«О́zbekstandaǵy qoljetimdi turǵyn úı» baǵdarlamasy boıynsha serııalyq óndiriske engizý josparlanǵan jańa qurylymdyq syzbanyń seısmıkalyq tózimdiligin tekserilip jatqan eksperımentterdi Qazaq qurylys jáne sáýlet ǵylymı-zertteý jáne jobalaý ınstıtýtynyń mamandary júrgizýde.
«QazQSǴZI» AQ basqarýshy dırektory Eraly Shoqbarov eksperımenttik zertteýlerdi júrgizý barysynda alynǵan taldamalyq málimetter ǵylymı múddege ıe jáne Qazaqstanda qoldanýǵa bolady dep esepteıdi.
«Tashkenttegi vıbrodınamıkalyq synaýlar – Qazaqstan men О́zbekstan arasyndaǵy halyqaralyq yntymaqtastyǵy úshin mańyzdy oqıǵa. Seısmıkalyq tózimdilikke baılanysty synaqtar barysynda belorýssııalyq jobalaýshylar ázirlegen jańa qurylymdyq syzba tekseriletin bolady. Berilgen qurylymdyq sheshim seısmıkalyq qaýipti aımaqtarda buryn qoldanylmaǵan. Sondyqtan eksperımentaldy tekseristi talap etedi. Mundaı zertteýler kótergish elementteriniń naqty sharttaryn modeldeýge jáne olardyń seısmıkalyq áser etýlerine qarsy turý qabilettiligi týraly aqıqı aqparatty alýǵa múmkindik beredi. Qazaqstan aýmaǵynyń bir bóligi seısmıkalyq belsendiligi joǵary aımaqta ornalasqandyqtan, eksperımentaldy tekseristerden alynǵan nátıjelerdi bizdiń ınstıtýtymyzdyń sarapshylary da zertteıdi. Osydan keıin ol О́zbekstandaǵy ǵana emes, sondaı-aq Qazaqstanda da paıdalanylady» – deıdi Eraly Shoqbarov.
Ǵımaratty teńseltý onyń betinde ornatylǵan V-3 úlgidegi ınersııalyq áreket etetin vıbromashınamen qozatyn bolady. Vıbrasııalyq mashınany qoldaný synaýlar kezinde zertteletin kótergish qabyrǵalyq qurylymdardyń júktelýiniń dınamıkalyq sıpatyn iske asyrýǵa jáne seısmıkalyq úlgidegi júktemeler kezinde olardyń áreket etýdiń negizgi erekshelikterin anyqtaýǵa múmkindik beredi.
Vıbrodınamıkalyq synaýlar 5 kezeń arqyly júrgiziledi dep josparlanǵan. Synaýlardyń árbir kezeńinde ǵımarat bir saryndydan bastap amplıtýdalarmen belgilenetin shetke deıin teńseletin bolady. Ár kezeńnen keıin vıbrasııalyq synaýlardy júrgizgen kezde: teńselýlerdi tirkeý jáne aldyn ala derekterdi óńdeý, qurylymdardy vızýaldy zertteý, paıda bolǵan zaqymdardy fotobelgileý, sondaı-aq ǵımarattardyń teńselýlerin beıne-túsirilimdeý iske asady. Vıbrosynaýlar barysynda alynǵan qurylymdardyń jyljýynyń údeýleri týraly derekter keıin joıqyn jer silkinisi bolǵan jaǵdaıda ǵımarattyń áreketin taldaý úshin qoldanylmaq. Sonymen qatar «QazQSǴZI» AQ mamandary betonnyń naqty beriktiginiń jobaǵa sáıkestigin tekseredi.
Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
