«Alataý» óner teatrynda Jambyl babamyzǵa arnalǵan «Jyr-jolbarys» spektakli qoıyldy

Teatr shymyldyǵy zal toly kó­rer­­­­­men­niń qoshemetimen ashyldy. Birden jyrdyń atyrabyna qaraı jetelep ketetin dombyra úni qoıylym taqyrybynan habar bergendeı júz jasaǵan Jambyldyń balalyq shaǵyna qaraı bastady. Sahnadaǵy san-salaly kórinister qundaqtaýly sábıdiń ómiri tek jyrmen, dala jyrymen baılanys­ty ekendigin naqyshtap turǵandaı edi. Shaǵyn aýyldyń qýanyshty ári muńdy sátterin bımen órnektegen ár­túrli qımyldar, sondaı-aq dala tósin dúbirletken jylqy obrazy erekshe bir úılesimde Jambyl ómirimen astasyp jatty. 

Tebirenisti kóńil kúıde otyr­­­­ǵan kórermen qoıylymnyń aıaq­talyp qalǵanyn da ańǵarmaı qal­dy. Sál únsizdiktiń arty zal­dan dý qol soǵa kóterilgen kó­­rer­menniń ystyq yqylasyna ulas­ty. Bul kórermendi erekshe bir tolǵanysqa, áserge bó­legen teatr ujymynyń bir jyl daıyndaǵan jumysynyń nátı­jesi edi. Qazaqstannyń eńbek sińir­gen óner qaıratkeri Esmuhan Obaev jańasha bir izdeniske qu­rylǵan spektalge joǵary ba­ǵasyn berdi. «Alataý eteginde ja­ńa ún shyǵyp jatyr. Jańa tulǵa sahnalandy. Uly Jákeń týǵan jerdiń irgesinde eshkimge uqsamaıtyn, ishki akademııasymen ǵana jumys jasaı biletin, ulttyq sıpattaǵy jańa bir ujym qalyptasty» degen teatr tarlany erekshe obrazdarmen qatar dala jylqysyn sahnaǵa alyp shyqqan sýretshi Erlan Tuıaqovqa, tarıhı tulǵanyń obrazyn kórermenge jetkize bilgen dramatýrg Án­nes Baǵdatqa, spektakldiń ke­ńes­shisi, Jambyldyń kózin kór­­gen Shashtaı aqsaqaldyń uly, jazýshy Jumabaı Shash­taıulyna, osy kórkem dúnıe­niń bar qıyn­­­­shylyǵyn arqa­lap kelgen rejısser Eslám Nur­ta­zınge, oqıǵa men kórermen ara­syndaǵy baılanysty kór­kemdegen «Alataý» dástúrli óner teatrynyń bıshi­lerine, re­jısser-horeograf Ásel Aba­qae­vaǵa, kostıýmderdi joǵary talǵampazdyqpen, tamasha­ úl­gimen usynǵan Gúljan Nıet­qabylǵa rııa­syz alǵysyn bildirdi.

Jańa qoıylymda Jambyl­dyń rólin Áset Esjan somdasa, Súıinbaıdy Tımýr Pııazov, jyr­shyny Shattyq Ýatqan, Japa rólinde Násipjan Basshybaı, Ul­dandy Quralaı Myrzalınova, Burymdy Janerke Dúısenbıeva, Sarybaıdy Jeńis Qanyrbekov, Qısybaıdy Ertýǵan Qurmashev, Syzdyq sultannyń rólinde Nur­lan Saǵynaev, Qulmambet aqyn­dy Sáýlejan Taqzııa, Saryny Qýa­nysh Altybaev, Ba­lyqtyń rólinde Jasulan Mu­saǵalıev oınap, spektakl júgin birlese kóterdi.

Dramatýrg Ánnes Baǵdattyń aıtýynsha, Jambyldaı tarıhı tulǵany sahnaǵa ákelý árıne, ońaı bol­ǵan joq. Kez kelgen dáýirdi, ta­rıhı oqıǵalardy búgingi kún­­men úılestirý ujymdyq ju­­mystyń jemisi. Jambyl tul­ǵasyn ashý, tarıhı tulǵanyń ómi­rin kórkem týyndyǵa aınaldyrý kóp izdenisti, jankeshti eńbekti talap etedi. 

