Ilgerileýdiń barlyq alǵysharty bar el
Qazaqstan Respýblıkasy – álemdik qoǵamdastyqtyń senimdi jáne tolyqqandy múshesi. Búgingi Qazaqstannyń kelbetinen saıasat, ekonomıka, mádenıet jáne ǵylymnyń irgeli baǵyttarynda pozıtıvti ózgerister men jańǵyrýǵa degen belsendi umtylysty kórýge bolady.
Qazaqstan Prezıdenti barlyq qazaqstandyqtardyń ómir súrý sapasyn jaqsartý jáne turmysyn kóterý maqsattaryna qatań jáne jaýapkershilikpen qaraıtynyn jáne eń bastysy – alǵa qoıǵan mindetterdi dáıekti túrde júzege asyratyndyǵyn kórsetip keledi. Qazaqstan halyqaralyq ekonomıkalyq qatynastardyń belsendi ortalyǵy, Batys pen Shyǵys elderiniń arasyndaǵy dástúrli kópir bolyp tabylady jáne álemdegi eń damyǵan otyz eldiń qataryna kirý maqsatyn ustanyp otyr.
Dúnıejúzilik banktiń bıznes júrgizý jeńildigi reıtınginde Qazaqstan 190 eldiń ishinde 36-orynǵa kóterildi. Meniń oıymsha, Qazaqstan álemniń eń damyǵan elderiniń qataryna qosylý úshin jetkilikti alǵysharttarǵa ıe.
Bul Joldaýda mektepke deıingi bilimnen bastap, joǵary oqý oryndaryna deıingi bilim berý júıesiniń damý perspektıvalaryna jáne onyń barlyq deńgeılerine erekshe kóńil bólingen. Onda mańyzdy oryn myna aspektilerge jatady: «Pedagog mártebesi týraly» zańdy qabyldaý, Nazarbaev zııatkerlik mektepteriniń tájirıbesin búkil respýblıka boıynsha taratý, Nazarbaev Ýnıversıtettiń úlgisimen óńirlik jańa joǵary oqý ornyn qurý, bilim berý isinde 4K modeline: kreatıvtilikti, synı oılaýdy, kommýnıkatıvtilikti damytýǵa jəne komandada jumys isteı bilýge basty nazar aýdarý.
Kásibı daıarlyǵy joǵary kadrlar men qazirgi zamanǵy oqý oryndarynda bilim alǵan mamandar ǵana Elbasy Joldaýynan týyndaıtyn mindetterdi tolyq oryndaı alady.
Júzdegen myń etnostyq ózbekter turatyn Qazaqstanmen qatynasty damyta túsý О́zbekstan úshin asa mańyzdy. Eki el arasynda tyǵyz tarıhı, mádenı, lıngvıstıkalyq, konfessııalyq baılanystar qalyptasqan. Jalpy, О́zbekstan tarapy Qazaqstanmen dástúrli dostyqqa, turaqty baılanystarǵa negizdelgen yntymaqtastyqtyń nyǵaıýyn qalaıdy.
Sonymen qatar Qazaqstan Prezıdentiniń kóptegen josparlary, strategııasy men ıdeıalary qazirgi ýaqytta О́zbekstanda belsendi iske asyrylyp jatqan reformalarmen úılesedi. Sondyqtan bizdiń elderimizdiń dostyq qatynastardy damyta otyryp, kóptegen salalarda ózara tájirıbe almasýlaryna ábden bolady.
Shynaıy dos retinde, men Qazaqstannyń bolashaqqa arnalǵan josparlarynyń sátti júzege asýyn tileımin.
Ravshan NAZAROV,
О́zbekstan Ǵylym akademııasy Tarıh ınstıtýty bólimi meńgerýshisiniń orynbasary, «Qazaqstan halqy Assambleıasyna – 20 jyl» medaliniń ıegeri
El damýynyń júıeli jospary
Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń bıylǵy 5 qazanda jarııalaǵan Joldaýymen úlken qyzyǵýshylyqpen tanysyp shyqtym. Onda kóterilgen máselelerdiń barlyǵy ózekti.
Jalpy, Qazaqstan Prezıdenti óz halqynyń ál-aýqatyn arttyrý maqsatynda kóptegen jumystardy júzege asyryp keledi. Bul jetistikterge tıimdi qurylymdyq, konstıtýsııalyq jáne saıası reformalardyń arqasynda qol jetkizilýde.
