Fotograf syılaǵan máńgilik ǵumyr

Kópshilikke Ospan Álı esimimen tanylǵan Álibek Ibraevpen búgingi áńgimemiz kadr syrtyndaǵy fotograf kásibiniń qıyndyǵy men qyzyǵy tóńireginde órbidi. Eń áýeli adam men tabıǵat úndestigi saltanat qurǵan osy bir sýrettiń syryn suraýǵa asyqtyq.  

– Sol ýaqyttarda elimizde kıikterdiń qyrylyp jatqan kezi edi. О́zim Qy­zylorda jaqtan bolǵandyqtan, kıiktiń kıesi týraly áńgime kóńil túkpirimizde aıryqsha qattalyp qalǵan-dy. Osy taqyrypta birneshe jumystarym bolýy tıis dep, Orman sharýa­shylyǵy komıtetine habarlassam, Qorǵaljyn memlekettik qory­ǵy­na press-týr uıym­dastyryp jatyr eken. Kóp oılanbastan men de ilestim. Bizdi «Ohot­zooprom» mekemesiniń janýarlar dúnıe­sin qorǵaý jónindegi ınspektory Erlan Nurǵalıev qara keshke deıin ertip júrdi. Júzi erekshe jyly adam kórindi. Áńgime arasynda, kıiktiń nege kıeli ań sanalatynyn suradym. «Kıikterdiń bir ereksheligi, eshqashan jetim qalǵan laqtaryn dalaǵa tastamaıdy. Dalada kele jatqan kez kelgen kıik jalǵyz-jarym quralaıdy kezdestire qalsa, janyna baryp emizip, ertip áketedi. «Jetimin jylatpaǵan» qazaq kıikti osy sebepti kıe tutsa kerek», dedi.  «Aǵa, olaı bolsa óz balańyzdaı kóterip túsi­ńizshi» dep sol sátti túsirip aldym, – dep eske aldy ol.

Odan bólek, qoryqshy údep turǵan brakonerlik shabýyl týraly da muńyn shaǵyp, kóp aıtsa kerek, fotoǵa túsirýdiń naǵyz qyzyǵyna batqan Álibek buǵan asa mán bere de qoımaǵan. Al tup-týra bir jyldan soń boryshyn adal atqarǵan tabıǵat janashyry týraly sýyt habar estıtinin, áıtkenmen ózi túsirgen sýretimen-aq máńgilik ǵumyr syılaıtynyn ol kezde bilgen joq. 

– О́zim túsirgen fotony jan-jaqtan jiberip, Erlan aǵamyzdyń qazasyn estirtedi degen oı basyma kirip shyqqan emes. Brakonerler ańǵa ǵana emes, adamǵa da shabýyl jasaıdy dep oılamaǵan edim. Bul fotosýret adam men tabıǵattyń etene jaqyndyǵyn kórsetetin janyma jaqyn týyndylarymnyń biri bolyp qaldy, – deıdi ótken kúnderge oı júgirtken Álibek.

Álibek Qyzylorda oblysynyń Jalaǵash aýdanynda týyp-ósken. Toq­sanynshy jyldardaǵy ata-analar balalarynyń qarjyger, sportshy sııaqty sándi maman ıesi bolǵanyn qalaı­tyn edi ǵoı. Ol da úıdegi úlken­derdiń sózin jerge tastamaı, QazUÝ-da áýeli «Qarjy» mamandyǵy boıyn­sha bilim alyp, keıin «Marketıng» mamandyǵymen magıstratýra bitirgen. Osynyń barlyǵyn ysyryp qoıyp, onyń fotoónerge qaımyqpaı qadam basýy áste kezdeısoqtyq emes. Bala kezinen-aq ishte mazdaı janǵan ádemilikke degen qushtarlyǵy, jyldar boıǵy uqypty daıyndyǵy jatyr.

