Resmı derekterge súıensek, elimizde jaman aýrýdyń sút bezi, teri, ókpe, asqazan, jatyr moıny, toq ishek, tik ishek jáne qandaǵy (gemoblastoz) túri kóptep kezdesedi. Alaıda dárigerlerdiń kúsh-jigeriniń arqasynda Qazaqstanda onkologııalyq aýrýlardyń ólim deńgeıi birtindep tómendep kele jatqanyn aıtqan elimizdiń bas onkology, Qazaq onkologııa jáne radıologııa ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń dırektory, akademık Dılıara Qaıdarova: «Endigi mindetimiz – uzaq ómir súrýge jaǵdaı jasaý jáne qaterli isikterdi erte dıagnostıkalaý», deıdi.
«Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda medısınalyq qyzmet sapasy halyqtyń áleýmettik kóńil kúıiniń asa mańyzdy komponenti bolyp sanalatynyn atap ótken Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev: «2019 jyly Astanada Ulttyq ǵylymı onkologııalyq ortalyqtyń qurylysyn bastaý kerek» degen bolatyn. «Elimizde onkologııa boıynsha zamanaýı jabdyqtarmen jabdyqtalǵan ortalyq qurý qajettiligi týyndaǵany ras. Bul kóptegen adamdardyń ómirin qutqarýǵa kómektesedi. Astanadaǵy jańa Ulttyq onkologııalyq ortalyqtyń qurylysy biz úshin óte mańyzdy jáne úlken mindetterdi júkteıdi», deıdi elimizdiń bas onkology Dılıara Qaıdarova.
Bıyl Úkimet 2018-2022 jyldarǵa arnalǵan onkologııalyq aýrýlarmen kúrestiń keshendi josparyn qabyldady. Kelesi jyldan bastap medısınalyq kómektiń sapasyn arttyrýǵa, onkologııalyq dıspanserler jabdyqtalý parkin jańartýǵa qosymsha 35 mlrd teńge bólinbek. «Biz Qazaqstannyń barlyq óńirindegi onkologııalyq mekemelerdiń jaǵdaıyna aýdıt júrgizdik. Keıbirinde jabdyqtar men jańa tehnologııalar jetkiliksiz. Munyń bári memlekettik jekeshelik seriktestik aıasynda sheshiledi. Biz Amerıka, Japonııa, Eýropa, Ońtústik Koreıa elderiniń tájirıbesin zerttedik. Osy elderdiń barlyq ozyq tehnologııalaryn, sonyń ishinde molekýlalyq genetıkalyq zertteýlerin Qazaqstanǵa engizgimiz keledi. Ásirese sút bezi obyrynyń jáne kolorektaldy qaterli isik aýrýlaryn erte dıagnostıkalaý ádisterin jetildirýimiz kerek. Astanadaǵy jańa Ulttyq onkologııalyq ortalyqta jyl saıyn 8 myńǵa jýyq pasıent emdeletin bolady. Osy arqyly elimizdegi ǵana emes, kórshi memleketterden kelgen naýqastardy qabyldap, medısınalyq týrızmdi damytýǵa da múmkindik alamyz», deıdi ol.
Elimizde onkologııalyq aýrýlardy emdeýge jyl saıyn bıýdjetten 36 mlrd teńge bólinedi. Budan bólek 4 mıllıardqa jýyq teńge tegin onkoskrınıng júrgizýge jumsalady. Qazirgi tańda tegin onkoskrınıngtiń 40 jastan 70 jasqa deıingi áıelderdiń sút bezi qaterli isik skrınıngi, 50 men 70 jasqa deıingi áıelder men erler arasyndaǵy kolorektaldy qaterli isik skrınıngi jáne 30 jastan 70 jasqa deıingi áıelderdiń jatyr moıny qaterli isik skrınıngi sııaqty úsh túri bar. Munyń barlyǵyn emhanalar tegin júzege asyryp keledi.
Sondaı-aq Elbasy óz sózinde onkologııalyq aýrýlardy emdeýde ımmýnoterapııany engizý qajettigin atap ótti. Jaqynda medısına boıynsha Nobel syılyǵy qaterli isik ımmýnoterapııasynyń jańa ádisin oılap tapqany úshin japonııalyq professor Tasýko Hondjo men amerıkalyq professor Djeıms Ellısonǵa berildi. «Qazirgi tańda aýrýdyń órshýine jol bermeıtin dári-dármekter oılap tabylǵan. Nobel syılyǵynyń laýreaty japondyq professor Tasýko Hondjo baıandama jasaǵan halyqaralyq konferensııada boldym. Onyń aıtýynsha, ımmýndy emdeýdiń arqasynda 2020 jyly biz onkologııalyq aýrýlardy emdeı alamyz jáne bul aýrý sozylmaly aýrýlar sanatyna enedi. О́kinishke qaraı, biz onkologııalyq aýrýlardy toqtata almaımyz. Biraq osynyń arqasynda adamnyń ómirin uzarta alamyz», deıdi akademık Dılıara Qaıdarova.
Maıgúl SULTAN,
«Egemen Qazaqstan»