Búginde Qazaqstan dıplomatııalyq jáne geosaıası róli joǵary, jaýapkershiligi mol, senimdi áriptes, álemdik jáne aımaqtyq syn-qaterlerge qarsy laıyqty is-qımyly bar el retinde tanylyp otyr. Halqynyń ómir súrý uzaqtyǵynyń ulǵaıýy, ekonomıkalyq damýy, sońǵy 20 jylda 300 mıllıard AQSh dollary kólemindegi tikeleı sheteldik ınvestısııalardy tartýy, sondaı-aq eldi jańǵyrtýǵa baǵyttalǵan túrli ekonomıkalyq jáne saıası bastamalar Qazaqstannyń qazirgi jarqyn kelbetin aıǵaqtaıdy.
Nursultan Nazarbaev Qazaqstan azamattarynyń ál-aýqatyn arttyrý memlekettiń basym baǵyty bolyp qala beretinin atap kórsetti. Osy oraıda turǵyndardyń tabysyn molaıtý mańyzdy mindetterdiń biri bolyp tabylady. Sondyqtan eń tómengi jalaqyny kóterý, jańa, jaqsy tólenetin jumys oryndaryn qurý sııaqty birqatar is-sharalar qolǵa alynbaq. Bul jumystar «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasyn 2025 jylǵa deıin uzartý arqyly ilgerileıtin bolady. Buǵan qosa, tarıfterdi tómendetý úshin kommýnaldyq qyzmetter arasyndaǵy básekelestikti yntalandyrý, halyqty zańsyz ákimshilik qysym men qylmystyq qýdalaýdyń qaýip-qaterlerinen qorǵaý, sıfrly dáýirge beıimdelgen ınnovasııalardy qoldaý jáne jańa tehnologııalyq transformasııa, uzaq merzimdi makroekonomıkalyq turaqtylyqty qamtamasyz etý syndy sharalar júzege asyrylady.
Sondaı-aq Joldaýda aldaǵy 5 jyl ishinde bilim, ǵylym, densaýlyq saqtaý salalaryna barlyq kózderden jumsalatyn qarajatty ishki jalpy ónimniń 10 paıyzyna deıin jetkizý kózdelgen. Budan bólek, medısınalyq júıeni transformasııalaý, sport jáne dene shynyqtyrý qyzmetin damytý, halyqty joǵary sapaly ónimdermen qamtamasyz etý baǵytyndaǵy jumystar qolǵa alynady.
Joldaýda halyqtyń jaıly ómir súrýin qamtamasyz etý úshin joǵary sapaly jáne qoljetimdi baspana máselesin sheshý, eldiń aýmaqtyq damýyna jańa kózqarastardy qalyptastyrý, qaýipsizdik qurylymdaryn jańǵyrtý jáne beıimdeý, sot tóreligi júıesin jańǵyrtý sharalaryn júzege asyrý isi qamtylǵan.
Osy arada memlekettik mekemelerdi azamattarǵa baǵdarlanǵan qurylymdarǵa aınaldyrý jónindegi bastamany erekshe atap ótkim keledi. Bul memlekettik ınstıtýttardyń tıimdiligin arttyrýǵa, sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres pen reformalardy baqylaý mehanızmin kúsheıtýge múmkindik beredi.
Prezıdent N.Nazarbaevtyń Joldaýynda aıtylǵandaı, Qazaqstan óziniń syrtqy saıasattaǵy is-qımylyn belsendi túrde jalǵastyra beredi. Qazaqstannyń Reseı Federasııasymen qarym-qatynasy memleketaralyq baılanystardyń etalony bolyp sanalady. EO-men Qazaqstan iri saýda jáne ınvestısııalyq áriptester retinde ózara qarqyndy yntymaqtastyqty odan ári damyta beredi. Sondaı-aq Qazaqstan úshin Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq, TMD, Ortalyq Azııa elderimen, Qytaımen, AQSh-pen, Túrkııa, Iran, Arab jáne Azııa memleketterimen ózara tıimdi ekijaqty qarym-qatynastardy óristetý, BUU Qaýipsizdik Keńesine tabysty múshe bolý jáne Astananyń Sırııadaǵy úderisin júzege asyrý basym baǵyttar bolyp qala beredi.
Joldaý sońynda Prezıdent N.Nazarbaev árbir qazaqstandyq júrgizilip jatqan reformalardyń mənin jete túsinýi tıis ekenin aıta kelip, «Búgingi kezeńniń de talaby ońaı emes. Birligimiz myzǵymasa, yntymaǵymyz ydyramasa, biz úshin alynbaıtyn asý, baǵynbaıtyn beles bolmaıdy», dedi. Bizdiń de bul sózge alyp qosarymyz joq.
