 12-18 metrge deıin keńeıtý qajettiligi týyndaýda. Budan bólek, respýblıkalyq mańyzy bar «Batys Eýropa – Batys Qytaı» kólik dálizi qalanyń ortasynan ótetindikten, qala turǵyndary men qonaqtarynyń jolda júrý qaýipsizdigin qamtamasyz etýge keri áserin tıgizýde. Osy rette, qala ishinde ornalasqan 18 shaqyrym respýblıkalyq mańyzy bar joldy qala syrtyna kóshirý qajet», dedi Á.О́serbaev.
Al Investısııalar jáne damý vıse-mınıstri Q.О́skenbaev Túrkistan qalasyn damytý boıynsha jasalatyn jańa Bas jospardy 2 kezeń boıynsha júzege asyrýdy usyndy. Vıse-mınıstrdiń aıtýynsha, túrki áleminiń mádenı- rýhanı ortalyǵy jáne oblys ortalyǵy retinde Túrkistan qalasynyń Bas jospary tujyrymdamasynyń úzdik nusqasyna halyqaralyq konkýrs uıymdastyrý qajet. Bul birinshi kezeń, sondaı-aq Q.О́skenbaev elordany salý tájirıbesin eskere otyryp, qalanyń Bas josparyn daıyndaý úshin Astana Bas josparyn tartýdy nemese Túrkistan qalasynda fılıalyn qurýdy usyndy.
«Ekinshi kezeń – qabyldanǵan 2050 jylǵa deıingi tujyrymdamany eskere otyryp, qalany damytýdyń egjeı-tegjeıli usynystary qamtylǵan Bas jospardy daıyndaýǵa kirisý. Bas jospardy sátti daıyndaý úshin barlyq múddeli memlekettik organdardyń belsendi qatysýy qajet», dedi Q.О́skenbaev.
Túrkistan qalasyn damytý boıynsha keshendi sharalar qabyldaý mindeti tur. Ulttyq ekonomıka vıse-mınıstri A.Jumaǵulovtyń aıtýynsha, jalpy ekonomıkalyq kórsetkishter boıynsha oblysty qaıta qaraý kerek. Jan basyna shaqqandaǵy jalpy óńirlik ónim boıynsha búgingi kúndegi kórsetkish 1 mln teńgeniń tóńireginde. Vıse-mınıstrdiń málimdeýinshe, bul elimiz boıynsha eń tómengi kórsetkish dese de bolady. Sol sebepti jalpy ekonomıka boıynsha keshendi jumystar qarqyndy júrýi kerek.
Otyrysty qorytyndylaǵan A.Mamın memlekettik organdar men oblys ákimdigine oblystyq basqarý organdaryn Shymkentten Túrkistanǵa qysqa ýaqyt ishinde kóshirý máselelerine qatysty birqatar naqty tapsyrma berdi. Tıisti mınıstrlikter men vedomstvolarǵa Túrkistan qalasynyń ınjenerlik jáne áleýmettik ınfraqurylymyn damytýdyń salalyq bas shemasyn jasaýdy bastaýdy júktedi. Bas jospar eki kezeńge bólinbek. Birinshi kezeń – 2035 jylǵa deıin, ekinshi kezeń – 2050 jylǵa deıin. Al 12 shildede Túrkistan qalasy Bas josparynyń tujyrymdamasyn ázirleýge halyqaralyq baıqaý jarııalanady. Baıqaýǵa qatysýǵa otandyq jáne halyqaralyq sáýletshiler shaqyrylady. Baǵalaý úshin halyqaralyq sarapshylar toby qurylmaq.
A.Mamın jumys sapary barysynda Túrkistannyń ınfraqurylymdyq nysandaryn aralady.
Ǵalymjan ELShIBAI,
«Egemen Qazaqstan»
Túrkistan oblysy