– Qaıda júrsem de ózimmen birge kamerany alyp júremin. Kameranyń sıqyry birinshi adammen jolyqtyrady, ekinshi ómirde bolyp jatqan dúnıege kózqarasyń ózgere bastaıdy. Eshkim seni elemeıdi, al sen ýaqytty toqtatyp qoıyp, ómirdiń ár sátin tamashalaısyń. Fotosýretke áýestengenge deıin jas­tar saıasatymen aınalystym, uzaq ýaqyt boıy prodıýserlik ortalyqtarda, sondaı-aq telearnalarda jumys istedim. Munyń bári men úshin paıdaly tájirıbe boldy. Fotosýret óneri burynǵy qyzyǵýshylyǵym men tájirıbemdi bir arnaǵa toǵystyrdy, – degen Álibek fotoónerdiń Qazaqstan týraly álem­ge aıtýǵa múmkindik bergenine dán razy. Ýaqyt pen ólshemdi qa­rapaıym adamdardyń boıynan, shat-shadyman kúlkisinen, kóńil ele­ginen ótip, jattalyp qalǵan sonaý shaqtardan izdeıdi. Ásire urannan, dańǵaza maqtannan ada:

«Foto álemine qansha jerden qyzyqsam da, fotograf bolamyn dep áste oılaǵan emespin. Úshinshi synypqa deıin aýylda turdym, aýyldan qalaǵa, odan megapolıske kóshtik. Sol aralyqta kóz aldymda túrli beıneler qaldy. Ájem burynǵy qazaqtar kók kózdi, sarǵysh keledi dep otyratyn. «Etnıkalyq qazaq» portreti ájemniń aıtýymen týǵan sýret. «Kerýen» saýda úıiniń qasynda túsirdim desem eshkim senbeıdi. Bala kezimizden «Ár nárseniń qaıyry bar», «Buıyrǵany bolar» degen sózben er jettik» deıdi ol.

Sodan da bolar, Álibektiń týyndylarynan qushaq-qushaq jylýdy, júzine meıir tunǵan analardy, qanaǵatshyl beınelerdi jıi kezdestiresiz.

Ospan Álıdiń alǵashqy qadamy Mılandaǵy EKSPO-2015 Qazaqstannyń ulttyq pavılonyndaǵy halyqaralyq kórmege týyndysy qoıylýdan bas­talǵan edi. Artynsha bir jyldan soń Álibektiń 500 fotograftyń ara­synan iriktelgen jumystary Parıj­degi «Karýsel dıý Lývr» saýda or­talyǵynda tanystyryldy. Odan keıingi jyldardaǵy Astanada ótken «Táýelsizdiktiń 25 ma­ma­ny», «Men qazaq dalasynyń qyzy­myn» at­ty fo­tokórmeleri ulttyq reń­ki­men erekshelenedi. Al 2018 jyly Fran­sııadaǵy Lývr mýzeıiniń ataqty Parıj alańynda ótken «Qazaqstan yr­ǵaǵy» atty avtordyń jeke kórmesi jańa múmkindikterge jol ashty deý­ge bolady. Sol saparda sheteldik za­manaýı óner ortalyqtarynyń baǵyt-baǵdarymen ta­nysqan ol, endi turaqty baılanys ornatýdy maqsat etip otyr. Áli­bek qazir Astanada «Ospan Ali productions» kreatıvti agenttigine je­tek­­shilik etedi. Aıtpaqshy, onyń kóp­shi­likke tanymal Ospan Álı esimin tańdaýynyń, osy ataýmen tany­lýy­nyń ózindik syry bar. 

– Meni anam jalǵyz ósirdi. Kó­binde naǵashylarymnyń qolynda tár­bıelendim. Eseıe kele tegimdi naǵashy atamnyń atyna «Ospanov» dep aýys­tyrǵym kelgen. Mektepte oqyp júrgen kezimiz ǵoı, synyptasym Nurbek «ov» jurnaǵyn alyp tastasań qaıtedi dedi. Sol kezde aramyzdaǵy bireý «Ospan Álı deseń tipti qatyp ketedi» dep qaldy. Osylaısha áleýmettik jelilerge Ospan Álı ataýymen tirkelip, synyptastarym qoıyp bergen esimmen tanylyp kettim, – dep jymıdy.

Aıa О́MIRTAI,

«Egemen Qazaqstan»