Elbasy bul bastamany ári qaraı jalǵastyryp qana qoımaı, onyń aıasyn jańa mazmunmen jáne baǵyttarmen tolyqtyrý qajettigin, jastar men otbasy ınstıtýtyn keshendi qoldaý memlekettik saıasattyń basymdyǵyna aınalýǵa tıis ekendigine toqtaldy.
Rasynda, «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy – elimizdiń ıdeologııalyq damýynyń jarqyn jolynyń naqty qadamdaryn kórsetip, kóregendi oı, batyl sheshimderge baǵyttaıtyn bastama boldy. Atalǵan baǵdarlamada sanany jańǵyrtý, ulttyq bolmystan aıyrylyp qalmaı, ony álemdik mańyzdy qundylyqtarmen úılestirip, Otanymyzdyń bolashaǵyna jaratý jolyndaǵy maqsat-múddeler týraly aıtyldy. Prezıdent óz baǵdarlamasynda jańǵyrý úshin qaıta aıryqsha mańyzdy eki prosesti usynǵan bolatyn-dy. Birinshisi – ekonomıkalyq jańǵyrý, ekinshisi – saıası reformalar arqyly birtutas ult bolý jónindegi alysty boljaıtyn kózqaras.
Elbasy Joldaýynda kelesi jyldyń «Jastar jyly» bolyp jarııalanatyny aıtylyp, onyń aıasynda birneshe bastamany júzege asyrý usynyldy. Mine, «Rýhanı jańǵyrýdyń» jańǵyryǵy jastarǵa baǵyttalǵan bastamalar arqyly Elbasy Joldaýynda kórinis taýyp otyr. Atalǵan bastamalarǵa jumsalatyn qarajattyń qaıtarymy jyldam, al áseri kóp bolatyndyǵyna meniń eshqandaı kúmánim joq.
Jalpy, básekege qabiletti urpaqty qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan «Rýhanı jańǵyrý» ıdeıasy, «Qazaqstan-2050», «Nurly jol» jáne «100 naqty qadam» Ult jospary strategııalyq baǵdarlamalary Birikken Ulttar Uıymynyń 2030 jylǵa deıingi turaqty damýynyń 17 maqsatymen tolyq astasyp jatyr.
Qoryta aıtsaq, bul mindetterdiń biri – sapaly bilim berý. Sebebi sapaly bilim – ǵylymnyń irgetasy, al básekelestikke qabilettilik – memlekettiń ári qaraıǵy damýynyń kepili.
Búginde «Rýhanı jańǵyrý» ulttyń rýhanııatqa, bilimge, ǵylymǵa tartylý jyldamdyǵyn qozǵaıtyn kúshke aınaldy. Bul negizinen egemendi elimizdiń baqytty bolashaǵy men alańsyz keleshegin qamtamasyz etý úshin qajet. Bizge básekelestikke qabiletti bolý úshin, búginnen bastap qajetti qasıetter men qundylyqtar bar aqyldy-parasatty, ǵalamdyq ǵylymdy ıgergen adamdardy tárbıeleýdi qolǵa alý kerek. Árıne onyń nátıjesi elimizdi órkenıetke, básekege qabilettilikke jeteleıtini sózsiz. Sol sebepti Elbasy: «Bolashaqta ulttyń tabysty bolýy onyń tabıǵı baılyǵymen emes, adamdarynyń básekelik qabiletimen aıqyndalady. Sondyqtan árbir qazaqstandyq, sol arqyly tutas ult HHI ǵasyrǵa laıyqty qasıetterge ıe bolýy kerek. Mysaly, kompıýterlik saýattylyq, shet tilderin bilý, mádenı ashyqtyq sııaqty faktorlar árkimniń alǵa basýyna sózsiz qajetti alǵysharttardyń sanatynda. Sol sebepti, «Sıfrly Qazaqstan», «Úsh tilde bilim berý», «Mádenı jáne konfessııaaralyq kelisim» sııaqty baǵdarlamalar – ultymyzdy, ıaǵnı barsha qazaqstandyqtardy HHI ǵasyrdyń talaptaryna daıarlaýdyń qamy», degen edi.
Básekege qabilettilik saıasat pen ekonomıkada, bilim, ǵylymda, tehnologııada, ıaǵnı barlyq salada bolýy tıis. Báseke bolǵan jerde árbir tulǵa óziniń qyzmetinde aıanyp qalmaıdy. Demek, jastarǵa úmit artylatyn da osy kez. «Jastar jyly» osy básekege qabilettilikti damyta túsý úshin jastardy oqytý, toqytý údemeli sıpatqa ıe bolary anyq.
Memleket basshysy «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasynda babalar ulaǵatymen astasyp jatqan zerdeli oıy men parasatty paıymyn «Bilimdi, kózi ashyq, kókiregi oıaý bolýǵa umtylý – bizdiń qanymyzda bar qasıet. Táýelsizdik jyldarynda qyrýar jumys jasaldy. Biz on myńdaǵan jasty álemniń mańdaıaldy ýnıversıtetterinde oqytyp, daıyndadyq. Bul jumys ótken ǵasyrdyń toqsanynshy jyldarynyń basynda qolǵa alynǵan «Bolashaq» baǵdar-lamasynan bastaldy. Elimizde óte joǵary deńgeıdegi birqatar ýnıversıtetter ashyldy, zııatkerlik mektepter júıesi qalyptasty. Basqa da kóptegen is tyndyryldy» dep tujyrymdaǵan edi.
Oǵan qosa búgingi kúni elimizdiń aldynda álemdegi eń damyǵan 30 eldiń qataryna qosylý mindeti tur. Al ekonomıka men ǵylymnyń órkendeýine eldiń joǵary bilim berý salasy qozǵaýshy kúsh ekeni bárimizge belgili. Jalpy, básekelestik tek bilim berý salasyndaǵy básekelestikti ǵana emes, ol memlekettiń álem elderimen qatar barlyq salada básekege qabilettiligin jolǵa qoıýdy kózdeıdi. Al bul baǵyt jastardyń joǵary bilim alýymen, qoǵamǵa qajetti eńbek naryǵyndaǵy suranystaryn óteýmen, álemdik talaptarǵa saı quqyqtyq reformalarymen, eńbekqorlyǵymen aıqyndalady.
Bıylǵy Joldaýda jastardyń barlyq sanatyn qoldaýǵa arnalǵan sharalardy tolyq qamtıtyn áleýmettik satynyń aýqymdy platformasyn qalyptastyrý kerektigi aıtyldy. Qazirdiń ózinde joǵary oqý oryndaryndaǵy bilim men tárbıe júıesi Elbasynyń parasatty paıymdaryn negizge ala otyryp, qarqyndy túrde júzege asýda. Demek, bolashaqqa baǵdar retinde joǵary oqý oryndarynyń professorlyq-oqytýshylar quramy jáne osy oqý oryndarynda bilim alyp jatqan jastarymyz Elbasynyń sózderin ómirlik maqsat qylyp, elimizdiń rýhanı turǵydan damyp, ıntellektýaldyq dárejesiniń joǵarylaýyna óz úlesterin qosýlary kerek. Jastarymyzdyń ıntellektýaldy kórsetkishteri tek bilim deńgeıimen ǵana emes, sonymen birge olardyń ulttyq tárbıesimen, rýhanı jańǵyrýymen de tikeleı baılanysty.
Asylbek SMAǴULOV,
Májilis depýtaty, Zańnama jáne sot-quqyqtyq reforma komıtetiniń múshesi, zań ǵylymdarynyń doktory, professor
