Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq týraly shartqa sáıkes EAEO organdarynyń jumys tili – orys tili bolyp sanalady. Al múshe-memleketter úshin mindetti sıpaty bar sheshimder, ekonomıkalyq odaq sheńberindegi halyqaralyq sharttar múshe-memleketterdiń zańnamasyna saı olardyń memlekettik tiline aýdarylady. Qazir EAEO-ǵa múshe-memleketterdiń ekonomıkalyq áleýeti artyp, ózara yntymaqtastyǵy damyǵan saıyn memlekettik tilderiniń de termındik órisi keńeıip, qoldanylý aıasy arta bastaǵany baıqalyp otyr.
Munyń dáleli retinde jaqynda Máskeýdiń «Iаzykı narodov mıra» baspasynan jaryq kórgen orys-armıan-belorýs-qazaq-qyrǵyz-aǵylshyn tilderindegi «Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq organdarynyń aktilerinde jıi qoldanylatyn sózder men sóz tirkesteri» dep atalatyn anyqtamalyq sózdikti aıtýǵa bolady. 2800-den astam sózder men sóz tirkesterin qamtıtyn, TMD keńistiginde tuńǵysh ret kóp tildi formatta jaryq kórip otyrǵan bul sózdiktiń Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq qujattaryn múshe-memleketterdiń tilderine birizdi etip aýdarý qajettiginen týyndaǵanyn basa aıtý shart. Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq týraly shart mátinin negizge ala otyryp túzilgen sózdik sapyndaǵy sózder osy sala taqyryptaryna oraı órbip, álipbılik retpen ózektiligi men paıdalanylý jıiligine qaraı iriktelgeni de onyń praktıkalyq-qoldanbaly mánin arttyra túsedi.
Eger birneshe el múshe bolyp otyrǵan Eýrazııalyq odaqtyń resmı tiliniń múshe-memleketter tilindegi balamalarynyń basyn biriktirgen mundaı basylymnyń buryn-sońdy bolmaǵandyǵyn eskeretin bolsaq, atalǵan alǵashqy sózdiktiń paıda bolýy men jaryq kórýin shynynda da biregeı qubylys dep baǵalaýǵa bolady. Sonymen birge ony memlekettik tildi qoldaný mádenıetin arttyrý, qoǵamdyq-saıası ómirimizge, zań shyǵarmashylyǵyna qatysty termınder men sóz tirkesterin retke keltirý, normatıvtik-quqyqtyq aktilerdegi uǵymdardy birizdendirý baǵytynda elimizde burynnan atqarylyp kele jatqan ıgi isterdiń tabıǵı jalǵasy dep te tanımyz.
Sózdik naryqtyq ekonomıkaǵa, qarjylandyrý máselelerine qatysty jumys isteý barysynda memlekettik qyzmetshilerge, isqaǵazdaryn júrgizýshilerge jáne memlekettik tildegi tıisti mátindermen jumys isteıtin basqa da mamandarǵa, aýdarmashylar men aýdarma kompanııalaryna kómekshi qural retinde járdemin tıgizetini sózsiz. Máselen, sózdikke kirgen orys tilindegi bir sózdiń ne sóz tirkesiniń qazaqsha berilgen balamasyn onyń armıan, belorýs, qyrǵyz jáne aǵylshyn tilderinde qatarlas usynylatyn nusqasymen salystyra, shendestire otyryp paıdalaný – kez kelgen aýdarmashy úshin taptyrmas hám tabylmas qazyna, qaıtalap aıtsaq, bul tektes sózdik elimizde biz bilerde bolǵan emes. Sodan bolýy kerek, qazirdiń ózinde Reseıdiń keıbir oqý oryndary, «Translınk», «Effektıv» sııaqty iri aýdarma kompanııalary, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe elder sózdiktiń der kezinde jaryq kórgenin, bıblıografııalyq qundylyǵyn, biregeı qurylymy men shyn mánindegi qoldanbaly sıpatyn erekshe atap ótýde. Jańa sózdiktiń Qazaq eli tarapynan da laıyqty baǵasyn alatynyna senemiz.
Oıymyzdy túıindeı kele, sózdikti belgili jýrnalıst-pýblısıst, ǵalym-dıplomat, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, Reseı Aýdarmashylar odaǵynyń múshesi Serikqalı Baımensheniń basshylyǵymen Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııanyń Odaqtyń normatıvtik aktilerin aýdarý bólimi ázirlegenin aıryqsha atap kórsetpekpiz.
Orynbek JOLDYBAI,
fılologııa ǵylymdarynyń kandıdaty,
Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń jáne
Jýrnalıster odaǵynyń múshesi
