Sýretterdi túsirgen Orynbaı BALMURAT, «Egemen Qazaqstan»
Otyzdan asa memleketten kelgen qurmetti qonaqtardy kınofestıvaldiń prezıdenti, Qazaqstannyń halyq ártisi Aıman Musaqojaeva qushaq jaıa qarsy aldy. Ortalyq Azııadaǵy eń aýqymdy kıno báıgesiniń ǵasyrlardyń qýatyn, taǵylymyn, keńistigin sımvolıkalyq ataý aıasyna syıdyra otyryp «Eýrazııa» aıdarymen álemge tanylǵanyna da bıyl tup-týra on tórt jyl. 1998 jyly Almatyda alǵash ret halyqaralyq «Eýrazııa» kınofestıvali qanat qaqqannan bastap Qazaqstanǵa kóptegen Gollıvýd juldyzdary, Eýropa kınematograftary, Azııa rejısserleri men Reseı prodıýserleri qonaq bolyp keledi. Eýrazııanyń júreginde, Batys pen Shyǵystyń toǵysqan jerinde boı kótergen Astana Eýrazııa qurlyǵynyń barsha mádenıetin óz boıyna sińirgen qala bolǵandyqtan da óner arqyly yntymaqtasýdy maqsat tutyp, dál osy festıvaldyń tusaýyn óz aspany astynda kesken edi. Sońǵy jıyrma jylda Qazaqstan kınosy álemdik óner dodasyna belsene aralasa bastady. Aýqymdy kınojobalarǵa qatysyp, abyroı bıigine kóterile bastaǵan Eýrazııa kınofestıvaliniń tanymaldylyǵy men deńgeıi jyldan-jylǵa artyp keledi. Qazir ol álemdik kınoprodıýserler qaýymdastyǵy moıyndaǵan Ortalyq Azııadaǵy eń iri óner alańy. 2012 jyly Brıtanııa kıno akademııasy Eýrazııa kınofestıvalin álemniń 35 kósh bastaýshy festıvaldardyń qataryna qosty. «Eýrazııa» kınofestıvaliniń maqsaty – otandyq kıno óndiristi qoldaý, ony damyta otyryp, Ortalyq Azııa aımaǵyndaǵy kınoóndirisi órkendegen jetekshi rólge ıe bolý. Qoıan-qoltyq qarym-qatynasty damytyp, mádenıetter almasýy men Azııa men Eýropa arasyndaǵy kınobıznesti órkendetýge qolaıly jaǵdaı týǵyzý da osy festıvaldyń basty mindetteriniń biri.
Astanada ótken byltyrǵy kınofestıvalǵa álemniń túkpir-túkpirindegi elderinen 150-den artyq fılm usynylsa, Astananyń 20 jyldyq mereıtoıyna arnalyp otyrǵan bıylǵy XIV halyqaralyq kınofestıvalda dúnıe júzindegi eń tanymal rejısserlerden 1000-ǵa tarta usynys kelip túsken. Festıval komıssııasynyń irikteýinen ótken 80-nen asa memlekettiń 95 kartınasy kórermen nazaryna usynylady. 2017 jyly jáne bıylǵy jyldyń bastapqy alty aıynda túsirilgen bul fılmderdiń 12-si negizgi baıqaýǵa, 36 qysqa metrajdy fılm jáne báıge aıasynda kórsetiletin arnaıy baǵdarlamalyq baıqaýlarǵa qatysady.
Kınofestıval qonaqtarynyń aldynda sóz alǵan Mádenıet jáne sport mınıstri Arystanbek Muhamedıuly men «Eýrazııa» kınofestıvaliniń prezıdenti Aıman Musaqojaeva Astananyń 20 jyldyǵyna arnalǵan halyqaralyq «Eýrazııa» kınofestıvaline qatysýshylardy quttyqtap, sát-sapar tiledi.
