Úndistan men Soltústik Koreıa sııaqty ıadrolyq qarýy bar memleketterdiń osy joly qararǵa tujyrymdy qoldaý tanytýy erekshe nazar aýdararlyq jaǵdaı bolyp otyr. Iаdrolyq qarýdan azat álemdi qurýdyń pragmatıkalyq jolyn Eýropa elderi arasynan da jaqtaıtyndar sany arta túsken.
Jalpyǵa birdeı deklarasııany qabyldaý bastamasy Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevqa tıesili ekeni barshaǵa málim. 2015 jyly Memleket basshysy halyqaralyq qoǵamdastyqty «ıadrolyq qarýsyz álem qurýdy adamzattyń HHI ǵasyrdaǵy basty maqsaty etýge» shaqyryp, sol jyldyń jeltoqsan aıynda bul bastama júzege asyrylǵan bolatyn.
BUU-nyń 70-shi mereıtoılyq sessııasynda ázirlenip qabyldanǵan Iаdrolyq qarýdan azat álem qurý jónindegi jalpyǵa birdeı deklarasııa:
- Iаdrolyq qarýdy qoldanýdan nemese ony qoldaný qaýpinen saqtaıtyn birden bir absolıýttik kepildik retinde ıadrolyq qarýdy túbegeıli joıýǵa;
- Iаdrolyq qarýdy túbegeıli joıýdy kózdeıtin kópjaqty jáne zańdyq kúshi bar qujat qabyldaýǵa;
- Iаdrolyq qarýdy jetildirýdegi jáne tehnıkalyq qyzmet kórsetýdegi jumystarda qoldanylatyn adamı jáne ekonomıkalyq resýrstardy qaýipsizdik pen beıbitshilikti nyǵaıtýǵa, turaqty damýǵa jáne mıllıondaǵan adamdardy joqshylyqtan saqtaýǵa baǵyttaýǵa;
- Iаdrolyq qarýdyń kez kelgen qoldanysynyń gýmanıtarlyq apatty nátıjelerge ákelip soǵatynyn eskerte otyryp, halyqaralyq quqyq, sondaı-aq, halyqaralyq gýmanıtarlyq quqyq erejelerin saqtaýǵa shaqyrady.
Álemdegi qazirgi kúrdeli geosaıası jaǵdaıda jalpyǵa birdeı deklarasııanyń maqsattary men mindetteri kúnnen kúnge ózektirek ári joǵary suranysqa ıe bola túsýde. Al, onda bekitilgen ıadrolyq qarýsyzdanýdyń ámbebap qaǵıdattary men mindettemeleri qaýipsiz álemniń bolashaǵyna qatysty alýan túrli kóqarastardy baılanystyrýshy kópir bola alady.
Jańartylǵan qarar ıadrolyq qarýsyzdaný salasyndaǵy sońǵy oqıǵalardy, sonyń ishinde 2017 jylǵy shilde aıyndaǵy Iаdrolyq qarýǵa tyıym salý týraly sharttyń qabyldanýyn qamtıdy. Qazaqstan atalǵan shartty ázirleýge jáne qabyldaýǵa belsendi qatysqany belgili.
Jalpyǵa birdeı deklarasııanyń negizgi erejeleri men ıdeıalary, sonymen qatar, QR Prezıdenti N.Nazarbaevtyń antııadrolyq bastamalary Iаdrolyq qarýǵa tyıym salý týraly shartynda kórinis taýyp, qazaqstandyq qararda atalyp ótken BUU Bas Hatshysy Antonıý Gýterrıshtiń osy bir jahandyq problema boıynsha tujyrymdamalyq kózqarasymen tolyǵymen úılesip otyr.
Iаdrolyq qarýǵa baqylaý ornatý jáne qarýsyzdaný salasyndaǵy dıalogty jalǵastyrý, ózara senim men ıadrolyq qarýdy joıý problemalary boıynsha ortaq túsinistikti qalyptastyrý – osy amal-tásilderdiń bári BUU-ǵa múshe memleketter arasynda keń qoldaýǵa ıe bolyp, ıadrolyq qarýdan azat álem qurý baǵytynda odan ári ilgerileýge tıisti úlesin qosady degen senim nyǵaıý ústinde.
Qazaqstandyq qarardyń Birinshi Komıtet otyrysynda sátti qabyldanýy ıadrolyq qarýsyzdanýdyń jahandyq úderisine, beıbitshilk pen halyqaralyq qaýipsizdikke qosyp jatqan Qazaqstannyń úlesin aıshyqtap, elimizdiń ıadrolyq qarýdan azat álem qurý isine beriktigimizdi negizdep ótti.
