Igi isti júzege asyrǵan qala ákimdigi men tapsyrysty oryndaýshylar Elbasy Joldaýyndaǵy «Jaılylyq degenimiz – eń aldymen turǵyn úıdiń qoljetimdiligi, aýlanyń ádemiligi men qaýipsizdigi, tirshilikke jáne jumys isteýge qolaıly eldi mekenniń jáne sapaly ınfraqurylymnyń bolýy» degen tapsyrmasyn basshylyqqa alǵandaryn aıtýda.
«Kóktemde» taǵy da 3 qabatty 3 turǵyn úı salynýda. Sondaı-aq «Nurly jer» turǵyn úı baǵdarlamasy aıasynda qalada 60 páterli 5 qabatty turǵyn úıdiń qurylysyn júrgizý úshin jobalyq-smetalyq qujattary ázirlenip, tıisti oryndarǵa suranys joldanǵan. Al 8 kópqabatty turǵyn úıge kúrdeli jóndeý jumysy júrgizilýde. Byltyr 10 aıda 2 mlrd 35 mln teńgege 31972 sharshy metrdi quraıtyn turǵyn úı el ıgiligine berilgen. Iаǵnı, bul kórsetkish aldyńǵy jylmen salystyrǵanda 124 paıyz bolyp otyr. Jalpy, Arys qalasynda qurylys jumystarynyń kólemi 4 mlrd 67 mln teńge bolyp, naqty kólem ındeksi 95,8 paıyzdy quraǵan. Bul qarqyn aldaǵy ýaqytta da báseńdemek emes. «Naýryz» jáne «Otyrar» turǵyn aýdandarynda 600 oryndyq mektep qurylystarynyń jobalyq-smetalyq qujattaryn daıyndaýǵa jergilikti bıýdjetten 11 mln teńge qarjy bólinip, memlekettik saraptama qorytyndylary alynǵan, al 48 nysanǵa sáýlet-josparlaý tapsyrmasy jasalǵan. О́ndiristik kásiporyndar qurylysy da josparlanǵan merzimde júrgizilip, jańa jumys oryndarynyń ashylýyna yqpal etýde. Mysaly, kásipkerlikti qoldaý kartasy aıasynda qalada «Arys mıneraldy sý» JShS quny 250 mln teńgelik, jylyna 18 mln lıtr mıneraldy sý jáne basqa da alkogolsiz sýsyndar shyǵaratyn, 50 adam jumyspen qamtylǵan sehty iske qosty. О́ńirler kásipkerligin qoldaý kartasynan tys quny 1 mlrd 360 mln teńgelik 6 jobanyń esebinen jańadan 102 jumys oryndarynyń ashylýy josparlansa, 4 joba iske qosylyp, 85 jumys orny ashyldy. Aldaǵy ýaqytta «Sym-Tas» JShS qurylys materıaldaryn, atap aıtqanda keramzıtten daıyndalatyn kirpish shyǵarýdy josparlap otyr. Búgingi tańda Montaıtas aýyldyq okrýgi aýmaǵynan keń taralǵan paıdaly qazba, betonıt ken ornynyń qujattary ázirlenýde. Sondaı-aq Arys qalasynyń ońtústik shaǵyn aýdanynan 2019-2020 jyldary sheteldik jáne jergilikti kompanııalar birlesip, jylyna 12 myń dana tolyq sıkldy vagondar shyǵaratyn, jalpy quny 82,0 mlrd teńge bolatyn zaýyt salýdy josparlaýda. Byltyr qazan aıynda Qojatoǵaı aýyldyq okrýginde «KazGreenTekSolar» seriktestigi fransýzdyq kompanııamen birlesip, 30 gektar jerge quny 7 mlrd teńgelik, qýaty 14 mVt bolatyn kún sáýlesinen balamaly elektr energııasyn óndiretin stansanyń qurylys jumystary bastaldy. Odan bólek, «Túrkistan» áleýmettik kásipkerlik korporasııasy» AQ usynysy negizinde qýaty 50 mVt-ty quraıtyn kún sáýlesinen qýat óndiretin stansa salynatyn bolady. Qala ákimi Murat Qadyrbektiń málimdeýinshe, byltyr ınvestısııa kólemi 6 mlrd-tan astam teńge bolyp, aldyńǵy jyldyń tıisti kezeńimen salystyrǵanda 1 mlrd-tan asa teńgege artqan. Al óndirilgen jalpy ishki aımaqtyq ónim kólemi 25 mlrd 367 mln teńge bolǵan.
Elbasy N.Nazarbaevtyń «Prezıdenttiń bes áleýmettik bastamasy» atty halyqqa úndeýiniń 4-shi bastamasynda shaǵyn nesıe berýdi kóbeıtý qajettigi aıtylǵan bolatyn. Osy oraıda Arys qalasynda shaǵyn nesıe uıymdary arqyly 2748 adamǵa barlyǵy 1 mlrd 529 mln teńge nesıe berilgen. Onyń ishinde memlekettik baǵdarlamalar aıasynda qarjy uıymdary arqyly 76 adamǵa berilgen nesıe kólemi 426 mln teńge. Bul óz kezeginde aýyl sharýashylyǵynyń damýyna septigin tıgizip otyr. Byltyr 10 aıda 12 mlrd 521 mln teńgeniń aýyl sharýashylyǵy ónimderi óndirilip, 6,1 gektar jylyjaı salynǵan, 905 gektar jerge tamshylatyp sýarý ádisi endirilgen. Tórt túlik mal sanyn kóbeıtip, ulttyq sýsyndardy usynyp otyrǵan sharýashylyqtardan bir ǵana mysal keltire keteıik. Arys qalasyna qarasty Dermene aýyldyq okrýginde Sanaly bólimshesinde «Jelmaıa» AShО́K kúnine 500 lıtrden 1,5 tonnaǵa deıin shubat óndiredi. Shubat bótelkelerge quıylyp Astana, Almaty, Aqtóbe qalalaryna jiberilýde. Kelesi jyly túıe sútinen ıogýrt ónimin óndirý jáne saýyndy túıelerin 400 basqa deıin arttyrý josparlanýda. Al «Ordabasy qus» JShS Aqdala aýyldyq okrýginen quny 2,5 mlrd teńgeni quraıtyn asyl tuqymdy úndik balapanyn shyǵaratyn qus fabrıkasyn salmaq. Qýaty 1817 myń dana jumyrtqa shyǵaratyn joba boıynsha 70 adam jumyspen qamtylatyn bolady. Sondaı-aq qala aýmaǵyndaǵy aýylsharýashylyq jerlerin aǵyn sýmen qamtamasyz etip, sýarmaly jer kólemin ulǵaıtý maqsatynda naqty is-sharalar josparlanǵan. Mysaly, Dermene aýyldyq okrýgindegi «Sanaly» kanalyn kúrdeli jóndeýden ótkizý arqyly 550 gektar sýarmaly jerdi qaıta aınalymǵa qosý jáne syıymdylyǵy 1 mln tekshe metrlik toǵan salý arqyly sýarmaly jerdiń kólemin 1950 gektarǵa ulǵaıtý kózdelýde.
Ǵalymjan ELShIBAI,
«Egemen Qazaqstan»
Túrkistan oblysy
