Sýlavesıde zilzala men sýnamıdiń kesirinen 70 000 adam úıinen aıyryldy. Sýrette: Palýdegi qıraǵan kópir
Hanna BICh, Mýhıta SÝHARTONO,
«Nıý-Iork Taıms» – Sıgı (Indonezııa)
Dál sol ýaqytta Sýlavesı araldarynyń orta tusyndaǵy aýdanda 15 jastaǵy Prıska Sýsanto da qulshylyǵyn endi aıaqtap bolǵan edi. Bul – onyń Injil úıretý lagerindegi alǵashqy kúni. Munda da jer shaıqalyp, tasqyn sý shirkeýdi birneshe shaqyrymǵa aǵyzyp, qıratyp, bir sátte úıindige aınaldyryp, aqyrynda ǵımarattyń súıirlengen shatyryn da jutyp jiberdi.
Tóbesinen qarasań, teńiz juldyzyna uqsaıtyn shyǵys Indonezııadaǵy Sýlavesı araly magnıtýdasy 7,5 baldyq zilzala men birneshe metr bıikke kóterilgen sýnamıdan zardap shekti. Bul mekenniń basynan qara bult arylmaı-aq qoıdy. Aral turǵyndary birneshe dinge bólingen. Tabıǵı apattar jáne musylmandar men hrıstıandar arasyndaǵy kıkiljińder toqtaǵan emes.
Jarty ǵasyrdan asa ýaqyt ishinde Sýlavesı araly ondaǵan zilzala, kóshkin, sý tasqyny, sýnamı, janartaý atqylaýyn bastan keshirdi. Sonymen qatar eldegi halyqtyń jarty mıllıonǵa jýyǵyn jalmaǵan antıkommýnıstik jarylystar, mekteptegi oqýshylarǵa deıin aralasqan sektalyq tartystar da bar.
Taıaýda, 28 qyrkúıekte bolǵan qos apattan eki myńǵa jýyq adam qaıtys bolǵany anyqtaldy. Olardyń kóbi úıindilerdiń astynda qalyp, sýnamı tolqyndarynan qashyp qutyla almaǵan syńaıly. Qıraǵan ǵımarattardy tazalaý aılarǵa, tipti jyldarǵa sozylýy múmkin. Apat bolǵan kúni eshqandaı eskertý dabylynyń daýysy estilgen joq.
«Sýlavesı – talaı apatqa tap bolǵan meken», deıdi ındonezııalyq qyzyl krest uıymynyń eriktisi Raman Kılo. Ol araldyń soltústigindegi Injil lageriniń úıindisin arshýǵa kómektesip júr.
Aımaqtyń ortalyǵy Palý qalasynyń musylmandary men hrıstıandary dástúrli dinnen bas tartýdyń zardaptary osyndaı tabıǵı apat retinde kelip jatqan joq pa degen máseleni kóterip júr. Jalpy, mundaǵy ıbrahımdik dinderdi arab saýdagerleri men eýropalyq kolonıster ákelgeni belgili.
О́tken aıdaǵy sýnamı Palýdegi mádenı sport festıvalimen tuspa-tus kelgen-di. Turǵyndar anımızmdi kommersııalyq maqsatta qoldanyp, kóne emdelý dástúrin qaıta engizý Sýlavesıdegi tabıǵı teńdikti buzatynyn aıtyp shaǵymdanǵan edi.
Oǵan sebep te bar. Máselen, úsh jyl buryn festıvaldyń alǵashqy ashylý saltanatynda aılaqta qoltyraýyndar qaptap ketti. Byltyr daýyl turyp, bárin qıratqan. Bıyl sýnamı demalýshylar men kúzetshilerdi shaıyp ketti.
Apattan keıin, 3 qazanda araldyń soltústigindegi Sopýtan janartaýy atqylap, tútin men kúl 4 shaqyrym bıikke kóterildi. Indonezııanyń basym bóligi, Sýlavesı araly «Otty saqına» dep atalatyn Tynyq muhıtyndaǵy doǵada ornalasqan. Bul meken – jerdegi eń seısmıkalyq aımaq.
«Tabıǵat árdaıym belgisin kórsetip otyrady. Ol ózine zııan keltirgendi jaqtyrmaıdy», deıdi Palýdyń burynǵy meri Rýsdı Mastýra.
© 2018 The New York Times News Service
Maqalany aýdarǵan Abaı ASANKELDIULY,
«Egemen Qazaqstan»
