Qazaqstan-Túrkııa:Tamyry tereń yntymaqtastyq

Osy kúni N.Nazarbaev Túrkııa Respýblıkasynyń isker toptar ókilderimen kezdesti, sondaı-aq Joǵary deńgeıdegi strategııalyq yntymaqtastyq keńesiniń úshinshi otyrysyna qatysty. Is-shara barysynda saýda-ekonomıkalyq jáne ınvestısııalyq máseleler jan-jaqty talqylandy. Sapar qorytyndysy boıynsha ekijaqty yntymaqtastyqty odan ári nyǵaıtatyn birneshe qujatqa qol qoıyldy.

Qol qoıý rásimi aıaqtalǵannan keıin memleketter basshylary jýrnalısterge arnalǵan baspasóz jıy­nyn ótkizdi. 

Túrki tatý bolsa, tabys kóp

Qazaqstan Prezıdenti isker toptar ókilderimen kezdesý barysynda Túrkııanyń bıznes ókilderi aldynda sóılegen sózinde eki memleket arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyq oń qarqyn alyp kele jatqanyn atap ótti.

– Qazaqstan men Túrkııa ara­syndaǵy qatynastar ózara dos­tyqqa, baýyrlastyq pen senimge negizdelgen. Saýda aınalymy jóninen Túrkııa Qazaqstannyń stra­tegııalyq seriktesteriniń al­ǵashqy ondyǵyna kiredi. Eki el arasyndaǵy taýar aınalymy 2017 jyly 27 prosentke ósip, 2 mıl­lıard AQSh dollaryna jýyq­tady, – dedi Nursultan Nazar­baev.

Memleket basshysy ınves­tı­sııalyq yntymaqtastyq pen eko­no­mıkanyń túrli sa­la­laryn­daǵy birlesken jobalardy iske asyrý máselelerine toqtal­dy. Atap aıtqanda, táýelsiz­dik al­ǵannan beri elimizge Túr­kııa 3 mıllıard AQSh dol­lary­nan astam ınvestısııa quıǵa­nyn já­ne búginde Qazaqstanda túrik ka­pı­talynyń qatysýymen 2 myńǵa jýyq kásiporyn jumys istep otyrǵanyn atap ótti.

Sonymen qatar Qazaqstan Pre­zıdenti eki el kásipkerlerin qol­daýǵa baǵyttalǵan «Jańa sı­ner­gııa» baǵdarlamasynyń jú­zege asyrylý nátıjeleri jó­ninde aıtty.

– Osy baǵdarlama aıasynda quny 800 mıllıon dollar bola­tyn 23 joba iske qosylyp, 3 myń jańa jumys ornynyń ashylýy­na múmkindik berdi. Keshe el­derimizdiń bıznes ókilderi quny 1,7 mıllıard dollardan asa­tyn 24 kelisimshartqa qol qoı­dy. Bul – bizdiń ózara senim men yntymaqtastyǵymyzdyń jarqyn mysaly, – dedi Nursultan Nazarbaev.

Kezdesý barysynda Mem­leket basshysy Qazaqstan­nyń eko­nomıkalyq artyqshy­lyq­tary­na jáne elimizde bıznes júr­gizý úshin jasalǵan qolaıly jaǵ­daılarǵa nazar aýdardy.

– Qazaqstanda ınvestısııalyq ahýaldy jaqsartý jóninde ke­shen­di jumystar júrgizilýde. Kásip­ker­likti damytý úshin zańna­maǵa tıisti ózgerister engizildi. Dú­nıejúzilik banktiń «Bıznes júrgizý jeńildigi» reıtınginde Qa­zaqstan 190 eldiń arasynda 36-orynda. Bizdiń memleket Eko­nomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymy Investısııalyq ko­mı­tetiniń múshesi bolyp sanalady, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Sondaı-aq Nursultan Nazar­baev Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti janyndaǵy Sheteldik ınvestorlar keńesi men «Qazaq In­vest» kompanııasynyń jumy­sy jáne ınvestorlar úshin qaras­tyrylǵan túrli jeńildikter jóninde aıtty.

