BURYNǴYNYŃ ShALDARY
Qaıran qalam!
Atqa shaýyp, baladaı báıge almaǵan.
Úgilemin tulpardyń tuıaǵyndaı,
Qulyn edim jelige baılanbaǵan!
Men keshegi shaldardy túgel kórdim,
Shaldar kórdim, tórinen júgen kórdim.
Jıi suraı baramyn hál-qýatyn,
Iisin-aı, qarakók, kúreńderdiń.
Keshe qystaq barǵanmyn «assalaýlap»,
Sálem bere almaımyn basqaǵa arnap.
Jatsynbaımyn janymnyń bosaǵasyn,
Júırik dese men balań – otqa janbaq.
Keshegi kún kelmeske ketse daǵy,
Bizdiń shaldar ótkenin eske alady.
Et-júregi ezilse ózi soqqan,
Qańyraǵan qoradaı bos qalady.
Baıaǵydan baıany – jylqy jaıly.
Báıge atyndaı qarasań turqy da áıgi.
Bir-aq shókim býryl shash onyń ózi –
Býdaq-býdaq bulttaı bop burqyraıdy.
Qulaǵymdy tigem de tyńdaı qalam,
Áńgimesin shaldardyń myńdy aıdaǵan.
Aǵyl-tegil jylaımyn, sodan keıin,
Bastaýy joq bulaqtaı qurǵaı qalam.
Qozǵalaqtap, typyrshyp tańdaı qaǵam!
Júırik jaıyn aıtqanda jarǵa aıdaǵan.
Aptap bop ystyq qusham, shoqty shaınap,
Onan soń denem muzdap tońǵa aınalam.
Tún balasy meniń de túsime engen,
Sý ishem dep qudyqqa túsip ólgen
jorǵa qunan muqym el qasireti,
Al ıesi kúıikten iship ólgen.
Sáıgúliktiń syqpytyn sura menen.
Shyn tulparǵa men daǵy murager em.
Shaldar ketse mundaı jyr jazylmaıdy,
Bir júıriktiń taǵdyry – bir-aq óleń!
QASYM TÝRALY
Qarqaraly!
Shalǵaıyńnan bult kóship bolsa daǵy,
Mańdaıyńman ketpedi sor taby áli.
Hatqa júırik sol qalqa hat-habarsyz,
Birjan salǵan án «Jalǵyz arshadaǵy».
Qyzyl Kóshen!
Ol shet penen bul shetke júgirmes em,
Túte-túte qylam dep túgińdi ásem.
Tútinim túzý ushqan týǵan jer dep,
Qalaı ǵana syıdyrǵan uǵymǵa osy el.
Qyzylaraı!
Úıden attap qyz shyqty burymy araı –
Men qaraımyn turǵan bop túk unamaı.
«Kúlemin de, jylaımyn» jyr oqımyn,
О́leńdegi deımin de pirim Abaı.
Ýa, Raqymjan!
Qasqańdy daýyl jutty alasurǵan.
Qolqalap aldyryp em naǵashymnan.
Quıynǵa alqyn-julqyn al kep kirdim,
Aıryldym tuıaǵym men qanatymnan.
Saqypjamal!
shashyńnan juldyz aǵyp jasyrǵan ár,
oramaldyń ushynda jasyń qalar.
Darıǵa-aı, on bes jasyń orteke eken,
Seni de toz-toz qylǵan tosyn habar.
Jaqybala!
Qudyǵyńnyń qımaly tasyna ana
«Amanjoldyń qosynan» oqyrana
Bir qulyn sý ishe almaı keri ketti
Bilmeımin úıirine qosyla ma?
JEZQAZǴANNYŃ JAŃBYRY
Shóleıtteý jerdiń shóbi edim,
Shólirkep áli kelemin...
Ǵ.Jaılybaı
Aq jaýyn sebelese ár taraptan,
Yzǵaryn ortalatyp, tartady aqpan.
Ortańda jańbyr minez bir aqyn bar,
Qosylǵan, beý, Almaty, Arqa jaqtan.
Basady aptap ystyq mańdaıǵa otty,
Qaıteıin, jan shydamaı tańdaı kepti.
Alataý jaqqa qaraı kóńil alań,
Jańbyry Jezqazǵannyń jaýmaı ketti.
Sharq uryp saǵynyshtyń sazyn ala,
Ushaıyn nazyrqanyp janyńa, aǵa!
Keńgirdiń tolqynyndaı tolqyp jatqan,
Keýdeńdi toltyraıyn bazynaǵa.
Jezqazǵan jalǵyzdyqty jıi uqtyrdy,
Jyr jazbaı keýdeme sher, kúıik tundy.
Arqadan aýyp ketsem deımin keıde,
Qaırylmaı ketken ular, kıik syndy.
Já, aǵa, budan ári kúrsinbelik,
Bir kúni jubatady bultym kelip.