Festıval deńgeıiniń bıikteýi qazylar alqasynyń quramyna baılanysty da artyp keledi. Bıylǵy báıge qorjynyna kelip túsken fılmderdi tórt quramnan turatyn qazylar alqasy saralap, anyqtaıtyn bolady. Negizgi qazylar alqasy, qysqametrajdy fılmder alqasy jáne eki táýelsiz qazylar alqasy bir apta boıy jumys isteıdi. Táýelsiz qazylar degenimiz, mundaı mańyzdy festıvaldarda altyn arystandarmen, palmalarmen nemese basqa da syılyqtarmen qatar FIPRESSI, qarapaıym tilmen aıtqanda, kınosynshylardyń da halyqaralyq syılyǵy beriledi. Sondaı-aq bıylǵy festıvaldyń ekinshi táýelsiz qazylary qatarynda, álemniń 5 qurlyǵynda ótetin 28 halyqaralyq festıvalǵa qatysyp, Azııa kınosynyń etalonyn anyqtaý kezinde sheshýshi ról atqaratyn NETPAK qazylar alqasy da óziniń menshikti syılyǵyn taǵaıyndap otyr. Mine, osyndaı aýqymdaǵy qazylar quramynda týyndylary «Úlken úshtik» kınofestıvaldardyń baıqaýlaryna 8 ret iriktelip, Pekın, Kann, Berlın kınobaıqaýlarynda júldeger bolǵan qytaı rejısseri Van Sıaoshýaı, halyqaralyq deńgeıde asa bedeldi kınofestıvaldardyń uıymdastyrýshysy jáne baǵdarlama dırektorlarynyń biri Pıter Skarlet, Iran kınoakademııasynyń úzdik fılmderin irikteý komıssııasynyń tóraǵasy, prodıýser Amır Esfandıarı, Qazaqstan kınematografıster odaǵynyń tóraǵasy Ermek Tursynov, Italııa kıno juldyzy Gabrıella Krıstıanı, al qysqametrajdy fılmderdi irikteıtin qazylar quramynda Túrkııanyń ataqty jazýshysy, zamanaýı kınosynyń beldi rejısser-prodıýseri Semıh Kaplanoglý, Klermon-Ferrandaǵy Halyqaralyq qysqametrajdy fılmder festıvaliniń negizin qalaýshy Djordj Býllon, sıngapýrlik óner kýratory jáne rejısseri Djeremı Chýa, serbııalyq akter Mılosh Bıkovıch, Kann festıvaliniń úzdik aktrısasy Samal Eslıamovalar bar. Saltanatty sharada qurmetti qazylar sarapshylyq etetin tańdaýly fılmderden úzindiler kórsetildi.
Kınofestıvaldyń qurmetti qonaǵy ıýgoslav jáne serbııalyq kınorejısser, belgili akter Emır Kýstýrısa, KSRO halyq ártisi Asanáli Áshimov sahnaǵa shaqyrylyp, saıysqa túsetin barlyq úmitkerlerge aq jol tiledi.
Eýropalyq kıno akademııanyń «Kórermender kózaıymy» syılyǵynyń eki márte ıegeri, shyǵarmashylyq qoryna 200-den asa kıno kartına jınaqtalǵan, «Kıno tek shyndyqqa qurylýy tıis» degen ustanymnyń ıesi, áıgili fransýz akteri Vensan Kassel – bıylǵy festıvaldyń basty meımandarynyń biri. Qazaqstandyqtarǵa júrekjardy lebizin joldaǵan ol 71-nshi Kann festıvalinde Sergeı Dvorsevoıdyń «Aıka» fılmindegi róli úshin úzdik aktrısa atanǵan Samal Eslıamovaǵa kınofestıvaldyń júldesin tabystady.
Festıvaldyń alǵashqy kúni qazaqstandyq rejısser Qýat Ahmetovtiń «Árýaq» fılmniń tusaýkeseri boldy. Onda basty róldi Asanáli Áshimov somdaǵan.
Halyqaralyq «Eýrazııa» kınofestıvali – álemdik dárejedegi juldyzdardy bir jerge shoǵyrlandyrǵan alań ǵana emes, sondaı-aq qazaqstandyq kınoóndiristiń jyl saıyn damyp, jańa fılmder qatarynyń tolyǵyp kele jatqandyǵynyń da dáleli.
Aıgúl AHANBAIQYZY,
«Egemen Qazaqstan»
ASTANA
