Jylý taratý talapqa saı

Astananyń damý qarqyny aýzy dýaly sarapshylardy da, dúnıeniń tórt buryshynan kún qurǵatpaı elordamyzǵa kelip jatatyn qonaqtardy da eriksiz tańdaı qaqtyrady. Iá, Astana búginde jahandyq basqosýlar ótetin álemdik megapolıske aı­­­nal­dy. Al iri megapolısterdi erekshelendiretin de, olardyń qalypty ómiri men damýynda sheshýshi ról atqaratyn da ozyq tehno­lo­gııa­­lyq ınfraqu­ry­ly­my ekendigi daýsyz. Elba­sy­nyń Astanany odan ári ór­ken­detý máselesinde qalanyń bazalyq ınfra­qu­ry­­ly­­­­myn barynsha damy­tý­ǵa basymdyq berip kele jatqany da son­dyq­tan. Bas qa­la­myzdy eshbir úzilissiz sý, jylý jáne ja­ryqpen qamta­masyz etý qala ınfraqu­ry­lymynyń sheshýshi túıini ekeni belgili. Osy rette elordany jylýmen qamtamasyz etetin «Astana-Teplotranzıt» aksıonerlik qoǵa­myna júkteletin jaýapkershilik júgi aýyr da qomaqty. Bas qalamyz Almatydan oblys ortaly­ǵy Aqmolaǵa kóshirilgennen bergi ýaqytta qalany jylýmen qamtamasyz etý júıesi túbirimen qaıta quryldy. Bir kezderi Aqmola qalasyn jylytatyn №1 JEO-nyń qýaty 400 Gkal/saǵ., al magıstraldyq jáne taratý jónindegi jylý jelileriniń uzyn­dyǵy 11,2 shaqyrym bolsa, búginde asta­nalyq energokeshenniń jylý taratatyn jelileri 520,6 shaqyrymdy quraıdy. Al qala­myzdyń jylý resýrstaryn tutyný kólemi búginde 1470 Gkal/saǵ. kóleminde bolyp otyr. «Astana-Teplotranzıt» AQ-ty kúrde­­­li jańǵyrtý jumysy elordanyń shejiresi bastalǵan 1998 jyldan bastaý aldy. 1999 jyly 274,6 shaqyrym jylý magıstraliniń qurylysy salyndy jáne qaıta quryldy. Astana turǵyndaryn jylý energııasy­men turaqty ári sapaly qamtamasyz etý «Astana-Teplotranzıt» AQ-tyń basty jumysy bolyp tabylady. 2009 jyly aksıonerlik qoǵam qalanyń jylý júıesine 29 550 qýma metr jańa jylý torabyn qosty. Jańadan qosylǵan jylý toraby­nyń 20,5 shyqyrymy burynǵy ortalyqta, 4 shaqyrymy Esildiń sol jaǵalaýynda or­­nalasqan. Qalanyń jylý taratý magıstraldik jelisi 2001 jyly 266,806 shaqyrym bolsa, ol 2009 jyly 520 shaqyrymǵa jetti. Osyndaı uzyndyqqa taraıtyn jylý jelilerine 10 nasostyq stansa qyzmet kór­setedi. 2005 jyly Astanada Memleket bas­­shysynyń tikeleı qatysýymen elimizde tuń­ǵysh ret PPÝ jylý toraptaryn shyǵa­ra­tyn zaýyt iske qosyldy. Bul zaýyt shy­ǵaratyn otandyq ónim eýropalyq stan­darttarǵa jaýap beretin, básekelestikke tótep beretin qubyrlar bolyp tabylady. – Osydan 10 jyl buryn jylý jelilerine maýsymdyq jóndeý jumystaryn júrgizgende, jaz boıy ystyq sý bolmaı, turǵyndar zapa shegetin. Qazir bul jumys tolyq tártipke keltirilgen. Mundaı kúr­deli jóndeý jumystary 2001 jyldan beri turaqty júrgizilip kele jatsa da turǵyn­dar­dy ystyq sýdan esh shekteý bolǵan emes. Jóndeý jumystaryn qolǵa almas buryn jylý taratatyn ýaqytsha trassalar orna­tylady. Turǵyndarǵa ystyq sý osy qo­sym­sha jeliler arqyly taratylady. Sondyq­tan jyl saıyn bas qalamyzda jańa jeliler iske qosylyp, eski qubyrlar jańar­ty­lyp ja­tady. Al turǵyndar ystyq sýdan tarshylyq kórmeıdi. Bul isti jetistik deýge bolady ǵoı, – deıdi «Astana-Teplotranzıt» AQ-tyń bas dırektory Aıtmuqan Qazbekuly. «Astana-Teplotranzıt» AQ bas dırek­tory Aıtmuqan Jumabaev bul salada bar­lyq sanaly ǵumyryn ótkizgen tájirıbeli maman bolyp tabylady. Ol Astana ınfra­qurylymynyń eń jaýapty salalarynyń biri bolyp tabylatyn bul aksıonerlik qo­ǵamnyń tizginin sonaý 1998 jyly ustaǵan bolatyn. Tájirıbeli basshy sońǵy jylda­ry respýblıkamyzdyń jylýmen qamtý júıe­siniń barlyq kásiporyndaryn bir ortalyqqa biriktirý týraly ıdeıa kótergen. Aıtmuqan Jumabaevtyń úlken uıymdas­tyrýshylyq qabiletiniń arqasynda 2007 jyldyń mamyr aıynda «Jylýmen qam­tý­shy uıymdardyń qazaqstandyq assosıasııa­sy» atty zańdy tulǵalar birlestigi qu­ryl­dy. Búginde bul uıym búkil elimizdiń iri qalalarynyń ın­fraqurylymyn jańǵyrtý maqsatynda keshendi sharalar atqaryp keledi. Qazirgi ýaqytta «Astana-Teplotranzıt» AQ – bul yrǵaqty damyǵan, joǵary bilikti mamandary jáne qajetti materı­aldyq bazasy bar kásiporyn, óziniń negizgi mindetine saı jylý energııasyn berý jáne taratý jolynda qyzmetin múltiksiz atqa­rý­da. Bul úlken de tájirıbeli ujym bas qa­lamyzdyń tutynýshylaryna qyzmet kór­setýde sapalyq deńgeıge qol jetkizip, jo­ǵary bıikterden kórinip keledi. 