Keıingi 3-4 jylda kásiporyndar jumysshylardyń áleýmettik kepildikterin qamtamasyz etý men eńbek qatynastaryn retteýge de jan-jaqty kóńil aýdaryp keledi. Bul oraıda Aqtóbe oblystyq ákimdigi, kásiporyndardyń basshylary jáne aýmaqtyq kásipodaq birlestigi jetekshileriniń úshjaqty memorandýmǵa qol qoıyp, onyń oryndalýyn qadaǵalaý tetikterin qalyptastyrǵanyn atap ótken lázim.
Qazir óńirde byltyr qol qoıylǵan ujymdyq sharttar men óndiristik baǵdarlamanyń oryndalý barysy talqylanýda. Aıtalyq, irgeli kásiporyndardyń biri «Aqtóbe hrom qosyndylary zaýyty» AQ byltyr jasalǵan memorandým talaptaryn tolyǵymen oryndaǵan. Zaýytta 2283 jumysshy eńbek etse, olardyń ortasha jalaqysy 150 000 teńge tóńireginde. О́tken jyly munda 50 mıllıard teńgege jýyq ónim óndirilipti. Zaýytta qazaqstandyq quramdy kóbeıtý isinde de oń nátıjeler bar. Byltyr jyl boıy tazalaý qondyrǵylary jańǵyrtylyp, elektr súzgileri ornatyldy. Bul qaldyq mólsherin 17 paıyzǵa tómendetýge septigin tıgizdi.
Údemeli ınnovasııalyq damý baǵdarlamasyna súbeli úles qosyp júrgen shoqtyǵy bıik kásiporynnyń biri – Aqtóbe rels-arqalyq zaýyty. Munda joǵary jyldamdyqtaǵy temir jol magıstraldary úshin relster shyǵarylady. Jyl qorytyndysyna arnalǵan taldaýlar zaýytta áleýmettik mindettemeler tolyqtaı oryndalǵanyn kórsetti. Aıtalyq, ujymdyq shart talaptaryn oryndaý úshin 275 mıllıon teńge jumsalǵan eken. Zaýytta jumysshylar sanyn saqtaý men áleýmettik paketterdi bólý isinde de oń tájirıbeler bar. Ortasha aılyq jalaqynyń jergilikti basqa kásiporyndarmen salystyrǵanda joǵary – 237,1 myń teńge.
Oblysta munaı-gaz shıkizatyn óndirý isindegi jetekshi qurylym «SNPS-Aqtóbemunaıgaz» AQ. Onyń keıbir enshiles kásiporyndaryndaǵy túıtkildi tustarǵa toqtalmaı kete almaımyz. Máselen, «SNPS-Aqtóbe kólik kompanııasy» JShS negizinen sheteldik óndiris jetekshileriniń basqarýyna berilgen býyndarda qazaqstandyq mazmun men suranysqa qatysty nazar aýdaratyn problemalar bar. Atalǵan kásiporynda 3, 4-sanattaǵy maman-jumysshylardy shetelden alý úrdisi tyıylar emes. Sol sebepti jergilikti atqarýshy bıliktiń kompanııa ókilderine óńirdegi kadrlarǵa basymdyq berý týraly talap qoıýy zańdylyq. «SNPS –Aqtóbe kólik kompanııasymen» kezdesýi kezinde Aqtóbe oblysynyń ákimi Berdibek Saparbaev:
– Eger Qazaqstanda joq biliktiligi joǵary maman-kadrlar sheteldikterdiń basqarýyna berilgen kásiporyndarda qyzmetke qabyldansa, buǵan kelisýge bolar. Al 3, 4-sanattaǵy jumysshylardy syrttan ákelýge múldem bolmaıdy. Mundaı tájirıbeni toqtatý qajet. Bul sanattaǵy mamandar ózimizde de jetkilikti, – degen óńir basshysy máseleni tótesinen qoıdy.
Munaı kenishterine servıstik qyzmet kórsetýmen shuǵyldanatyn «Uly qabyrǵa» qazaq-qytaı burǵylaý kompanııasynda da osyǵan uqsas kórinister oryn alyp otyr. Munda sheteldik mamandar men jergilikti jumysshylar eńbekaqysynyń arasynda ájeptáýir aıyrmashylyq bar eken. Onyń bir sebebin atalǵan kompanııa basshylyǵy shyǵynmen jumys istep kelemiz degen jeleýmen túsindirgisi keledi. Shyntýaıtynda jaǵdaı basqasha. 2017 jylmen salystyrǵanda 2018 jyly kompanııanyń jumys kólemi eki esege jýyq ulǵaıǵan. Dál osyndaı negizsiz sebep-syltaýlardy alǵa tarta otyryp, sońǵy eki jyl ishinde «Uly qabyrǵa» basshylyǵy 91 jergilikti mamandy qysqartyp, esesine sheteldik 13 mamandy shaqyrtýǵa kvota suraǵan. Taǵy bir tańǵalarlyǵy, bul mamandar tikeleı óndiris oryndaryna emes, kompanııanyń ákimshilik basqarý-keńsesine qajet bolǵan.
Taǵy bir keleńsiz jaıt – sheteldikterdiń basqarýyna berilgen birqatar jergilikti iri kompanııalardaǵy kásipodaq uıymdary shynaıy ári aıqyn aqparat bere bermeıtini. Bul oblys basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes kásipodaqtardyń aýmaqtyq bólimshesi júrgizgen tekserýler kezinde anyqtalypty. Osyndaı derek «Uly qabyrǵada» da oryn alypty. О́tken 2018 jylǵy ujymdyq sharttyń qalaı oryndalǵany týraly eseptik jıyn kezinde atalǵan kompanııa basshylary eńbekaqyny kóterýdiń naqty merzimin dál aıtpady. Muny «Uly qabyrǵa» QQBK bas dırektorynyń orynbasary Sıa Chjımın qazir munaıdyń álemdik baǵasy tómen ekenimen aqtap alǵysy keletindeı. Alaıda bul kompanııanyń basty qyzmeti tikeleı munaı burǵylaýǵa emes, servıstik qyzmetke baılanysty ekeni belgili. Onyń ústine ol «SNPS-Aqtóbe munaı gaz» AQ óziniń enshiles kásiporyndaryna salatyn ınvestısııalyq qarajattyń kólemin de jyl saıyn ósirip kele jatqanyn eskermeı otyr. Bul qarjynyń mólsheri 2017 jyly 90 mıllıard teńge bolsa, 2018 jyly 100 mıllıard teńgeni quraǵan. Sondyqtan da bul arada basty másele munaı baǵasymen baılanysty emes deýge negiz bar.
Sóz sońynda búgingi áńgimemizdiń basty arqaýyna aınalǵan kásiporyndar qazaqstandyq úlesti kóterýge aıtarlyqtaı serpin bere almaı jatqanyn aıtýǵa tıispiz.
Temir QUSAIYN,
«Egemen Qazaqstan»
AQTО́BE