– Qazaqstanda 11 arnaıy eko­nomıkalyq jáne 24 ındýstrııalyq aımaq bar. Olardyń jumysyna qatysýshylar úshin salyqtyq jáne ózge de jeńildikter qaras­tyrylǵan. Túrik kompanııalaryn Qazaqstanda óz bıznesterin órkendetýge shaqyramyn, – dedi Memleket basshysy.

Sonymen qatar Qazaqstan Prezıdenti elimizdiń kólik-tran­zıt áleýetiniń múmkin­dikterine jan-jaqty toqtaldy.

– Qazaqstan Eýropa men Azııa ara­syn­daǵy trans­kon­­tı-nentaldy mýltı­modal­dy júk tasymalyn bel­sendi damy­týda. Elimiz arqy­ly 5 temir jol jáne 6 halyq­aralyq avto­mobıl joly ótedi. Trans­kas­pıı mýltımodaldy júk tasy­malyn damytý úshin kóp jumys atqarylýda. Aqtaý por­tyn jańǵyrtyp, onyń múmkindik­terin keńeıttik, – dedi Nursultan Nazarbaev.

Memleket basshysy Qa­zaq­stan­daǵy ónerkásip kásiporyn­daryn jekeshelendirý úderi­sine jáne agroónerkásip keshe­nin­degi ınnovasııalyq jobalar­dy iske asyrýǵa sheteldik ınves­tor­lar­dyń qatysý múmkindigi bar ekenin de atap ótti.

Sonymen birge Qazaqstan Pre­­zı­denti túrik bıznesmenderin Nazar­baev Ýnıversıteti men In­no­­va­sııalyq tehnologııalar par­ki bazasynda qurylǵan ınnova­sııa­lyq klasterlerdiń jumysyna atsalysyp, týrıstik saladaǵy bir­­lesken jobalardy júzege asy­rý múmkindikterin qarastyrýǵa sha­qyrdy.

– EKSPO-2017 kórmesiniń bazasynda «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy jumys isteı bas­tady. Bul ortalyq Nıý-Iork, Sıngapýr, London jáne Dý­baı qalalaryndaǵy qarjy orta­lyq­tarynyń úzdik modeli negizinde jumys júrgizedi. Onyń quqyqtyq mártebesi konstıtýsııalyq zań­men bekitildi, jumys tili – aǵyl­shyn tili. Bul – óńirdegi qyzmeti aǵylshyn quqyǵyna negizdelgen birden-bir ortalyq, – dedi Nur­sultan Nazarbaev.

Memleket basshysy «As­ta­na» halyqaralyq qarjy or­ta­ly­ǵynyń negizgi artyqshy­lyqtary jóninde aıtyp, bul ortalyqtyń jumysyna qatysýshylar úshin arnaıy salyq, valıýta, vıza jáne eńbek rejimderi engizilgenin atap ótti.

Sońynda Qazaqstan Pre­zı­den­ti eki el bıznesmenderin búgin­gi jasalyp otyrǵan múmkindiktiń bárin paıdalana otyryp, mem­le­ket­aralyq baılanystardy damytý jáne nyǵaıtý isine belsendi atsa­lysýǵa shaqyrdy.

Investısııalyq áriptestik nyǵaıa túsedi

Budan soń Memleket basshysy Qazaqstan men Túrkııa arasyndaǵy Joǵary deńgeıdegi strategııalyq yntymaqtastyq keńesiniń úshinshi otyrysyna qatysty.

Qazaqstan Prezıdenti oty­rys­qa qatysýshylar aldynda sóı­legen sózinde ekijaqty yntymaq­tastyqtyń qazirgi máselelerine jan-jaqty toqtaldy.

