Búgingi kıno stıl, ıdeıa turǵysynan kún saıyn tolyǵyp, jańasha mazmunymen qoǵam aınasyna, shamshyraǵyna aınaldy. Al ónerden mán men mazmun, rýhanı tirek izdeıtin esti kórermendi jeńil-jelpi, arzan áńgimemen aldaýsyrata qoıý qıyn. «Aıka» fılminiń de halyqaralyq synshylar tarapynan joǵary baǵaǵa ıe bolýy ómirdiń boıamasyz kúńgirt tustary men jan aýyrtar qoǵam shyndyǵyn qaz-qalpynda kórsete alýynda bolsa kerek. Fılm Amerıka kıno akademııasy taǵaıyndaıtyn «Oskar» syılyǵynyń aqtyq nomınanttar sanatyna ilikpeı qalǵanymen, úmitker toǵyz fılmniń qataryna enýiniń ózi kóńilimizge qýanysh uıalatty. Bul rette «Fılm deńgeıi týraly aıtar bolsaq, tanystyrylǵan ózge týyndylardan tipti artyq deýge bolady. Bul meniń ǵana pikirim emes... Promoýshen jumystaryna úlken qarajatyń bolmasa, jalpy buqaraǵa keńinen tanymal etý qıyndaý», degen rejısser Sergeı Dvorsevoı shaǵyn bıýdjetpen ozýdyń qısynsyz ekenin aıtady.
«Aıka» – qazaqstandyq aktrısa Samal Eslámova túsken Dvorsevoıdyń ekinshi fılmi. Rejısserdiń aıtýynsha, fılm jelisine Máskeýde jumys isteıtin qyrǵyzstandyq áıelderdiń aryp-ashqan múshkil jaǵdaıy arqaý bolǵan. Kúnkóris qamymen zańsyz jumys istep júrgen qyrǵyz qyzy Aıka (Samal Eslámova) – qaıyrymsyz qala ómiri men ózi sııaqty taǵdyrlas turǵyndardy baılanystyryp turǵan bas keıipker. Erteńgi kún aldyndaǵy úmitsizdik, sharasyzdyq, aldaý-arbaý dendegen qoǵam turǵyndarynyń minez-qulqy qatal turmystyń ıleýimen bar náziktiginen jurdaı bolǵan áıel keıpinde sýretteledi. Bir qaraǵanda sıýjettiń áleýmettik astary men baıandalý tarıhynan 1999 jyly aǵaıyndy Dardender túsirgen «Rozetta» fılmi, sondaı-aq ýkraınalyq rejısser Sergeı Loznısanyń «Donbass» kartınasymen úndestik bardaı kórinedi. Syrttaı baılyq pen molshylyqqa kenelgen alpaýyt qalanyń ozbyrlyq dendegen ómir súrý júıesi men júdeý turmysy taqyryptyq turǵydan erekshelenedi.
Fransııanyń birqatar irgeli basylymdaryn shola kele, basty róldi somdaǵan Samal Eslámovanyń sheberligi men rejısser Sergeı Dvorsevoıdyń tabandy izdenisi fransýz halqynyń talǵamynan shyqqanyn ańǵardyq. Mysaly, La monde basylymy keıipker psıhologııasyna jańasha dem bergen aktrısanyń oıyny úlken qyzyǵýshylyq týdyrǵanyn jazady. «Onyń jan ushyrǵan minezi qurdymǵa ketip bara jatqan sezimdi aına-qatesiz jetkizedi. Dáriger onyń qansyraýdan ólýi múmkin ekenin aıtqan sátte, Aıka únsiz kózin jumdy. Turlaýsyz ómirdi tastaıtynyn oılap jeńildedi me, álde izin sýytyp, qashyp ketýdi oılady ma? Bul qupııa anaý jumylǵan qabaqtyń astynda», degen maqala avtory «adam quqyǵynan góri ıtteri baqytty keletin» qoǵam tynysyn kórsetken rejısser jigeri anyq kórinetin sátti týyndyǵa balaıdy.
Al qoǵamdyq-mádenı ómirdegi basty jańalyqtardy taratatyn Art Côte d’Azur onlaın-jýrnaly qar basqan Máskeýdiń meıirimsizdiginen janpıda bolǵan áıel obrazy – kedeıshilikti kórsetetin jańasha úlgi ekenin, osy oraıda «Úzdik áıel róli» júldegeri atanǵan aktrısa Samal Eslámova kásibıligimen eshkim talasa almas degen pikirdi alǵa tartady.
Rejısser tarapynan aıqyn qoıylǵan maqsat jeke adamdy áleýmettik keıipkerge aınaldyryp, kórermen oıy men zeıinin tym kúrdelenip ketken qarym-qatynastar sheńberine ıiredi. Bul oraıda Culturebox basylymynyń «Rejısser shoý emes, shyndyqty túsirip otyr. Onyń dramatýrgııasy adam paıdasyn emes, jemqorlyqty údetetin zań kesirinen quldyraýdy sıpattaıdy. Samal Eslámova osy qurbandyqty múmkindiginshe alyp shyqty ári fılmniń bar jaýapkershiligin kóterip aldy. Kann festıvaliniń qazylarynyń kóńilin bosatqan da osy dúnıe», degen pikiri fılmniń synshylar ortasynda jaqsy qabyldanǵanynyń aıǵaǵy.
Dana MUSA, horeograf:
– Sergeı Dvorsevoıdyń shyǵarmashylyǵymen burynnan tanyspyn. Basty róldegi áıel eshkimdi beıjaı qaldyrmaıdy. Onymen birge jylap, birge aýyrdyq. Aktrısanyń shynaıy oınaǵany sonshalyqty, eriksiz sendiredi. Ol oınamaıdy, sol sátti bastan keshiredi. Emıgrasııa máselesi barlyq jerde bar. Ásirese Eýropada asqynyp tur. Fılmdi kórý arqyly jat jerde, bógde ortada kún keship jatqan osynshama adam taǵdyryn oılap, qamyǵasyń. Osyndaı shynaıy taqyrypty kóterip, kópshilikke tereń oı tastaǵan rejısser Sergeı Dvorsevoıǵa alǵysym zor. Al Samal Eslámova shynaıy talant, onyń tabıǵı bolmysy sý astynda jatqan jaquttaı jaltyraıdy.
Djordı Lagotte, fotograf:
– Kúrdeli fılm jelisi saǵat boıy kórermendi óz ýysynan shyǵarmaıdy. Osy bir jankeshti áıeldiń bastan keshirgen oqıǵasyna birjola enip ketesiń. Rejısserdiń kúndelikti baıqala bermeıtin ómir shyndyǵyn arqaý etýi fılmniń basty jetistigi. Kıno tekstýrasy men tús úılesimi shyǵarma atmosferasyn asha túsken. Tek qoǵam zábirin shynaıy kórsetemin dep shekten tys, asyryp jibergendeı kórindi. Jalpylaı alǵanda fılm óte sátti shyqqan.
Aıa О́MIRTAI,
«Egemen Qazaqstan»