Kúbirlep jol ústinde júrdim talaı,
Jaǵamdy kóterip ap sý-sý bolyp.
Ushpaqqa shyǵarady óz bıigim,
О́leń depóresi keń sózge uıydym.
Jaý endi, Jezdi ólkeniń aq jańbyry,
Eske sal Kákimbektiń «Jezkıigin».
Jastyqtyń sońy – nóser, basy – jalyn.
Bosama, jel qanat jyr, atyńa min!
Alystyń saǵynyshyn jetkizemin,
Qanyshtyń baýyryna aty málim.
Jylqyda júrgen jandaı myltyq atyp,
Aq nóser jyryńdy oqy jurtyńa aqyq.
Jaýa tús, Jezqazǵannyń aq jańbyry,
Qalaıyq azdy kem kún shurqyrasyp!
UZAQBAI
(ballada)
Ien dala shegi joq yspa qum-dy,
Syqpyty sypsyǵan jel, út jamylǵy.
Qyrymqul qonǵan aýyl pań kósilgen,
Arý attap shyqqandaı tysqa nurly.
Qańsyp qalǵan astaýdyń álpetindeı;
jaltaqtatpaı, jarly etip, jalqy ósirmeı,
qaıran sheshe balany onnan tapqan,
Qoı asyqtyń alshy, ompa, táıkesindeı.
Bataly elge – sóz qaıǵy, murat qaıǵy.
Qazjan shaldan bir tuıaq – Uzaqbaı-dy.
Qııaǵa keń ketken oı shiderlenbeı,
Jıi aǵekem mingenin uzatpaıdy.
Búkken qalpy is tikken bir erinbeı,
bizdiń shól aqmonshaq qyz bilegindeı.
Dombyrasyn qolǵa alyp sazarady óń,
Shaıyry aqqan espe qum úlegindeı.
Seksen saz bar saǵada turǵan syńsyp,
bir qandyrǵan shólimdi, bir qańsytyp.
Keıde osy shal erigen qorǵasyndaı,
Quıady ákep keýdeme jyr balqytyp.
Sodan keıin dúnıe kóshedi kep,
toryǵamyn, qulazyp, neshe júdep.
Mańdaı terim aǵady – ol netkeni,
Mańdaı sorym sekildi bes eli bop.
Búlkilindeı baıaýlap Bozingenniń,
ilki ińirde shaldardyń kózin kórdim.
Bozbaladaı búlkekke qaıta bastym,
Jaıy osy eken degem joq ezilgenniń.
Kúıshi ketken, bul mańnan jyrshy ketken,
Kólbeńdeıdi kóz jasym yrshyp eppen.
Men bir ánge basaıyn júırigiń em,
Seıilmedi keýdemniń bulty kópten.
Uılyqpaly jeldeı bop úzik saryn,
qulaǵyma keledi – túk uqpadym.
Uzaqbaı shal úıinen uzaǵaly,
Aýyl jatyr ishine búgip bárin.
KО́ZIŃE ǴAShYQPYN
I. Kúzgi boıaý
Kóz aldymda
Shyqtaı bop tańda basylǵan,
Bir arý jylap turady.
...Jáýdirdiń ár qarasynan
Jaýapsyz suraq týady.
Janardyń da
Kúzdeı bop solary bar,
birdeı dóp bizdikindeı.
Álgi qyzdyń janary dál –
men ǵashyq qyzdykindeı.
Ar aldynda
Kináliniń samǵamaıtynyn,
biletin álem kóp edi.
Kózińniń aldamaıtynyn,
Esh aqyn dáleldemedi.
Top aldynda
Kúz-surǵylt soqpaqqa tústim,
jol tabam ba eken?
О́rtený úshin aptap ta qushtym.
Kim kórer qalqadan bóten?!
Adassa kózińnen kózim,
sózderdi kústánalaısyń.
Jıirkenem ózimnen-ózim
Sondyqtan tik qaraǵaısyń!
Bul súrleý surapyl eken:
tamshylar taıǵanamasyn.
Ulyqbek uly aqyn eken –
Abaıdy qaıda qoıasyń?!
II. Sýret týraly sóz
Dál sol qyzdyń sýreti turǵan anaý,
Múmkin emes kúnine bir qaramaý.
Maǵan qarap turady qos qarashyq,
Alańdap-aq júregim kúnde jamaý.
Janǵa raqat jartykesh - osy maǵan,
sóılesimen, kúlemin, jekip alam.
Qyrsyqpasa bola ma qyz ataýly,
Yntyqpasam bolamyn nesine adam.
Balaýyz sham sekildi syǵyraıǵan,
Baıaǵydan mahabbat jyry – maıdan.
Kóz jasyńa kómilip qalamyn-aý,
Bolyp júrip osyǵan túbi qaıran!