– Qazaqstan men Túrkııa ara­syn­daǵy qarym-qatynas strate­gııalyq seriktestik rýhynda damyp keledi. Saýda-ekono­mı­kalyq baılanystar yntymaq­tas­ty­ǵymyzdyń mańyzdy bóligi sanalady, – dedi Memleket basshysy.

Nursultan Nazarbaev Túr­kııa­nyń mańyzdy ınvestısııalyq áriptesterimizdiń biri ekenin aıt­ty.

Qazaqstan Prezıdenti eki­jaqty baılanystardy odan ári nyǵaıtýdyń naqty sharalaryna toqtaldy.

Nursultan Nazarbaev ózara yntymaqtastyq máselelerin she­shý úshin Qazaqstan men Túrkııa ara­syndaǵy úkimetaralyq komıs­sııanyń múmkindikterin tıimdi paıdalaný qajettigin atap ótti.

Sonymen qatar Memleket basshysy «Jańa sınergııa» atty birlesken baǵdarlamany júzege asyrý nátıjelerine toqtalyp, ınvestısııalyq áriptestikti damytý perspektıvalary týraly áńgimeledi.

– Búginde Qazaqstan «Nurly jol» baǵdarlamasy aıasynda kólik ınfraqurylymyn jańar­týda. Biz osy baǵdarlamany iske asyrý nátıjesinde Ortalyq Azııa­daǵy jetekshi logıstıkalyq habqa aınalýdy josparlap otyrmyz. Osyǵan baılanysty bizge elderimizdiń tranzıttik áleýetin tıimdi paıdalaný qajet, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Nursultan Nazarbaev munaı-gaz jáne áskerı-ónerkásip sa­la­lar­­yndaǵy qatynastardy ny­ǵaı­tý máselelerine nazar aýdardy.Son­daı-aq Memleket basshysy ag­roónerkásip kesheninde, týrıs­tik jáne ǵylymı-tehnı­ka­lyq sa­la­larda tıimdi baılanys­tar or­na­týdyń mańyzdy ekenin atap ótti.

Keńes barysynda mádenı-gý­ma­nıtarlyq yntymaqtastyq má­se­lelerine de erekshe mán berildi.

Bekem baýyrlastyqtyń bederli belesi

Nursultan Nazarbaev Túr­kııa Respýblıkasyna resmı sa­parynyń qorytyndysy boıyn­sha buqaralyq aqparat qural­dary­nyń ókilderi úshin brıfıng ótkizdi.

Jýrnalıster aldynda sóıle­gen sózinde Memleket basshysy qonaqjaılylyq kórsetkeni úshin Túrkııa Respýblıkasynyń Prezıdenti Rejep Erdoǵanǵa rızashylyq bildirip, ótken prezıdent saılaýyndaǵy jeńisimen quttyqtady.

«Resmı saparǵa túrik eline shaqyryp, qonaqjaılylyq kór­set­kenderińiz úshin barsha­laryńyzǵa, eń aldymen Pre­zı­dent myrzaǵa shyn júregimmen alǵysymdy aıtamyn. Baýyrlas Túrkııanyń ishki saıası turaq­tylyǵy men tynyshtyǵy Qazaq­stan úshin óte mańyzdy. Rejep Taııp Erdoǵandy bıylǵy maýsymda jańa júıe boıynsha ótken prezıdenttik saılaýdaǵy aıqyn jeńisimen taǵy da shyn júrekten quttyqtaımyn.

Saılaý nátıjesi túrik hal­qy Prezıdent myrzanyń eren eń­begin joǵary baǵalap, júrgizip otyrǵan saıasaty men strate­gııa­lyq baǵyttaryn qoldap otyr­ǵandyǵyn álem aldynda kórsetti. Barsha qazaqstandyqtardyń atynan Túrkııa basshylyǵynyń jańa bastamalaryna tabys, baýyrlas túrik halqyna baq-bereke tileımin. Túrkııa – Qazaqstannyń eń jaqyn ári senimdi strategııalyq áriptesteriniń biri. Qazir or­taq tarıh pen rýhanı muraǵa negizdelgen qarym-qatynasymyz óristeı túsýde. Baılanysymyz barlyq salada ilgerilep, damyp keledi», dedi Elbasy.

