Masýd Imanı Kalesar: Tamyrlas halyqtar úshin qundy bastama

Prezıdent maqalasyndaǵy alty tarmaqtyń ishinde eki má­selege – búgin­gi televızııa salasy, fılmder, sony­men qatar de­rek­ti fılmderge jáne túrki ále­mi úshin Vıkıpedııa negi­zindegi on­laın-kitaphanaǵa erekshe nazar aýdarylǵanyn atap aıtar edim.  

Akademııalyq tájirıbesi bar reporter retinde men bul eki sala­nyń qazaq halqy úshin ǵana emes, búkil álem úshin, ásirese túrki ále­mi úshin asa mán-mańyzǵa ıe ekenin ańǵardym. 

Biz Fransııadaǵy Eýronıýs TV-ǵa negizdelgen, Qazaqstan boıynsha eldiń ımıdjin kóterýge arnalǵan qysqa baǵdarlamalardy trans­lıasııalaımyz. Men Qazaq­stan­nyń iri qalalary men kórikti jer­lerin arqaý etken kóptegen baǵdar­lama­ny kórdim. Onyń ishinde shetel­dik­terdiń basym bóligi Qazaqstandaǵy ań aýlaý dástúriniń qyry men syry jaıynda estigenine senimdimin. 

Alaıda, Qazaqstannyń shyǵysy men batysynyń, soltústigi men oń­­tús­­tiginiń arasyn qamtıtyn aý­qymdy, sapaly derekti fılmder serııasy bar ma?
Adamdardyń turmys-tirshili­ginen bastap, tańǵajaıyp tabıǵat, dástúr men tarıh úndesken mundaı aýqymdy derekti joba qazaq hal­qyna, ásirese jas tolqynǵa asa qajet. Sondaı-aq sapaly túsirilgen týyndy sheteldik aýdıtorııa úshin de tartymdy bolary sózsiz. 

Búgingi qala jastarynyń dás­túr­li qazaq án ónerin emes, Batys mý­zykasyn tyńdaýǵa beıimdelgeni, kóńilge kirbiń uıalatady. 

Men qazaq bolmasam da, «Adaı» kúıin tyńdaımyn. Bul týyndy­ny tyńdaǵan saıyn jańasha áser­ge bólenip, kúı kúmbirinen jaýyn­ger­lik rýhty sezinemin. Bul shyǵar­many nege qazaq qyzy men qazaq jigiti tyńdap óspeske?

Mádenı monopolııa nemese má­denı ımperıalızm úshin kúresýdiń qajeti joq, tek jastarǵa óz ul­ty­nyń qundylyqtaryn saqtaý qajet. Ol úshin ulttyq teleradıo uıym­dary men mádenı mekemeler erekshe yqylaspen ulttyq naqyshtaǵy týyn­dylardy nasıhattaı bilýi tıis. 

Men Prezıdent Nursultan Nazar­­­baev­­­tyń maqalasy jer ja­han­­­da ómir súretin, óz túp-tamy­ryn iz­degen mıllıondaǵan túrki­ler úshin ómirlik mańyzy bar bas­ta­­­ma dep bilemin. Meniń bilýim­she, Pre­­zıdent usynǵandaı onlaın-derek kózi áli eshbir jerde aıtylǵan joq. 

Bul tek qarapaıym túrkilerge ǵana emes, sonymen qatar zertteý­shi­­ler, akademıkter úshin de, son­daı-aq Uly dalaǵa saıahat jasaıtyn týrıster úshin de óte qundy bol­maq. 

Sóz sońynda, Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev aıtqandaı, onyń barlyq usynylǵan jobalary memleket qarajatyna negizdelgen «akademııalyq týrızmge» aınalyp ketpeýi tıis. 

Masýd Imanı KALESAR,

jýrnalıst (Iran)