Tórt qabattan turatyn ǵımaratta ataýly 15 zal bar. Sonyń biri «Qarýlar kolleksııasy» dep atalady. Osynda kóne jáne jańa zaman qarý-jaraq túrleri saqtalǵan. Bulardyń deni Elbasyna syılanǵan dúnıeler eken. Osy jádigerlerdiń qaq tórinde qazaq qoǵamy úshin asa qadirli tulǵa Abylaıdyń qylyshy tur. Naqtyraq aıtsaq, qylyshtyń jetesinen sýyrylǵan synyǵy. Ony 2004 jyly belgili tarıhshy E.Bekmahanovtyń týǵan qyzy Nurııa (Naılıa) Ermuqanqyzy Elbasy N.Nazarbaevqa syılaǵan. Sodan beri osynda. Jádigerge qatysty berilgen ǵylymı túsiniktemede, bul qylysh Reseı patshaıymy I Elızaveta tarapynan Abylaıǵa berilgen syılyq delingen.
Bul oqıǵa jaıly 1961 jyly Almatyda orys tilinde jaryq kórgen «XVI-XVIII ǵasyrlardaǵy qazaq-orys qatynastary» deıtin eńbektegi Reseı Syrtqy ister kollegııasynyń anyqtamasynda atalmysh syılyq 1758 jyldyń 29 qańtarynda qupııa keńesshi Neplıýev pen elshi Tevkelevtiń usynysyna sáıkes jasalǵany jáne qylyshtyń baǵasy 120 rýbl ekendigi jazylǵan. Ol zamanda bul (jylqy 5 rýbl) óte qymbat soma.
Joǵarydaǵy qylysh jaıly baıandaǵan mekeme basshysynyń orynbasary Botakóz Qaıypova hanym jádigerdiń saby ertede óte qymbat gaýhar tastarmen áshekeılengenin aıtady. Biraq bul áshekeıler jolaı joǵalǵan.
Osynaý qylysh-jádiger týraly kezinde ǵalym Shoqan Ýálıhanov ta jazǵan eken. Ǵalymnyń 1961 jyly Almatyda jaryq kórgen bes tomdyǵynyń birinshi tomynyń 211-betinde 1876 jyldyń jazynda Peterborda ótken orıentalıster kórmesine ákesi Shyńǵys óz qolynda saqtalǵan kóne muralardy jibergenin, onyń ishinde osy qylysh ta bolǵany aıtylady.
Mýzeıde saqtalǵan qylysh synyǵynyń eki betinde eski orys jáne shaǵataı tilinde altyndy qaqtaý arqyly sózder jazylǵan. Onyń orysshasy «Bojıeıý Mılostıý Elızaveta pervaıa ımperatrısa ı samoderjısa Vserossııskaıa pojalovala seıý sablıý poddannogo svoego kırgıs-kasaskogo Ablaıa soltana za ego vrnýıý slýjbý v Sankt-Peterbýrg 1758 goda» delinse, ekinshi betindegi shaǵataısha jazý osynyń aýdarmasy tárizdi.
Beken QAIRATULY,
«Egemen Qazaqstan»