Qoryta aıtqanda, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti óz Joldaýy arqyly el damýynyń josparyn júıelep, naqty maqsat-mindetterdi aıqyndap, ózekti máselelerdi sheshý joldaryn kórsetip bergen.
Florın LÝKA,
Nıkolae Tıtýleský atyndaǵy Quqyq negizderi jáne halyqaralyq qatynastar qorynyń bas hatshysy (Rýmynııa)
Ustazdardyń mereıin ósirgen Joldaý
Men uzaq jyl boıy Qazaqstannyń bilim-ǵylym salasynda qyzmet ettim. Ustazdyq etken adam turǵysynan alǵanda, Elbasymyz Nursultan Nazarbaevtyń ustazdardyń kásibı merekesi qarsańynda jarııalaǵan bıylǵy Joldaýyn óte ystyq, janyma jaqyn, erekshe qabyldaǵanymdy jasyra almaımyn. Sebebi kezekti Joldaýda Qazaqstannyń bolashaǵy bolyp tabylatyn jastarymyzdyń balabaqshadan joǵary oqý ordalarynda bilim alǵanǵa deıingi aralyqta olarǵa barynsha jaǵdaı jasap, memleket qorǵaýyna, qoldaýyna alýy meni qatty qýantty. Ustaz úshin eliniń sapaly ári sanaly azamatyn oqytyp, qatarǵa qosýdan asqan baqyt joq. Ol úshin aldymen jaǵdaı jasalýy kerek.
Ásirese bul salaǵa bólinetin qarjynyń eselenýi buryn-sońdy bolmaǵan jaǵdaı. Bul – salanyń kedergisiz damýyna jasalyp otyrǵan keremet múmkindik. Jalpy, meniń oıymsha bilim salasyna mańyz bergen el – bolashaǵyn oılaıtyn memleket. Taǵy bir aıta keter nárse, ustazdardyń burynnan kútip júrgen úlken jańalyǵy – ustaz mártebesi týraly arnaıy zań qabyldanýy. Qazaqstandyq qoǵam úshin jalaqynyń artýy, áleýmettik máselelerdiń qordalanbaı, retimen sheshilýge erekshe mán berilýi Elbasymyzdyń kóregendiligi der edim. Bul Joldaýmen birge barlyq qazaqstandyqtyń jarqyn keleshekke degen úmiti eselenip, kóńilderine qýanysh uıalaǵanyna senimdimin.
Ásıma BIMENDINA,
«Kásipqor» holdıngi basqarma tóraǵasynyń orynbasary
Bolashaǵyn oılaǵan el bilimge mán beredi
Bıylǵy Joldaý da kóńilimizdegi kóp oılarǵa jaýap taýyp berdi. Nursultan Ábishuly «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqaty, eń aldymen, tabystarynyń turaqty ósimi men turmys sapasyna baılanysty», deı otyryp, osy baǵytta jasalatyn jumystarmen tanystyrdy. Soǵys ardageri, qarapaıym aýyl turǵyny retinde Elbasynyń ár sózin qýana quptap otyrdym. Ásirese adam kapıtalyn damytýǵa qatysty aıtylǵan jaıttar, berilgen tapsyrmalar bolashaqqa degen senimimizdi nyǵaıta tústi. Bilim berý, densaýlyq saqtaý salalaryn jańa deńgeıge kóterý arqyly adam kapıtalyn joǵarylatýdyń alǵysharttaryn belgileý – utymdy sheshim. Qanshama áleýmettik baǵdarlama júzege asyrylyp keledi, el solardyń ıgiligin kórip otyr. Aýyldarda kásipkerlik damyp, bızneske bet burǵan azamattar sany kóbeıip keledi.
Bolashaǵyn oılaǵan el bilimge mán beredi. Joldaýda bilim berý salasyna qatysty jaqsy oılar aıtyldy. Elbasy «Mektepke deıingi bilim berý sapasyn túbegeıli jaqsartý kerek», dep atap ótti. Úsh aýysymda oqytatyn, apatty jaǵdaıdaǵy mektepteri bar óńirlerge qosymsha qarajat qaralatyn boldy. Taǵy bir jaqsy jańalyq – «Pedagog mártebesi týraly» zań qabyldanatyndyǵy edi. Joǵary oqý oryndaryna maman daıyndaý sapasyna qatysty talaptar da kúsheıtiledi eken. Munyń bári jaqsylyq, túptep kelgende, keleshegimizdiń kemel bolashaǵy jolynda jasalyp jatqan izgilik dep túsinemiz.