Memleket basshysy Túrkııa Prezıdentimen mazmundy ári ná­tıjeli kelissózder júrgizgenin atap ótip, osy zamannyń ózekti máseleleri jóninde oı-pikir almasqanyn málimdedi.

Nursultan Nazarbaev Qazaq­stan men Túrkııa arasyndaǵy qarym-qatynastardyń strate­gııalyq sıpatyn atap ótti.

– Ortaq tarıh pen rýhanı qundylyqtarǵa negizdelgen qa­rym-qatynastarymyz qarqyndy damyp, barlyq baǵyttar boıynsha nyǵaıa túsýde, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Memleket basshysy Túrkııa Respýblıkasynyń Prezıdenti Re­jep Erdoǵanmen ótken kelissóz ná­tı­jelerine jan-jaqty toqtal­dy.

– Búgin Túrkııa Prezıdentimen mazmundy ári nátıjeli kelis­sóz ótkizdik. Bul kezdesý ózek­ti máseleler jóninde pikir alma­sýǵa múmkindik berdi. Jal­py, As­tana men Ankara óńirlik já­ne halyqaralyq problemalar­dy ár­daıym ashyq talqylaıtynyn atap ótkim keledi. Bul máseleler boıynsha bizdiń ustanymdarymyz uqsas, – dedi Qazaqstan Pre­zı­denti.

Sondaı-aq Nursultan Nazarbaev Qazaqstan men Túrkııa arasyndaǵy Joǵary deń­geıdegi strategııalyq ynty­maq­tastyq ke­ńesiniń úshinshi oty­rysy ekijaqty qatynastarǵa odan ári tyń serpin beretinine senim bil­dirdi.

Memleket basshysy eki eldiń saıası dıalog pen baýyrlas ha­lyq­­tardyń dostyǵyn ári qaraı ny­ǵaı­typ, tereńdete túsýge múd­deli ekenin aıtty.

Sonymen qatar Qazaqstan Prezıdenti eki memleket arasyn­daǵy saýda-ekonomıkalyq jáne ınvestısııalyq yntymaqtastyq máselelerine toqtaldy.

– Qazir elimizde túrik kapı­ta­lynyń qatysýymen qurylǵan 1800-den astam kásiporyn bar. Taýar aınalymynyń kólemi ótken jyly shamamen 2 mıllıard dollar boldy. Bul kórsetkishti bolashaqta 5 mıllıard dollarǵa jetkizemiz dep kelistik, – dedi Nursultan Nazarbaev.

Nursultan Nazarbaev «Jańa sınergııa» atty birlesken baǵ­dar­lamany júzege asyrýdyń aralyq qorytyndylaryn atap ótip, «túrik bıznesiniń kapıtandarymen» júrgizilgen kelissózderdiń nátıjelerine toqtaldy.

– Jalpy, saparym barysynda quny 2 mıllıard dollarǵa jýyq kommersııalyq jobalarǵa qa­tysty kelisimderge qol qoıyldy. Aldaǵy ýaqytta búgingi qol jetkizgen ýaǵdalastyqtardy jú­­ze­ge asyrý úshin kúsh jumyl­dy­rýy­myz qajet, – dedi Memle­ket basshysy.

Qazaqstan Prezıdenti túrik ın­vestorlaryn Aqtaý jáne Qu­ryq porttary negizinde jumys is­tep jatqan kólik-logıstıka ha­byn damytýǵa belsendi atsa­ly­sýǵa shaqyrdy.