2006 jyly Shveısarııada jylý energııasyn tasymal­daýdaǵy ekonomıkalyq kórsetkishteri men ozat tehnologııalardy engizý jáne ener­ge­tıkalyq keshen jumystaryn jaqsartqany úshin «Tıimdi damýshy kásiporyn» atty nomınasııa boıynsha Aıtmuqan Jumabaev basshylyq etetin «Astana-Teplotranzıt» AQ halyqaralyq bas júldege ıe bolady. Máskeý qalasynda ótken «Ulttyq ekono­mıkanyń kóshbasshylary. Top 100» ha­lyqaralyq sammıtte kásiporyn «2006 jyl­ǵy Ulttyq ekonomıkanyń kóshbas­shy­sy» syılyǵymen marapattalǵan. Sonymen qatar 2007 jylǵy Shveısarııadaǵy «Tran­s­parency Award» halyqaralyq jobasynyń jeńimpazy atanyp «Hrýstaldi tamshy» júldesin alady. 2008 jyly Avstrııada «European Awards Ceremony» saltanatty rásiminde Eýropalyq bıznes assambleıanyń Nomınasııa komıteti (EVA, Oksford, Velıkobrıtanııa) jáne «XXI ǵasyr kóshbas­shy­lary» atty Halyqaralyq ımıdj baǵdar­lamasynyń Sarapshy keńesi «Astana-Teplotranzıt» AQ-tyń qyzmetin joǵary baǵalap, «European Quality» (Eýropalyq sapa) halyqaralyq júldesimen marapattady. Qazirgi kezde Astana qalasy boıynsha barlyq nysandardyń 66 paıyzy nemese 3379 nysan jylý energııasy men jylý tasymaldaǵyshty esepke alý túıinderimen jabdyqtalǵan. 2008 jyldan bastap «Astana-Teplotranzıt» AQ-ta jylýdy esepke alý júıesi, jylý tasymaldaǵysh parametr­leri, ishki jylýdy tutyný júıesi jumy­syn tu­raq­ty baqylaýdy júzege asyrý úshin jáne jylý tutyný rejimderiniń buzy­lýyna óz ýa­qytynda áreket etetin, sondaı-aq jylýdy es­epke alý júıesi isten shyqqan kezde DTJQ (derekterdi tabystap jınaq­taý qurylǵysy) kómegimen jylý energııa­synyń esepke alý quralynan ortalyq­tan­dyrylǵan aqparatty qabyldaý uıymdasty­ryl­ǵan. Esepke alý quralynan aqparat jınaý jáne tutyný­shy­lar arasynda jylý energııasyn taratý úshin baǵdarlamalyq qamtamasyz etý ázirlengen. Baǵdarlama qubyrdyń aqaýyn ózi anyq­tap, jylý energııasyn tutyný esebin júr­gizedi, tutynylǵan jylý energııasy úshin es­ep­teý kezinde adamdardyń qatysýyn bol­dyr­­maıdy. Derekterdi berý qurylǵysymen tu­ty­nýshylardyń segiz júzden astam nysa­ny jabdyqtalǵan. Uıaly baılanys opera­to­ry arqyly tutynýshydan «Astana-Teplotranzıt» AQ serverine aqparat berý júr­giziledi. Alynǵan aqparat esepti aı úshin j­ı­yntyq esepte óńdeledi jáne ár tutyný­shyǵa esep-shot túbirtegin ári qaraı berý úshin «Astanaenergosbyt» JShS-ǵa ınternet boıynsha tapsyrylady. Aksıonerlik qoǵamnyń osyndaı tabys bıiginen kórinip, turǵyndarǵa joǵary sapa­ly qyzmet kórsetýiniń basty tetigi uj­ym­daǵy bilikti mamandarǵa baılanysty bolsa kerek. Bul rette paıdalaný qyzmetin basqa­ratyn tájirıbeli ınjenerler Bekejan Seıitjanov, Jaılybaı Smaıylov, slesarlar Bazarbaı Jumadilov, Bolat Talasbaev, elektrmen dánekerleýshi Qaırolla Erbolat, tutynýshylardy esepke alý jáne retteý qyzmetiniń bastyǵy Raýza Kákenova jáne basqalardyń esimin erekshe atap ótken jón. Jarty ǵasyrǵa jýyq tarıhy bar «Astana-Teplotranzıt» AQ elimizdiń bas qa­lasynyń qajetin óteý maqsatynda ýaqyt­tan oza jumys atqaryp, tabys bıiginen kórinýde. Biz ujymnyń aldaǵy ýaqytta da joǵary jetistikterge jete berýine tilektestik bildire otyryp, «Astana-Teplotranzıt» AQ-tyń barlyq eńbekkerlerin kásibı merekelerimen quttyqtap, tabys tileımiz. Jylqybaı JAǴYPARULY. ––––––––––––––––– Sýretterdi túsirgen Orynbaı BALMURAT.