Qoıylymnyń kórermenge mýzykalyq drama retinde jol­ tartýy spektakldiń bas­ty erek­­­­­­­sheligi. Pesa beıne­leý qu­ral­­da­rynyń sahnalyq qo­ıy­lym­daryn eskere otyryp ja­zylǵandyqtan, mátinder qysqa ári astarly, beıneli teńeýlerge ne­gizdelip, qazirgi dramatýrgııa men mýzykalyq drama erekshe úılesim tapqan.

Teatr dırektory Berik Jú­siptiń aıtýynsha, «Alataý» tea­try az-kem ýaqyt ishinde shy­ǵar­mashylyq turǵydan tolys­ty. Kó­rer­menge kóne tarıhy­myz­dy zamanaýı kórinister arqy­ly jet­­kizýdi baǵyt-baǵdary etip us­­tanǵan teatrda jyrshy ba­ba­myz­dyń ómirine arnal­ǵan qo­­ıy­­lymnyń tusaýy kesilgen­digi kez­deısoq jaıt emes. Teatr­ óz­ge­lerge uqsamaıtyn ba­ǵyt us­ta­nady. Jańanyń aınalasyn­daǵy jańashyldyq arqyly fol­klor­­­lyq muralarymyzdy zamanaýı negizde qaıta týyndatýdy maqsat etedi. 

Tól ujymyna Jambyl baba­myzdyń jasyn, ónerdegi baǵy men dáýletin tileımin degen teatr jetekshisiniń oıynsha, Jambyl tulǵasy kóp jaǵdaıda saıasılanyp, shyǵarmashylyǵy nazardan tys qalyp jatady. Aqyndyǵyn sóz etkenniń ózinde qısynsyz qa­­­ǵıdattar jasalady. Jambyl – epık jyrshy. Aıtqan jyrlarynda, epıkalyq murasynda shek bolmaǵan. Qalaı degende de epıkalyq jyrshynyń aqynnan deńgeıi joǵary emes pe?.. Jam­byl HIH ǵasyrdaǵy aýyz áde­bıe­tiniń jarqyn úlgilerin, mol murasyn jadyna túıgen jyr­shy. Sondyqtan da búgingi qoıylymnyń ózindik júgi aýyr. 

Jambyldyń tulǵa retinde qalyptasýyn jáne azamattyq tur­­­ǵyda ósip-jetilýin sahnada zama­naýı tásilder arqyly kór­setý, júz jasaǵan epık jyr­shy­­­nyń ózi ómir súrgen qoǵamǵa qaı­­­myqpaı oı aıt­qan kezeńderin jurt­­shylyqtyń na­zaryna jet­ki­ze bilýde úlken iz­denisti ańǵara­myz.­

– Spektaklge daıyndyq barysynda kóp jaǵdaıda ǵylymı ne­giz­der basshylyqqa alyndy. Sond­yqtan da bul qoıylym mý­zykalyq-fılosofııalyq dra­manyń júgin arqalap otyr, − deıdi Berik Myrzalyuly. – Re­jısser men pesa avtorynyń, sahna dekoratory men bı rejıs­seriniń, qala berdi ujymnyń úı­lesimdi eńbeginiń nátıjesin kórermenniń ystyq yqylasynan ańǵaramyz. Mundaı erekshe dekorasııa berip oınatý buryn-sońdy qoldanylmaǵan tásil. Dı­namıkalyq ssenografııa qol­danýdyń nátıjesinde dramatýrgııa zańdylyqtary saqtalyp, horeografııa, dástúrli mýzyka men dramalyq sahnalar ózara jymdasa túsken. Jylqy – qa­zaqtyń jany desek, sahnadaǵy jylqynyń, jalpy pesa kóri­nisteriniń kontemporarı, folk­dens bı baǵyttarymen úılesim taýyp otyrýynyń ózi kó­rer­menge erekshe áser berdi. Deko­rasııa da, bı de kórinistiń qýanyshy men muńyn erekshe áýezben úılestirdi. 

Kásibı mamandar men kórer­menniń pikirine súıensek, qoıy­lym óz údesinen shyqty. 

Elvıra SERIKQYZY,

«Egemen Qazaqstan»

ALMATY