Ár adamnyń ósip-ónetin, ónege alatyn shańyraǵy zor mańyzǵa ıe. «Uıada ne kórseń, ushqanda sony ilersiń» deıtin halyqpyz. Osy oraıda Elbasy tapsyrmasymen qolǵa alynǵan «Mereıli otbasy» ulttyq baıqaýynyń respýblıkalyq kezeńine qatysqanymyzdy maqtanyshpen aıtamyn. Baqyt uıalaǵan, bereke qonaqtaǵan elimizdiń alar asýlary bıik bolǵaı. Elbasy Joldaýy eldiń mártebesin bıiktetip, eńsesin kótere bersin.
Súndet TASQARIN,
soǵys ardageri, Inder aýdanynyń qurmetti azamaty
Tyń bastamalardyń qaınar kózi
Mine, Elbasy taǵy da óziniń kezekti Joldaýyn jarııalap, memleketimizdiń áleýmettik salaǵa qatysty basym mindetterin naqtylady. Bul strategııalyq qujatta halyqtyń kókeıinde júrgen kóptegen saýalǵa naqty jaýap berildi. Naqtylaı aıtqanda, Joldaýda turǵyndardyń turmys-tirshiligin jaqsartý, jumys isteýge qabiletti barlyq azamattardy ózderiniń kásibine, mamandyǵyna, bilimine saı laıyqty jumyspen qamtamasyz etý qajettigi basa aıtyldy. Elbasynyń, ásirese eń tómengi jalaqyny 1,5 esege kóbeıtip, 28 myńnan 42 myń teńgege deıin kóterý týraly tapsyrmasy halyqtyń kóńilinen shyqty dep oılaımyn. Bul bastama jalaqysy tómen azamattarǵa jaqsy qoldaý bolary anyq.
Taǵy bir aıta keter jaıt, memlekettiń aldaǵy bes jyl kóleminde ishki jalpy ónimniń 10 paıyzyn bilim, ǵylym jáne densaýlyq saqtaý salasyna baǵyttaıtyny belgili boldy. Bul – túsine bilsek, úlken qoldaý. О́z kezeginde mıllıondaǵan adamnyń ál-aýqatyn arttyrýǵa, halyqqa asa qajetti salalardaǵy kóptegen máselelerdi ýaqyt talabyna saı ońtaıly sheshýge múmkindik bermek.
Men ózim ýnıversıtette oqytýshy bolyp jumys isteıtindikten, Elbasynyń qoǵamymyzdaǵy muǵalimderdiń mártebesin kóterý isin kún tártibine shyǵarǵanyn zor yqylaspen qabyldadym. Prezıdent ustazdardyń qoǵamdaǵy qadiri men baǵasyn joǵarylatý úshin birqatar aýqymdy mindetter júktedi. Osy oraıda birinshiden, «Pedagog mártebesi týraly» zań qabyldanatyn boldy. Bul zań arqyly muǵalimderdiń quqyǵy joǵary deńgeıde qorǵalatynyna, olardyń maqsat-mindetteri ýaqyt talabyna saı belgilenetinine senemiz.
Jalpy, Elbasy muǵalimniń tikeleı óziniń kásibı isimen aınalysýyna, ıaǵnı balaǵa bilim berý jáne tárbıeleý isimen ǵana shuǵyldanýyna jaǵdaı jasaýdy basa aıtty. Bul jerde qoǵamdaǵy ashy shyndyq qozǵaldy. Elbasynyń osy turǵyda qadap aıtqan sózderin halyq jyly qabyldady. Bul Elbasynyń halyqtyń arman-tilegin, neni qalaıtynyn júregimen sezine biletinin uqtyrsa kerek.
Qoryta aıtqanda, Memleket basshysy jurtshylyqty tolǵandyryp júrgen máseleler men sheshimin kútken jaǵdaılardy naqtylaı otyryp, el ıgiligi úshin atqarylýy tıis jumystardyń josparyn túzip berdi. Endi barsha qazaqstandyq aýyzbirshilik tanyta otyryp, kórsetilgen maqsat-mindetterdi eńserýi kerek.
Janar BAIDALYQYZY,
Q.A.Iаsaýı atyndaǵy halyqaralyq qazaq-túrik ýnıversıteti daıyndyq fakýltetiniń oqytýshysy
Túrkistan oblysy
