Qazaqstan • 12 Qazan, 2018

Eksporttyq ónim óndirisin qalyptastyrý erekshe mańyzdy

363 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

О́ńirde ardagerler, jastar, úkimettik emes uıym ókilderiniń, aýdan, qala ákimderiniń, basqarma, departament basshylarynyń, depýtattardyń, etnomádenı birlestik jetekshileriniń qaty­sýymen «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» Joldaýy jan-jaqty talqylandy. Aktıv jıynynda oblys ákimi Qumar Aqsaqalov baıandama jasap, sóıleýshiler oı-pikirlerimen bólisti. 

Eksporttyq ónim óndirisin qalyptastyrý erekshe mańyzdy

Aımaq basshysy strategııa­lyq qujatta áleýmettik-eko­no­mıkalyq máseleler jan-jaq­ty qamtylǵanyn, el turǵyn­da­ry­nyń ómir sapasyn jaq­sartý basty basymdyq retinde aı­qyn­­dalǵanyn, alǵa qoıǵan min­detterdi júzege asyrýǵa barlyq múmkindikter qarasty­ryl­ǵa­nyn jetkize kelip, jergilikti jer­­lerde atqarylatyn shara­larǵa toqtaldy. Elbasy tapsyr­­malarynyń ishinde jahandyq básekelestikke qabilettilikti odan ári qamtamasyz ete otyryp, eksportqa baǵyttalǵan ekonomıkany qalyptastyrý óte mańyzdy. Bul oraıda oblys agroónerkásip kesheniniń áleýetin tolyq iske qosýdyń máni zor. Negizgi mindet – eńbek ónimdiligin jáne qaıta óńdelgen aýyl sharýashylyǵy óniminiń eksportyn 2020 jyl­ǵa qaraı 2,5 ese kóbeıtýge la­ıyq­ty úles qosý. 

Iri serpindi jo­balardyń memleket tarapynan qoldaý tabýy arqasynda agrarshylar ozyq tehnologııalardy keńinen qoldanyp keledi. Bıylǵy kúzgi oraq naýqany uıymshyldyqpen atqarylyp, gektar berekeligi 18 sentnerden aınaldy. «Babyq-Burlyq», «Zen­chenko jáne K», «Shaǵala-Agro» sekildi seriktestikter ár gek­­tardan 40-28 sentner ónim jı­naı bildi. Astyq óndirisin ár­ta­­raptandyrý, sıfrlyq júıe­ni engizý baǵytynda arnaıy baǵ­darlamalar jumys isteıdi.

Baıan­damashy jer qatynastary sala­syn­da sheshimin tabatyn máse­le­lerge nazar aýdaryp, sońǵy úsh jylda maqsatsyz paıdalanylǵan 1,3 mıllıon gektar jer teliminiń qaıtarylǵanyn, odan 1 mıllıon gektary aýylsharýashylyq aınalymyna qosylǵanyn jetkizdi. О́kinishtisi sol, «Bogvı», «Trans Avto» sekildi alpaýyt kompa­nııa­­­lardyń áleýmettik jaýap­ker­­­shi­liginiń tómendep ketkeni son­­shalyq, jyldar boıy paı úles­terin bermeýdi, jalaqy tóle­meýdi ádetke aınaldyrǵan. О́nim­­dilik kemip ketken. Ju­mysshy-qyzmetkerler­diń ómir súrý deńgeıi olardy qy­zyq­tyrmaıtyn sekildi. 

Joldaý talaptarynyń biri – shaǵyn jáne orta bızneske, eksporttaýshylarǵa qoldaý kór­setý, qaıta óńdeý sektoryna basym­dyq berý, halyq tuty­na­tyn taýarlardyń aýqymyn kóbeı­tý, ishki naryqty otandyq ónim­dermen tolyqtyrý ekenin atap kór­setken baıandamashy bul ba­ǵyt­tar boıynsha atqarylatyn is­ter­diń jaı-japsaryn áńgi­meledi. 

Bıyl 3400 bas sıyrǵa laıyq­talǵan 8 mıllıard teńgeniń 7 jobasy iske qosylady. Sonda jylyna 17 myń tonna sút óndi­rýge qosymsha múmkindik beredi. Eki et óńdeıtin keshen, qus fabrıkasy paıdalanýǵa beriledi. 8 aıda 70 mıllıard teńgeniń aýylsharýashylyq ónimderi tereńdetip óńdeldi. Eksport 1,2 esege ulǵaıyp, ımport 10,3 prosentke azaıǵan. 

Jıynǵa qatysýshylar jer­gilikti bıýdjet esebinen jeńil­de­tilgen ıpoteka boıynsha alǵash­qy jarnany sýbsıdııalaýǵa 200 mıllıon teńge bólinetini, birinshi kezekte bıýdjet salasy qyzmetkerleri qamtylatyny týraly jańalyqty qýanyshpen qabyldady. Munyń ózi «7-20-25» turǵyn úı baǵdarlamasyna qatysýshylar úshin qoljetim­dilikti arttyra túseri sózsiz. Alqaly basqosýda 43 myń sol­tústikqazaqstandyqtyń, onyń ishinde 300 ýchaskelik dáriger men 750 meıirbıkeniń jalaqysy ósetini, oblys ortalyǵynda 1500 oryndyq 2 bilim úıi salynyp jatqany, 120 mekteptiń jóndeletini, 4 myń kompıýter ornatylatyny aıtyldy. Sonymen qatar kelesi jyly 1500 páterlik 12 kóp qabatty turǵyn úı boı kóteretini, medısına mekemelerine 2,8 mıllıard teńgeniń jańa qondyrǵylary satyp alynatyny, ortalyq sý júıesine 29 eldi mekenniń qo­sylatyny, munyń bári turǵyn­dardyń sapaly ómir súrý deńge­ıine qolaıly jaǵdaılar jasaıtyny da atalyp ótti.

О́mir ESQALI,

«Egemen Qazaqstan»

Soltústik Qazaqstan oblysy