Astana – jańǵyrǵan eldiń jarqyn sımvoly
Premer-Mınıstr kún tártibindegi máselelerge toqtalmas buryn jıylǵandardy Astananyń 20 jyldyq mereıtoıymen quttyqtady:
– Astana kúni – bir qalanyń ǵana meıramy emes, búkil el bolyp atap ótetin jalpyhalyqtyq mereke. Sebebi Qazaq eliniń táýelsiz memleket retinde ornyǵýy, synaqtardan súrinbeı ótip, damýdyń dańǵyl jolyna túsýi – bári elimizdiń bas ordasymen tyǵyz baılanysty. El bola alamyz ba, álde zamannyń alapat jeline ushyp joǵalamyz ba degen taǵdyrly sátte halyqty bıik maqsatqa jumyldyryp, bolashaqqa bastaǵan Astana – jańǵyrǵan jańa Qazaqstannyń jarqyn sımvoly. Ol – qasterli Táýelsizdigimizdiń uly tuǵyry, Alash jurtynyń aıbary, Elbasymyzdyń tól perzenti. Basynda ózge túgili ózimiz kúmánmen qaraǵan ǵasyr jobasy Elbasynyń saıası kóregendigi men erik-jigeriniń arqasynda tabysty júzege asyp, nebári 20 jylda Arqa tórinde ǵajaıyp qala boı kóterdi. Halqymyzdyń myń jyldyq talaıly taǵdyry men asqaq armandarynan nár alyp, saıyn dalada sámbi taldaı búr jarǵan bas ordamyz az ýaqytta el tiregi – alyp báıterekke aınaldy. Astana – tereń tarıhtan tamyr tartqan dańqty ótkenimizdi búkil álem tańdaı qaqqan búgingi bıikterimizben jáne jahandyq naryqta básekelik qabileti joǵary, Máńgilik El bolar kemel keleshegimizben jalǵaıtyn eldigimizdiń altyn arqaýy, − dedi B.Saǵyntaev.
Úkimet basshysy Astana elimizdiń saıası, ekonomıkalyq qana emes, sonymen qatar mádenı, rýhanı júregi, eldiń barlyq óńiriniń basty qozǵaýshy kúshi bolyp, aımaqtardyń damýyna qýatty serpin beretinin atap ótti.
– Álemdik deńgeıdegi bastamalar men is-sharalar Astanany jahandyq oqıǵalardyń ordasy retinde pash etti. Osynyń bári – keń-baıtaq Uly Dalanyń tórinde Uly memleket qurǵan Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń dara basshylyǵy men sheksiz eńbeginiń jemisi, − dedi Úkimet basshysy quttyqtaý sózinde.
Infraqurylymdy damytýǵa baǵyttalǵan baǵdarlama
Aldymen 2015-2019 jyldarǵa arnalǵan «Nurly jol» ınfraqurylymdy damytýdyń memlekettik baǵdarlamasynyń túzetilgen jobasy bekitildi. B.Saǵyntaev atalǵan baǵdarlamany iske asyrý barysy Úkimette birneshe márte jan-jaqty talqylanǵanyna toqtalyp, túzetilgen jobada Elbasy qoıǵan mindetter kórinis tapqanyn tilge tıek etti. Memlekettik baǵdarlamanyń túzetilgen nusqasyna daýys berý aıaqtalǵannan keıin Úkimet basshysy barlyq múddeli memlekettik organǵa jańartylǵan baǵdarlamany oryndaýdy tapsyrdy.
Ulttyq ekonomıka mınıstri Tımýr Súleımenov «Nurly jol» memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrýǵa 2018 jyly barlyq qarjylandyrý kózinen 829,5 mlrd teńge kózdelgenin aıtty. Búgingi kúnge deıin atalǵan qarajattyń 167,1 mlrd teńgesi, ıaǵnı shamamen 21 paıyzy ıgerilgen.