– Búgingi kelissózder bary­synda biz kólik-tranzıt, mu­naı-gaz, áskerı-tehnıkalyq, aýyl sha­rýa­shylyǵy, týrızm, máde­nıet, bilim, ǵylym jáne tehno­logııa sa­lalaryndaǵy yntymaq­tas­tyǵy­myzdy talqyladyq. Biz osy baǵyttar boıynsha ózara yq­pal­das­tyǵymyzdy nyǵaıtýǵa ýaǵda­lastyq, – dedi Nursultan Nazarbaev.

Atajurtqa qurmet

Jıyn barysynda sóz alǵan Túr­kııa Prezıdenti R.Erdoǵan Qazaq­stan Prezıdentine resmı sa­pary úshin rızashylyq bildi­rip, kezdesýler nátıjesin jo­ǵary baǵalady.

Túrkııa Respýblıkasynyń Pre­zıdenti saýda-ekonomıkalyq baı­lanystardy keńeıtý, bilim jáne mádenıet salalaryndaǵy ynty­maqtastyqty tereńdetý máse­lelerine qatysty kelis­sózderdiń mańyzdy nátıjelerine toqtalyp, onyń oń qarqynyn atap ótti.

О́z sózinde Rejep Taııp Er­doǵan Atajurttan kelgen delegasııany óz rezıdensııasynda qabyldaǵanyna qýanyshty ekenin jetkizip, Elbasy N.Nazarbaevty Túrki áleminiń aqsaqaly dep sanaıtynyn taǵy bir márte eske salyp ótti.

«Túrki áleminiń aqsaqalyna taǵy bir ret qosh keldińiz deımin. 2015 jyly Qazaqstanda bastalǵan Joǵary deńgeıdegi strategııalyq yntymaqtastyq keńesiniń úshinshi otyrysyn Ankarada ótkizdik. N.Nazarbaevpen sońǵy ret 3 qyr­kúıekte Qyrǵyzstanda ótken Túrkitildes memleketter ynty­maqtastyq keńesiniń VI sammıti barysynda bas qosqan edik. Qurmetti árip­tesim­men jeke kezdesýde jáne dele­ga­sııalyq basqosýda ekijaqty, kún tártibinde turǵan búkil máse­lelerdi shynaıy túrde talqyladyq. О́te aýqymdy ári tıimdi kezdesý ótti», dedi R.Erdo­ǵan.

Sondaı-aq osy sapar barysynda birqatar mańyzdy qujattarǵa qol qoıylǵanyn atap ótip, soǵan sáıkes jalpy somasy shamamen 2 mıllıard dollardan asatyn 20-dan astam qujatqa eki eldiń jaýapty mekemeleri men jekemenshik sektory ókilderi qol qoıǵanyn jetkizdi.

«Kelissózder barysynda ekonomıka, saýda, qorǵanys jáne bilim berý salalaryna qatysty ekijaqty máselelerdi jan-jaq­ty ári aıryqsha talqyladyq. Túr­kııa men Qazaqstan qarym-qaty­nas­tarynyń barlyq salada joǵa­ry deńgeıge jetýi úshin aldaǵy ýaqytta qarqynymyz ben yn­ta­myzdy arttyra túsemiz. Qazaq­stanmen ekijaqty yntymaqtas­tyqty damytýǵa jáne Túrki ke­ńe­siniń jumysyna qarqyn berý jóninde kelistik», dedi Túrkııa Prezıdenti.

Sońynda R.Erdoǵan Qazaq­standy Atajurt dep sanaıtynyn taǵy bir márte qaıtalap, Elbasy N.Nazarbaevqa alǵysyn bildirdi. Tereń de tamyrly tarıhymyzdan nár alǵan Túrkııa men Qazaqstan qarym-qatynasynyń bolashaqta odan ári nyǵaıyp, damıtynyna senim bildirdi.

Abaı ASANKELDIULY,

«Egemen Qazaqstan» – Ankaradan (Túrkııa)