Syrtqy saıası vedomstvolardyń ustanymdaryn jáne is-qımyldaryn turaqty túrde úılestirý – bıylǵy naýryzda Astanada ótken memleketter basshylarynyń birinshi Jumys konsýltatıvtik kezdesýiniń qorytyndysy aıasyndaǵy mańyzdy is. Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev sol jolǵy jıynda Ortalyq Azııa elderiniń múddelerin toǵystyrý óńirdiń tarıhı, etnıkalyq jáne mádenı turǵydan tyǵyz baılanystaǵy barsha halqy úshin tıimdi ekenin aıtqan bolatyn.
Sholpan-Ata qalasynda mınıstrler óńir elderi arasyndaǵy qaýipsizdikti qamtamasyz etý jáne saýda-ekonomıkalyq baılanystardy qarqyndatý salasynda yntymaqtastyqty nyǵaıtý qajettigin atap ótti.
«Astanada Ortalyq Azııa memleketteri basshylarynyń birinshi Jumys konsýltatıvtik kezdesýin jemisti ótkizý óńirlik qatynastardaǵy jańa kezeńniń bastalýyna serpin berdi. Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Ortalyq Azııa elderiniń áleýetin biriktirýge, óńirishilik saýdany arttyrýǵa, óńirlik qaýipsizdikti qamtamasyz etýge jáne halyqtarymyzdy jaqyndastyrýǵa úlken mán berýde», dedi Qazaqstannyń Syrtqy ister mınıstri Qaırat Ábdirahmanov.
Q.Ábdirahmanov óz sózinde syrtqy ister mınıstrleri deńgeıindegi turaqty otyrystar Ortalyq Azııa elderi lıderleri dıalogynyń jalǵasy jáne jalpy problemalardy talqylaý men sheshýde tıimdi alań bolýy tıis ekenin málimdedi. Sonymen qatar memleket basshylarynyń Astanadaǵy kezdesýiniń Qorytyndy hattamasyn naqty iske asyrýǵa kirisýdi usyndy.
О́zbekstannyń syrtqy ister mınıstri Abdýlazız Kamılov óz sózinde ózbek tarapynyń óńirdegi dıalogty retke keltirýge talpynysyn atap ótti jáne is-shara qatysýshylaryn ótkizilýi aǵymdaǵy jyldyń qazanynda О́zbekstanda josparlanǵan Ortalyq Azııa elderiniń О́ńirlik ekonomıkalyq forýmy jumysyna qatysýǵa shaqyrdy. A.Kamılov О́zbekstannyń astanalyq dıalogtyń jalǵasýyna úlken mán beretinin jáne Ortalyq Azııa memleketteri basshylarynyń kezekti konsýltatıvtik kezdesýi kelesi jyly Naýryz meıramynyń qarsańynda Tashkent qalasynda ótetinin atap ótti.
Qyrǵyzstannyń syrtqy saıası vedomstvosy basshysy Erlan Abdyldaev is-sharanyń uıymdastyrýshysy retinde Qyrǵyzstanda syrtqy ister mınıstrlikteri arasyndaǵy otyrysty ótkizý bastamasyn qoldaǵany úshin barshaǵa alǵysyn bildirdi. Is-sharanyń qorytyndysy boıynsha ol Qyrǵyzstan jáne Ortalyq Azııanyń basqa memleketteri arasyndaǵy dostyq qatynastar aldaǵy ýaqytta ózara tıimdi yntymaqtastyq pen tatý kórshilikti nyǵaıtýǵa negiz bolatynyn bildirdi.
Mınıstrler óńirlik ózara is-qımyl jasaýdyń kóptegen máseleleri boıynsha Ortalyq Azııa elderiniń ustanymdary óte jaqyn ekenin atap ótip, óńir elderiniń dıalogyn jandandyrýdy usyndy.
Otyrystyń qorytyndysy boıynsha qatysýshylar birlesken málimdeme qabyldap, onda taraptar memlekettik shekaralardy halyqaralyq quqyqtyq resimdeý prosesindegi oń dınamıkany, óńiraralyq jáne shekaraaralyq yntymaqtastyqty jandandyrýdy maquldady.
Sonymen qatar taraptar transulttyq qaýip-qatermen kúresý máselelerin talqylady. Qujatta «Halyqaralyq terrorızm jáne ekstremızmmen, esirtkiniń zańsyz aınalymymen, transulttyq uıymdasqan qylmyspen, sonyń ishinde halyqaralyq jáne óńirlik uıymdar sheńberindegi basqa qaýip-qatermen kúresýde odan ári yntymaqtastyqtyń qajettigi», atap kórsetildi.
О́ńir elderi saýda-ekonomıkalyq baılanysty odan ári nyǵaıtý, ózara saýdany ósirý úshin ońtaıly jaǵdaılar jasaýǵa jumys jasaıtyn bolady. О́ńiraralyq ınvestısııalyq yntymaqtastyqty ilgeriletý Ortalyq Azııa elderi arasyndaǵy iskerlik belsendilik úshin mańyzdy bolyp tabylatyny týraly pikir aıtyldy.
Sonymen qatar tranzıttik múmkindikterdi keńeıtý óńir elderiniń kólik kommýnıkasııalary arqyly ekonomıkalyq yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa, kólik ınfraqurylymyn damytýǵa jáne tranzıttik júk aǵyndaryn iske qosýǵa járdemdesetini de aıtylyp ótti.
Qazirgi kúni Ortalyq Azııa elderindegi ózekti máseleniń biri – transshekaralyq ózenderdiń jaıy da arnaıy qarastyryldy. Taraptar Ortalyq Azııadaǵy sý-energetıkalyq resýrstardy keshendi paıdalanýdy qoldady jáne óńirdiń barlyq memleketteriniń múddeleri men muqtajdyqtaryn eskere otyryp, atalǵan saladaǵy ózara tıimdi yntymaqtastyqtyń turaqty uzaqmerzimdi tetikterin ázirleýdiń mańyzdylyǵyn atady.
Otyrys sońynda qatysýshylar Ortalyq Azııa elderiniń syrtqy ister mınıstrleriniń kezekti keńesin kelesi jyly Tájikstanda ótkizýge ýaǵdalasty.
Tutastaı alǵanda, Ortalyq Azııa elderiniń syrtqy ister mınıstrleriniń kezdesýi óńirdegi barlyq memleketterdiń dostastyq, tatý kórshilik, ózara túsinistik jáne senim dástúrlerine negizdelgen óńirlik ózara is-qımyldy nyǵaıtý jáne odan ári keńeıtý boıynsha kúsh-jigeriniń logıkalyq jáne zańdy jalǵasy boldy. Ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń derekteri boıynsha, Qazaqstannyń Ortalyq Azııanyń tórt memleketimen taýar aınalymy jyl ótken saıyn ósip keledi. Mysaly, ótken 2017 jyldyń ózinde bul kórsetkish 18,4 %-ke ósip, 3,6 mıllıard dollardy qurady. Eń úlken ósim Tájikstanmen jáne О́zbekstanmen aradaǵy saýda aınalymynda baıqalyp otyr.
Qambar AHMET,
«Egemen Qazaqstan»