– О́ńirlerge aýdarylǵan 34,5 mlrd teńgeniń 91,5%-y ıgerilgen, al búgingi kúni ıgerilmegen qarajat 2,7 mlrd teńgeni qurap otyr. Memleket basshysynyń 2017 jyldyń 31 qańtaryndaǵy «Qazaqstannyń úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» atty Joldaýynyń jalpyulttyq is-sharalar josparynyń 13-tarmaǵyna sáıkes, mınıstrlik tıisti qaýly jobasyn ázirledi. Jobamen tranzıt kóliginen túsken kiristerdi 4 mlrd AQSh dollaryna deıin ulǵaıtý jáne tranzıttik konteınerlik tasymaldaý kólemin 1,2 mln JFB-ǵa (jıyrma fýnttyq balamaǵa) deıin arttyrý týraly tıisti ózgerister men tolyqtyrýlar kózdeldi. Munymen qosa tranzıttik áýe jolaýshylarynyń sany 1,6 mln adamǵa, al aımaqtyq áýe jelilerimen jolaýshylar sanyn 170 myńǵa deıin arttyrý qarastyryldy. Alǵa qoıylǵan maqsattarǵa qol jetkizý úshin taýarlardy tranzıtteýge, kólik dálizderin qurý men jańǵyrtýǵa, kólik ınfraqurylymyn basqarýǵa, qyzmet kórsetý deńgeıin kóterý men ákimshilik kedergilerdi joıýǵa baǵyttalǵan sharalar josparlanǵan. Joba Astana jáne Almaty qalalarynyń, oblystardyń ákimdikterimen jáne múddeli memlekettik organdarmen kelisildi, – dedi T. Súleımenov.
Elektrondy júıe shyǵyndardy azaıtady
Qarjy mınıstri Baqyt Sultanov keltirgen málimet boıynsha, atalǵan mınıstrlik 2017 jyly 18 mln qyzmettiń shamamen 16 mıllıonyn nemese 88 paıyzyn elektrondy túrde kórsetken.
– Ústimizdegi jyldyń aıaǵyna deıin 6 memlekettik qyzmetti elektrondy formatqa kóshirýdi, usynylatyn qujattar tizbegin qysqartýdy josparlap otyrmyz. Elektrondy salyq deklarasııalaryn veb-portalǵa jáne «elektrondy úkimet» mobıldi baǵdarlamalaryna aýdarý jumystary júrgizilip jatyr. Nátıjesinde elektrondy túrde kórsetilgen qyzmetterdiń úlesi 95 paıyzǵa deıin jetkizilmek. Salyqtyq eseptilik tapsyrý, aksız markasy men fıskaldyq chekti tekserý sııaqty servısterge IT-kompanııalardyń óz qosymshalary men servısterin ázirleýi úshin ashyq ınterfeıs (Application programming interface) túrinde qoljetimdi bolady, – dedi B.Sultanov.
Mınıstrdiń aıtýynsha, «Ortalyqtandyrylǵan biregeılendirilgen derbes shot» júıesiniń engizilýimen, salyq beresheginiń bar-joǵy týraly anyqtama berý qyzmetin kórsetý ýaqyty 3 kúnnen birneshe mınýtqa deıin qysqardy. Jyl saıyn osyndaı 5 mln-nan astam anyqtama beriledi eken.
Qazir negizgi mindetterdiń biri − bıýdjettik josparlaý prosesin ońtaılandyrý jáne avtomattandyrý. Avtomattandyrý bıýdjettik ótinimdi qalyptastyrýda shyǵystardy (qaǵaz, keńse taýarlary, issapar shyǵystary, poshta qyzmetteri) 70 paıyzǵa, al kelisý merzimderin 4 esege (80-nen 20 kúnge deıin) qysqartady.
Ulttyq bank tóraǵasy Danııar Aqyshev elimizdegi sıfrly bankıng týraly baıandady. Onyń aıtýynsha qarjylyq qyzmet kórsetýdiń ózi IT-ınfraqurylymdy jáne sıfrly sheshimderdi paıdalaný múmkindigimen tyǵyz baılanysty. Sektordaǵy mańyzdy trendterdiń biri − ınternet jáne mobıldi qosymshalar arqyly onlaın qyzmetter kórsetý. Búgingi kúni Qazaqstannyń barlyq bankterinde qashyqtan banktik qyzmet kórsetý júıesi engizilgen. Mobıldi bankıng qyzmetterin bankterdiń 60 paıyzy kórsetedi. Olar búkil klıentter bazasynyń shamamen 90 paıyzyna qyzmet etedi. Bul júıelerde shamamen 10 mıllıon paıdalanýshy tirkelgen. Olardyń 30 paıyzy operasııalardy turaqty túrde júrgizedi.
Jıynda B.Saǵyntaev qarjy sektoryn sıfrlandyrý boıynsha barynsha aýqymdy jumystar júrgizilip jatqanyn, degenmen «Sıfrly Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrý boıynsha jol kartasynda kózdelgen barlyq sharany ýaqtyly oryndaý kerektigin, josparlanǵan maqsattar men ındıkatorlarǵa qol jetkizý qajettigin shegelep tapsyrdy.
Erkejan AITQAZY,
«Egemen Qazaqstan»
